George III van het Verenigd Koninkrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
George III
1738-1820
George III door Allan Ramsay, 1762.
George III door Allan Ramsay, 1762.
Prins van Wales
Periode 1751-1760
Voorganger Frederik Lodewijk
Opvolger George August Frederik
Koning van Groot-Brittannië en Ierland / van het Verenigd Koninkrijk
Periode 1760-1820
Voorganger George II
Opvolger George IV
Keurvorst / koning van Hannover
Periode 1760-1820
Voorganger George II
Opvolger George IV
Hertog van Saksen-Lauenburg
Periode 1760-1803
Voorganger George II
Opvolger Frederik I (vanaf 1815)
Vader Frederik, prins van Wales
Moeder Augusta van Saksen-Gotha
Dynastie Hannover
Coat of Arms of the United Kingdom (1816-1837).svg
Wapen van George als koning van het Verenigd Koninkrijk en van Hannover (vanaf 1816)

George III Willem Frederik (Londen, 4 juni 1738Windsor Castle, 29 januari 1820) was koning van Groot-Brittannië en koning van Ierland vanaf 25 oktober 1760. Na de vereniging van deze twee landen op 1 januari 1801 was hij voortaan koning van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland tot aan zijn dood. Hij was ook hertog van Brunswijk-Lüneburg en keurvorst van het Keurvorstendom Hannover, gebieden die in het Heilige Roomse Rijk lagen. Vanaf 12 oktober 1814 werd het keurvorstendom verheven tot koninkrijk en voortaan was George koning van het Koninkrijk Hannover. Hij was de derde telg uit het Huis Hannover, maar anders dan zijn twee voorgangers was hij in Engeland geboren en was zijn eerste taal Engels in plaats van Duits. Ondanks zijn lange leven en zijn 60-jarige regeringsperiode heeft hij Hannover nooit bezocht.

De lange regering van George III werd overschaduwd door een reeks militaire conflicten waar zijn koninkrijken en landen aan mee deden. Deze oorlogen speelden zich af in Europa, Afrika, Amerika en Azië. In het begin van zijn regering versloeg Groot-Brittannië Frankrijk in de Zevenjarige Oorlog waardoor Groot-Brittannië de machtigste Europese natie in Noord-Amerika en India werd. Deze overwinning werd echter al snel gevolgd door het verlies van de Amerikaanse kolonies tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog. Deze oorlog leidde tot het ontstaan van de Dertien Koloniën en uiteindelijk tot de natie die we vandaag de dag kennen als de Verenigde Staten. Een periode van twintig jaar lang bevocht het Verenigd Koninkrijk Frankrijk: eerst tegen de Franse Revolutie, daarna tegen de Eerste Franse Republiek en daarna tegen het Franse keizerrijk van Napoleon I. Dit eindigde uiteindelijk met de definitieve nederlaag van Napoleon in 1815 tijdens de Slag bij Waterloo.

Later in zijn leven kreeg George III te maken met een ernstige psychische aandoening. De medici van die tijd stonden voor een raadsel. Een hedendaagse wetenschappelijke theorie is dat hij leed aan de ziekte Porfyrie. Deze theorie wordt echter in twijfel getrokken door onderzoekers van St. George's, University of London, die na een langdurige analyse van koning George III's handschrift concluderen dat hij zeer waarschijnlijk leed aan een stemmingsstoornis[1]. Na een laatste terugval in 1810 werd zijn oudste zoon, George, Prins van Wales, benoemd tot Prince Regent. Toen George III stierf in 1820 volgde de Prince Regent hem op als koning George IV. Ook zijn derde zoon, Prins Willem, hertog van Clarence en Saint Andrews, werd koning van het Verenigd Koninkrijk als Willem IV (1830-1837). En ook zijn vijfde zoon werd koning. Prins Ernest Augustus, hertog van Cumberland en Teviotdale, werd na de dood van koning Willem IV in 1837 de koning van Hannover, tot 1851.

