Hendrik VIII van Engeland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Hendrik VIII

1491-1547

Periode	1494-1509
Voorganger	Richard van Shrewsbury
Opvolger	-

Prins van Wales

Periode	1502-1509
Voorganger	Arthur
Opvolger	Eduard

Koning van Engeland

Periode	1509-1547
Voorganger	Hendrik VII
Opvolger	Eduard VI

Vader	Hendrik VII van Engeland
Moeder	Elizabeth van York
Dynastie	huis Tudor

Hendrik VIII (Greenwich, 28 juni 1491 – Westminster, 28 januari 1547) was koning van Engeland en Ierland (1509–1547), stamde uit het Huis Tudor, en was een zoon van Hendrik VII. Hendrik staat bekend als het prototype van de zelfbewuste renaissance-vorst, de afscheiding van de Engelse Kerk van de Kerk van Rome, zijn toenemend schrikbewind en natuurlijk om zijn zes vrouwen

Hendrik wilde Engeland tot een sterke mogendheid maken die een vooraanstaande rol zou spelen in de Europese politiek. Hij was intelligent en geïnteresseerd in kunst en wetenschap. Hij werd echter ook beschouwd als liefdeloos, egoïstisch en wreed. Tegenstrevers, echtgenotes of dienaren die hem in de weg stonden ruimde hij meedogenloos uit de weg.

[bewerk] Prins van Wales

Hendrik was de tweede zoon van Hendrik VII en voorbestemd voor een carrière in de kerk. Zijn oudere broer Arthur stierf in 1502 en werd als Prince of Wales opgevolgd door Hendrik. Omdat Hendrik het verbond met Spanje opnieuw bekrachtigd wilde zien trouwde Hendrik vervolgens in 1509, kort na de dood van zijn vader en vlak voor zijn kroning, met de weduwe van zijn broer, Catharina van Aragón. Hendrik was op dat moment 17 jaar.

[bewerk] Buitenlands beleid

Hendrik wilde Engeland tot een sterke mogendheid maken die een vooraanstaande rol zou spelen in de Europese politiek. Door zich in verschillende oorlogen te storten putte hij de schatkist geheel uit. Ook zijn grootse hofhouding en zijn prachtige toernooien hebben Engeland veel geld gekost. Hendriks buitenlandse beleid was niet succesvol, in de Europese strijd tussen Habsburg en Frankrijk of tussen reformatie en Rome speelde Engeland nauwelijks een rol van betekenis.

In latere jaren ging hij behendiger te werk en zocht nieuwe wegen om zijn macht te versterken. Hij verhoogde de belastingen, zocht samenwerking met het Lagerhuis, en verwijderde zich van de Rooms-Katholieke Kerk. De meerderheid van de bevolking steunde hem echter, omdat zij er niet slechter van werd. De belastingverhogingen werden gecompenseerd door een grotere economische activiteit en de enorme inflatie werd gecompenseerd door een grote toename van de buitenlandse vraag naar Engelse goederen.

In 1542 werd Ierland onderworpen en begon Hendrik een oorlog met Schotland (overwinning bij Solway).

[bewerk] Afscheiding van de Kerk van Engeland

Een belangrijke gebeurtenis in zijn regeringsperiode was de Act of Supremacy, de afscheiding van de Kerk van Engeland (Church of England, Anglicaanse Kerk) van Rome in 1534, waarbij Thomas Cromwell en Thomas Cranmer (aartsbisschop van Canterbury) een voorname rol speelden. Ook hier waren persoonlijke motieven in het spel. Hendrik was oorspronkelijk tegen de Reformatie, waarvoor hij de van paus Leo X de titel 'Fidei Defensor' (Verdediger van het Geloof) had gekregen. Toen hij het huwelijk met zijn eerste vrouw, Catharina van Aragón, ongeldig wilde laten verklaren omdat zij hem geen zoon kon schenken (ze had zes dochters gebaard waarvan er slechts één, Mary Tudor, in leven bleef), vroeg hij om nietigverklaring van zijn huwelijk met Catharina aan paus Clemens VII, die op dat moment de gevangene was van keizer Karel V. Het argument dat Catharina de weduwe was van Hendriks oudere broer was al niet sterk en bovendien was het onrechtvaardig tegen Catharina, die een tante was van Karel V. Clemens ging dus niet akkoord. Daarop brak Hendrik definitief met Rome. Hij confisqueerde de goederen van de Katholieke kerk en die van de kloosters en congregaties. De opbrengsten waren voor de Engelse kroon en voor zijn naaste medewerkers. De afkeer die vele Engelsen hadden van Rome speelde hem daarbij in de kaart. De titel 'Fidei defensor' raakte hij uiteraard kwijt, maar die werd hem later door het Engelse parlement weer toegekend. Tot op de dag van vandaag blijft deze titel erfelijk in handen van het Engelse/Britse staatshoofd. Thomas More en John Fisher, bisschop van Rochester, waren de voornaamste slachtoffers van het verzet tegen de nieuwe kerkelijke politiek. Er was wel wat verspreid rooms-katholiek verzet, maar de katholieken die zich erbij neerlegden werden ongemoeid gelaten. De protestanten werden wel hevig vervolgd. Later kwam er wat meer toenadering tot de protestanten.

[bewerk] Zes vrouwen

Hendrik VIII leeft vooral voort in de geschiedenis als de man met de vele vrouwen. Hij huwde zesmaal:

Catharina van Aragón (1509, gescheiden 1533)
Anna Boleyn (1533, onthoofd 1536)
Jane Seymour (1536, gestorven in 1537)
Anna van Kleef (1540, hetzelfde jaar gescheiden)
Catharina Howard (1540, onthoofd in 1542)
Catharina Parr (1543, zij overleefde hem)

Van deze 6 huwelijken kwamen uiteindelijk 3 kinderen:

Met Catharina van Aragón kreeg hij een kind: Maria (18 februari 1516 - 17 november 1558), trouwde met Filips II van Spanje. Een zoon Hendrik heeft in 1511 slechts enkele weken geleefd.
Met Anna Boleyn kreeg hij een kind: Elisabeth (7 september 1533 – 24 maart 1603)
Met Jane Seymour kreeg hij een kind: de latere koning Eduard (12 oktober 1537 – 6 juli 1553)

Bij een andere vrouw verwekte Hendrik een bastaardzoon die niet gerechtigd was om zijn vader op te volgen. Het was de grote wens van Hendrik om een zoon te hebben die de troon zou kunnen bestijgen. Alleen zo zou de Tudor-dynastie worden voortgezet en kon Engeland voor nieuwe burgeroorlogen (zoals de Rozenoorlogen) bewaard blijven.

[bewerk] Componist

Hendrik VIII was niet alleen koning van Engeland, maar ook een verdienstelijk componist: van zijn hand zijn 34 werken overgeleverd, hoofdzakelijk liederen (waarvan Pastyme with good companye wel het bekendste is), maar ook instrumentale werken en een driestemmig motet (Quam pulchra es).