19 mei

19 mei is de 139ste dag van het jaar (140ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 226 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 363 - Een aardbeving brengt grote schade toe aan de stad Petra.
  • 1897 - Oscar Wilde wordt vrijgelaten uit de gevangenis.
  • 1906 - De 19,7 km lange Simplon-tunnel tussen Zwitserland en Italië wordt feestelijk geopend.

•  Oorlog
  • 1643 - Slag bij Rocroi tussen Frankrijk en Spanje in het kader van de Dertigjarige Oorlog
  • 2003 - Het Indonesisch leger begint een grootscheeps offensief in Atjeh.

•  Politiek
  • 1051 - Hendrik I van Frankrijk trouwt met prinses Anna van Kiev.
  • 1536 - Anna Boleyn, de tweede vrouw van Hendrik VIII van Engeland, wordt onthoofd wegens overspel.
  • 1568 - Mary Stuart ("Queen of Scots") wordt gearresteerd.
  • 1959 - Het Kabinet-De Quay treedt aan.
  • 1969 - Helmut Kohl wordt minister-president van de Duitse deelstaat Rijnland-Palts.
  • 1974 - Valéry Giscard d'Estaing wint de presidentsverkiezingen in Frankrijk van François Mitterrand met 50,8 tegen 49,1%.
  • 1993 - Heide Simonis wordt de eerste vrouwelijke minister-president van een Duitse deelstaat, Sleeswijk-Holstein.
  • 1995 - De regering van de Thaise minister-president Chuan Leekpai eindigt.
  • 1998 - Jan Peter Balkenende wordt lid van de Tweede Kamerfractie van het CDA.

•  Religie
  • 1769 - Kardinaal Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli wordt gekozen tot Paus Clemens XIV
  • 1837 - Paus Gregorius XVI creëert twee nieuwe kardinalen.
  • 1935 - Heiligverklaring van de Engelse martelaren John Fisher en Thomas More in Rome.
  • 1964 - Oprichting van het Secretariaat voor de niet-Christenen van de Romeinse Curie door paus Paulus VI en benoeming van kardinaal Paolo Marella tot president.

•  Sport
  • 1972 - Ajax wint met 12-1 van Vitesse, wat de grootste zege ooit is in de Eredivisie.
  • 1996 - De hockeysters van HGC winnen de landstitel in de Nederlandse hoofdklasse door titelverdediger Kampong met 1-0 te verslaan in het tweede duel uit de finale van de play-offs.
  • 1999 - Lazio Roma wint de laatste editie van het toernooi om de Europacup II. In de finale in Birmingham is de Italiaanse voetbalclub met 2-1 te sterk voor het Spaanse Real Mallorca.
  • 2004 - Valencia wint de UEFA Cup. In de finale in Göteborg is de Spaanse voetbalclub met 2-0 te sterk voor Olympique Marseille.
  • 2007 - VfB Stuttgart wordt kampioen van Duitsland, net voor FC Schalke 04.
  • 2007 - Chelsea wint in het nieuwe Wembleystadion de FA Cup met 1-0 na verlenging van Manchester United.
  • 2008 - Oprichting van de Oostenrijkse voetbalclub FC Magna Wiener Neustadt.
  • 2012 - De Duitse voetbalclub FC Bayern München verliest in eigen stadion de finale van de UEFA Champions League. Na een 1-1 gelijkspel neemt de Engelse voetbalclub Chelsea FC de penalty's beter en wint voor de eerste keer in haar 107-jarig bestaan de Champions League.

•  Wetenschap en technologie
  • 1935 - Hitler opent het eerste stukje Autobahn.
  • 1965 - Tu'i Malila, de oudst bekende schildpad, sterft in Tonga op de leeftijd van 188 of 192 jaar.
  • 1971 - Lancering van Mars 2, het eerste ruimtetuig dat in een baan om Mars komt en er later ook op neerstort.
  • 1996 - Vlucht STS-77 (Spaceshuttle Endeavour) wordt gelanceerd.
  • 2004 - De nieuwe Nederlandse Telecommunicatiewet wordt van kracht.
  • 1951 - Eerste vlucht van de fokker S.14 machtrainer.