Jeugd[bewerken]

George werd geboren in Londen te Norfolk House op 4 juni 1738. Hij was een kleinzoon van koning George II en koningin Caroline van Brandenburg-Ansbach (die onverwacht en plots overleed in 1737). Hij was een zoon van kroonprins Frederik, de prins van Wales en diens vrouw Augusta van Saksen-Gotha. Prins George werd twee maanden te vroeg geboren en er werd dan ook niet verwacht dat hij zijn eerste dagen zou overleven. Daarom werd hij nog dezelfde dag gedoopt door Thomas Secker, de bisschop van Oxford, later Aartsbisschop van Canterbury. Een maand later werd hij publiekelijk gedoopt te Norfolk House en opnieuw door Secker. Zijn peetouders waren koning Frederik I van Zweden (Lord Charles Calvert, Baron van Baltimore nam zijn plaats in), zijn oom Frederik III van Saksen-Gotha-Altenburg (Henry Brydges, hertog van Chandos nam zijn plaats in) en zijn overgroottante koningin Sophia Dorothea van Pruisen (haar plaats werd ingenomen door Lady Charlotte Edwin, een dochter van de wijlen hertog van Hamilton).

George III als Prins van Wales in 1751.

George had een moeilijke jeugd, waarin zijn geestelijke ontwikkeling geen gelijke tred hield met de emotionele. Zijn onzekerheid over zijn eigen bekwaamheden leidde tot neuroses die hem soms onvoorspelbaar en agressief maakten. Anderzijds werd de koning, zeker toen hij ouder werd, wel gewaardeerd. Hij was een gezonde jongen en groeide op als zeer verlegen. De familie verhuisde naar Leicester Square waar George opgroeide samen met zijn broer, prins Eduard, Hertog van York en Albany. Ze kregen een opleiding, verzorgd door verschillende leraren. Brieven uit die tijd tonen aan dat George zeer goed kon schrijven, zowel Engels als Duits, en dat hij al op de leeftijd van acht jaar zeer goed commentaar kon geven op de politieke gebeurtenissen van die tijd. Hij was de eerste Britse monarch die natuurwetenschappen studeerde. Behalve chemie en fysica kreeg George ook lessen in astronomie, wiskunde, Frans, Latijn, geschiedenis, muziek, aardrijkskunde, handel, de landbouw en het grondwettelijk recht. In aanvulling op de sportieve en sociale bezigheden kreeg hij ook les in dansen, schermen en paardrijden. Zijn religieuze opvoeding stond geheel in het teken van de Anglicaanse Kerk.

De grootvader van George, koning George II, had een hekel aan zijn oudste zoon, de Prins van Wales, en toonde weinig interesse in zijn kleinkinderen. Maar toen in 1751 de Prins van Wales, Frederick, plotseling stierf, werd prins George de nieuwe erfgenaam en de vermoedelijke troonopvolger. Hij erfde één van zijn vaders titels en werd de Hertog van Edinburgh. George II kreeg nu meer interesse in zijn kleinkind en drie weken na de dood van Prins Frederick werd George door de koning verheven tot Prins van Wales. In de lente van 1756 naderde George zijn achttiende verjaardag en kreeg hij door de koning grote appartementen in het St. James's Palace aangeboden, maar George weigerde het aanbod. In dit besluit werd hij geleid door zijn moeder en diens vertrouweling, John Stuart, 3e Graaf van Bute. De moeder van George, de douairière-Prinses van Wales, gaf er de voorkeur aan om George thuis te houden, waar ze hem haar strenge morele waarden kon inprenten.

Hij was een aangenaam familieman, had grote interesse in cultuur en wetenschappen en ook de landbouw kon zich in zijn belangstelling verheugen.

Huwelijk[bewerken]

In 1759 was George zeer verliefd op Lady Sarah Lennox, de dochter van de hertog van Richmond, maar Lord Bute adviseerde dat Lady Sarah geen goede huwelijkskandidaat zou zijn en George staakte zijn gedachten over een dergelijk huwelijk. "Ik ben geboren voor het geluk of voor het leiden van een grote natie," schreef George aan haar, "en dus moet ik vaak handelen in strijd met mijn passies." Pogingen die zijn grootvader, de koning, deed om George uit te huwelijken aan prinses Sophia Caroline van Brunswijk-Wolfenbüttel werden krachtig tegengewerkt door hem en zijn moeder. Uiteindelijk ging dit huwelijk niet door.

Koningin Sophia Charlotte

Het jaar daarop werd George de nieuwe koning toen zijn grootvader overleed. George II stierf op 25 oktober 1760, twee weken voor zijn 77e verjaardag. George, Prins van Wales, werd toen koning als George III. De zoektocht naar een geschikte vrouw voor George werd hierop ook versneld. Op 8 september 1761 trad de koning in de Koninklijke Kapel van het St. James's Palace in het huwelijk met hertogin Sophia Charlotte van Mecklenburg-Strelitz. Ze leerden elkaar pas kennen op hun huwelijksdag. Twee weken later werden beiden gekroond in de Westminster Abbey. Het mag wel opmerkelijk genoemd worden dat George geen maîtresses had, dit in zeer groot contrast met zijn voorgangers en zijn zoons, de latere George IV en Willem IV. Het echtpaar had een zeer gelukkig huwelijk. Er werden vijftien kinderen geboren, negen zoons en zes dochters. In 1761 kocht de koning Buckingham House (later Buckingham Palace) voor zijn groeiende familie. Zijn andere residenties waren Kew Palace en Windsor Castle. St. James's Palace werd gebruikt voor officiële gebeurtenissen. George III reisde niet zeer veel, en bracht zijn hele leven door in Zuid-Engeland. Sinds 1790 werden de jaarlijkse vakanties gehouden in Weymouth in Dorset, een van de eerste badplaatsen in Engeland.

Regering[bewerken]

George had de ambitie het bestuur te verbeteren en zijn taakopvatting werd door zijn tijdgenoten ook wel gewaardeerd, maar zijn karakter belette hem verbeteringen echt door te voeren. Omdat hij veel invloed uitoefende op ministers en parlementariërs steunde die van hem afhankelijk waren, werd hij ervan beschuldigd terug te willen keren naar het absolutisme. In het parlement verzetten Edmund Burke en de Whig-partij zich tegen de King's men. Buiten het parlement was dat de beweging rond John Wilkes.

Koning George III, geschilderd door Henry William Beechey.

Toen George III de troon besteeg, lag de politieke macht geheel in handen van de aristocratie, vooral bij de grote Whig-families. Zij beheersten ook het parlement. Het Lagerhuis was eigenlijk niets anders dan een spreekbuis van de Whigpartij. George III wilde het koningschap bevrijden uit de machteloosheid waarin de kopstukken van de Whigpartij het hadden gebracht. Met deze plannen in gedachten riep hij de hulp in van graaf Bute. In 1762 benoemde hij zijn eerste kabinet, met graaf Bute als premier. De onervaren koning verklaarde de oude geslepen partijleiders de oorlog en dreef hen stap voor stap terug. Op die manier schiep George een machtsbasis voor de mannen die begrip toonden voor zijn plannen (merendeels Tories) en met wie hij dus liever wilde regeren.

De aanvankelijke instabiliteit van het bestuur was echter vooral een gevolg van de politieke en sociale veranderingen in Engeland en de Noord-Amerikaanse kolonies. Toen de oorlog tegen de Amerikaanse kolonisten een ongunstige wending nam en de koninklijke familie in diskrediet raakte door het gedrag van de latere George IV, werd de stroom van kritiek de koning spoedig te machtig.

Onder het premierschap van William Pitt de Oudere werd de Zevenjarige Oorlog tegen de Fransen gewonnen, waarmee Groot-Brittannië alle Franse kolonies in Noord-Amerika verwierf. De gevolgen van de oorlog waren echter desastreus op financieel gebied en de schulden liepen hoog op. Ook de kosten van het bestuur van het imperium waren enorm. Door extreme belastingheffingen droeg dit bij aan het ontstaan van de Amerikaanse Revolutie en het verlies van de koloniën in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-83).