Geboren

Charlotte van Mecklenburg-Strelitz
geboren in 1744

Adrien Lachenal
geboren in 1849

Bert van Marwijk
geboren in 1962

Drew Fuller
geboren in 1980

Jayne Wisener
geboren in 1987

Ola John
geboren in 1992

• 1593 - Jacob Jordaens, Zuid-Nederlands kunstschilder (overleden 1678)
• 1611 - Benedetto Odescalschi, de latere paus Innocentius XI (overleden 1689)
• 1744 - Charlotte van Mecklenburg-Strelitz, koningin van het Verenigd Koninkrijk (overleden 1818)
• 1771 - Hendrik George de Perponcher Sedlnitsky, Nederlands legeraanvoerder (overleden 1856)
• 1812 - Charlotte Guest, Engels vertaalster (overleden 1859)
• 1849 - Adrien Lachenal, Zwitsers politicus (overleden 1918)
• 1857 - John Jacob Abel, Amerikaans grondlegger van de farmacologie (overleden 1938)
• 1859 - Célestin Demblon, Belgisch politicus (overleden 1924)
• 1860 - Vittorio Emanuele Orlando, Italiaans politicus (overleden 1952)
• 1861 - Nellie Melba, Australisch opera-zangeres (overleden 1931)
• 1862 - Michail Nesterov, Russisch kunstschilder (overleden 1942)
• 1879 - Nancy Astor, Brits politica en feministe (overleden 1964)
• 1880 - Potenciano Gregorio, Filipijns musicus en componist (overleden 1939)
• 1881 - Mustafa Kemal Atatürk, Turks politicus (overleden 1938)
• 1882 - Mohammed Mossadeq, Iraans politicus (overleden 1967)
• 1884 - Arthur Meulemans, Belgisch componist, dirigent en muziekpedagoog (overleden 1966)
• 1885 - Bjørn Rasmussen, Deens voetballer (overleden 1962)
• 1888 - W.H. van Eemlandt, Nederlands schrijver (overleden 1955)
• 1890 - Ernst Hijmans, Nederlands organisatieadviseur (overleden 1987)
• 1890 - Hồ Chí Minh, Vietnamees leider (overleden 1969)
• 1901 - Michel Vanderbauwhede, Belgisch voetballer (overleden 1977)
• 1910 - Nathuram Godse, Indiaas moordenaar van Mahatma Gandhi (overleden 1949)
• 1914 - Jan Bonekamp, Nederlands verzetsman (overleden 1944)
• 1914 - Max Perutz, Oostenrijks biochemicus (overleden 2002)
• 1918 - Bram Pais, Nederlands-Amerikaans natuurkundige en wetenschapshistoricus (overleden 2000)
• 1919 - Mitja Ribičič, Sloveens communist en politicus
• 1920 - Iván Böszörményi-Nagy, Hongaars-Amerikaans psychiater (overleden 2007)
• 1920 - Hans Kaart, Nederlands acteur en tenor (overleden 1963)
• 1920 - Max de Winter, Nederlands wetenschapper (overleden 2012)
• 1921 - Lota Delgado, Filipijns actrice (overleden 2009)
• 1921 - Karel van het Reve, Nederlands slavist, essayist en schrijver (overleden 1999)
• 1925 - Malcolm X, Amerikaans activist (overleden 1965)
• 1926 - Peter Zadek, Duits theater- en filmregisseur, scenarioschrijver en vertaler (overleden 2009)
• 1928 - Colin Chapman, Brits autocoureur (overleden 1982)
• 1928 - Pol Pot, Cambodjaans leider van de Rode Khmer en dictator (overleden 1998)
• 1929 - Johnny Alf, Braziliaans componist, zanger en pianist (overleden 2010)
• 1929 - Harvey Cox, Amerikaans theoloog
• 1930 - Lorraine Hansberry, Amerikaans schrijver (overleden 1965)
• 1931 - Bob Anderson, Brits autocoureur (overleden 1967)
• 1931 - David Wilkerson, Amerikaans voorganger, evangelist en schrijver
• 1932 - Elena Poniatowska, Mexicaans schrijfster en journaliste
• 1936 - Andrej Kvašňák, Slowaaks voetballer (overleden 2007)
• 1937 - Egon Krenz, Oost-Duits politicus
• 1938 - Paul van Herck, Belgisch schrijver (overleden 1989)
• 1938 - Karel Verleyen, Vlaams kinderboekenschrijver (overleden 2006)
• 1939 - Richard Scobee, Amerikaans astronaut (overleden 1986)
• 1939 - John Sheahan, Iers violist en componist
• 1940 - Frans Bouwmeester, Nederlands voetballer
• 1940 - Jan Janssen, Nederlands wielrenner
• 1941 - Ritt Bjerregaard, Deens politica
• 1941 - Nora Ephron, Amerikaans schrijver (overleden 2012)
• 1941 - Tania Mallet, Engels model
• 1942 - Alexandra, Duits zangeres (overleden 1969)
• 1942 - Gary Kildall, Amerikaans softwareontwikkelaar (overleden 1994)
• 1945 - Pete Townshend, Brits gitarist
• 1945 - Daniel Van Ryckeghem, Belgisch wielrenner (overleden 2008)
• 1946 - André the Giant, Frans worstelaar en acteur (overleden 1993)
• 1946 - Michele Placido, Italiaans acteur en filmregisseur
• 1946 - Julien Verriest, Belgisch voetballer
• 1947 - Paul Brady, Iers zanger en songwriter
• 1947 - David Helfgott, Australisch pianist
• 1947 - Gijs IJlander, Nederlands schrijver
• 1948 - Grace Jones, Jamaicaans zangeres en actrice
• 1949 - Pieter Nouwen, Nederlands journalist en schrijver (overleden 2007)
• 1950 - Ron Brandsteder, Nederlands presentator
• 1951 - Dianne Holum, Amerikaans schaatsster
• 1951 - Joey Ramone, Amerikaans zanger (overleden 2001)
• 1952 - Patrick Hoogmartens, Belgisch bisschop van Hasselt
• 1952 - Bert van Marwijk, Nederlands voetballer en voetbaltrainer
• 1953 - Victoria Wood, Engels comédienne en actrice
• 1954 - Phil Rudd, Australisch drummer
• 1955 - Fons de Poel, Nederlands journalist en televisieprogrammamaker
• 1956 - James Gosling, Canadees informaticus
• 1957 - Bill Laimbeer, Amerikaans basketballer
• 1958 - Wally De Doncker, Belgisch auteur
• 1959 - Jean-Claude Bouvy, Belgisch-Congolees voetballer (overleden 1986)
• 1959 - Micheil Kalatozisjvili, Georgisch-Russisch filmregisseur, producer en scenarioschrijver (overleden 2009)
• 1961 - Wayne van Dorp, Nederlands-Canadees ijshockeyer
• 1961 - Geert Lageveen, Nederlands toneel-, televisie- en filmacteur
• 1962 - Gregor Stam, Nederlands triatleet
• 1963 - Yazz, Amerikaans zangeres
• 1964 - Miloslav Mečíř, Slowaaks tennisser
• 1964 - Dennis Mizzi, Maltees voetballer
• 1966 - Polly Walker, Engels actrice
• 1967 - Michiel Bartman, Nederlanders roeier
• 1967 - Geraldine Somerville, Iers actrice
• 1969 - Thomas Vinterberg, Deens filmregisseur
• 1970 - Alwien Tulner, Nederlands actrice
• 1971 - Ilse De Meulemeester, Vlaams presentatrice en Miss België 1994
• 1972 - Claudia Karvan, Australisch actrice
• 1973 - Dario Franchitti, Schots autocoureur
• 1975 - Masanobu Ando, Japans acteur en regisseur
• 1975 - Igor Corvers, Belgisch handballer
• 1975 - Fabien De Waele, Belgisch wielrenner
• 1976 - Kevin Garnett, Amerikaans basketballer
• 1976 - Jonathan Parker, Brits schaker
• 1977 - Manuel Almunia, Spaans voetballer
• 1977 - Wouter Hamel, Nederlands jazzzanger
• 1977 - Natalia Oreiro, Uruguayaans zangeres
• 1978 - Dave Bus, Nederlands voetballer
• 1978 - Katarina Justic, Nederlands actrice
• 1978 - Marleen Scholten, Nederlands actrice
• 1978 - Jiske Snoeks, Nederlands hockeyster
• 1979 - Diego Forlán, Uruguayaans voetballer
• 1979 - Andrea Pirlo, Italiaans voetballer
• 1979 - René Riva, Nederlands zanger en televisiepresentator
• 1980 - Drew Fuller, Amerikaans acteur
• 1981 - Klaas-Erik Zwering, Nederlands zwemmer
• 1982 - Klaas Vantornout, Belgisch veldrijder
• 1983 - Sergei Azarov, Wit-Russisch schaker
• 1987 - Jayne Wisener, Noord-Iers actrice en zangeres
• 1988 - Lily Cole, Brits model en actrice
• 1991 - Tamás Pál Kiss, Hongaars autocoureur
• 1991 - Jordan Pruitt, Amerikaans zangeres
• 1992 - Ola John, Nederlands voetballer

Overleden

Kathy Kirby
overleden 19 mei 2011

Standbeeld Het Friese Paard in Leeuwarden van beeldhouwer Auke Hettema
overleden 19 mei 2004

• 1125 - Vladimir Monomach (c. 72), grootvorst van Kiev
• 1218 - Otto IV (43), keizer van het Heilige Roomse Rijk (1209 - 1218)
• 1296 - Paus Coelestinus V (81), paus in 1294
• 1536 - Anna Boleyn (ong. 30), tweede vrouw van Hendrik VIII van Engeland
• 1637 - Isaac Beeckman (48), Nederlands filosoof
• 1647 - Sebastiaen Vrancx (74), Vlaamse barokschilder, etser en dichter-toneelschrijver
• 1786 - John Stanley (74), Engels componist en organist
• 1864 - Nathaniel Hawthorne (59), Amerikaans schrijver
• 1872 - Johan Hendrik van Dale (44), Nederlands woordenboeksamensteller
• 1876 - Guillaume Groen van Prinsterer (75), Nederlands politicus
• 1879 - Jules Anspach (49), liberaal politicus en burgemeester van Brussel
• 1895 - José Martí (42), Cubaans onafhankelijkheidsstrijder
• 1898 - William Ewart Gladstone (88), Brits premier
• 1912 - Boleslaw Prus (64), Pools schrijver en journalist
• 1935 - Thomas Edward Lawrence (46), Engels prozaschrijver, archeoloog en militair
• 1948 - Seakle Greijdanus (77), Nederlands theoloog
• 1954 - Charles Ives (79), Amerikaans klassiek componist
• 1958 - Ronald Colman (67), Engels acteur
• 1958 - Archie Scott-Brown (31), Schots autocoureur
• 1959 - Bob Cortner (32), Amerikaans autocoureur
• 1969 - Coleman Hawkins (64), Amerikaans jazzmusicus
• 1982 - Willem Bokhoven (81), Nederlands waterpoloër
• 1983 - Jean Rey (80), Belgisch advocaat en liberaal politicus (onder andere voorzitter van de Europese Commissie 1967-1970)
• 1984 - John Betjeman(77), Engels dichter
• 1984 - Bill Holland (76), Amerikaans autocoureur
• 1985 - Hilding Rosenberg (92), Zweeds componist, dirigent en muziekpedagoog
• 1989 - Abel Herzberg (95), Nederlands toneel- en kroniekschrijver en essayist
• 1991 - Rini Otte (74), Nederlands actrice
• 1991 - Willy Pot (68), Nederlands illustrator
• 1994 - Jacqueline Bouvier Kennedy (64), First Lady
• 1994 - Luis Ocaña (48), Spaans wielrenner
• 1997 - Jan Koopman (77), Nederlands pater en anti-abortusactivist
• 1999 - Willem Hilbrand van Dobben (91), Nederlands bioloog en landbouwkundige
• 2000 - Johnny Baldwin (78), Amerikaans autocoureur
• 2001 - F. van den Bosch (78), Nederlands schrijver
• 2001 - Freddy Derby (61), Surinaams politicus en vakbondsleider
• 2004 - Mary Dresselhuys (97), Nederlands actrice
• 2004 - Auke Hettema (76), Nederlands beeldhouwer
• 2006 - Yitzhak Ben-Aharon (99), Israëlisch politicus, publicist en vakbondsbestuurder
• 2006 - Alexandrina van Donkelaar-Vink (111), oudste Nederlander
• 2006 - Freddie Garrity (65), Brits zanger
• 2006 - Henri Meert (85), Belgisch voetballer
• 2008 - Jacco van Renesse (71), Nederlands operettezanger en radiopresentator
• 2009 - Robert F. Furchgott (92), Amerikaans scheikundige en Nobelprijswinnaar
• 2009 - Nicholas Maw (73), Brits componist
• 2009 - Herbert York (87), Amerikaans kernfysicus
• 2011 - Garret FitzGerald (85), Iers politicus
• 2011 - Kathy Kirby (72), Brits zangeres
• 2011 - Vladimir Ryzjkin (80), Russisch voetballer
• 2012 - Ian Burgess (81), Brits autocoureur
• 2012 - Muriel Cerf (61), Frans schrijfster
• 2013 - Bella Flores (84), Filipijns actrice

Viering/herdenking

• Laatste dag van de Franse Republikeinse maand Floréal
• Officiële herdenkingsdag van de Griekse Genocide in Griekenland
• Heksennacht
• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Ivo (Hélory) († 1303)
  • Heilige Hadolf († c. 728)
  • Heilige Pudentiana (van Rome) († c. 160)
  • Heilige Crispinus van Viterbo († 1750)
  • Heilige Dunstan (van Canterbury) († 988)
  • Heilige Celestinus V († 1296)
  • Heilige Maria Bernarda Bütler († 1924)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1955 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 6,2 °C
• 1925 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 20,5 °C
• 1995 - Laagste minimumtemperatuur 0,1 °C
• 1953 - Hoogste maximumtemperatuur 27,4 °C
• 1962 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 10,8 m/s
• 1948 - Langste zonneschijnduur 14,6 uur
• 1969 - Langste neerslagduur 6,5 uur
• 1941 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 12 mm
• 1943 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 47 %

België

Dagrecords

• 1969 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 6,1 °C
• 1888 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 20,6 °C
• 1907 - Laagste minimumtemperatuur 1,4 °C
• 1888 - Hoogste maximumtemperatuur 26,9 °C
• 1984 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 16,9 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1935 - 6 opeenvolgende dagen met sneeuwval in de Hoge Venen.

Bronnen, noten en/of referenties