Australië moest de verloren Amerikaanse kolonies vervangen als plek waar gevangenen naartoe werden getransporteerd. In 1770 was het oostelijk deel van het eiland door James Cook opgeëist als Brits bezit. De eerste nederzetting ontstond in 1788 in Sydney.

KingGeorgeIIIWeymouth.jpg

Onder het premierschap van William Pitt de Jongere (1783-1801 en 1804-06) herstelde de financiële situatie zich maar ontstond er ook weer oorlog met het revolutionaire Frankrijk (1793-1802) en later het Frankrijk van Napoleon (1803-1814).

Door de snelle technologische vooruitgang kwam ook de industriële revolutie op gang, die grote veranderingen teweeg zou brengen in het Engelse landschap en de sociale structuur. Ook de handel kwam hierdoor tot grote bloei.

Na aanneming van een tegen hem gerichte motie in het parlement verklaarde hij zich in 1782 bereid af te treden. Dit werd niet geaccepteerd, maar hij raakte wel op de achtergrond. Hij werd in feite steeds meer de gevangene van William Pitt de Jongere.

Laatste jaren en dood[bewerken]

In 1788 werd duidelijk dat de geestesvermogens van de koning afnamen. Als gevolg hiervan werd hij uiteindelijk in 1811 van zijn taken ontheven. Zijn zoon trad op als regent, tot de koning in 1820 overleed. Hij was toen inmiddels doof en blind geworden en zijn geestelijke vermogens volledig kwijt. Tegenwoordig nemen sommigen aan dat dit ziektebeeld veroorzaakt werd door porfyrie, een erfelijke ziekte waaraan George mogelijk leed.

Over deze periode in zijn leven gaat ook de film The madness of King George, waarin gesuggereerd wordt dat hij vergiftigd is door zijn zoon. In de film wordt hij behandeld door een arts met voor die tijd een vreemde handelwijze, want hij behandelde de koning als een normale patiënt. In de film geneest de koning van zijn vergiftiging door deze behandeling, nog voordat zijn zoon het regentschap krijgt toegewezen. De premier komt in de film overigens juist over als beschermer van de koning en zijn zoon als een slecht persoon. Ook de televisieserie Blackadder (Blackadder III) gaat over deze periode.

George III werd begraven in Windsor. Zijn oudste zoon volgde hem op als George IV.

Huwelijk en kinderen[bewerken]

In 1761 trouwde de koning met prinses Sophia Charlotte (1744-1818), de jongste dochter van Karel, hertog van Mecklenburg-Strelitz. Zij kregen de volgende kinderen:

Naam Afbeelding Geboren Overleden Huwelijk
George
Prins van Wales
Koning van het Verenigd Koninkrijk
George IV of the United Kingdom.jpg 12 augustus 1762 26 juni 1830 Huwde eerst in het geheim met Maria Fitzherbert. In 1795 met Caroline van Brunswijk.
Werd toen hij overleed als koning opgevolgd door zijn broer Willem IV.
Frederik
Hertog van Albany en York
Prins-bisschop van Osnabrück
Frederick, Duke of York and Albany by John Jackson.jpg 16 augustus 1763 5 januari 1827 Huwde in 1791 Frederika van Pruisen.
Was van 1820 tot zijn dood de troonopvolger van zijn broer.
Willem
Hertog van Clarence en Saint Andrews
King William IV by William Salter.jpg 21 augustus 1765 20 juni 1837 Huwde in 1818 Adelheid van Saksen-Meiningen.
Was koning van het Verenigd Koninkrijk en Hannover vanaf 1830 tot zijn dood.
Charlotte
Princess Royal
Koningin van Württemberg
Charlotte, Princess Royal.jpg 29 september 1766 5 oktober 1828 Huwde in 1797 de latere koning Frederik I van Württemberg.
Het huwelijk bleef kinderloos.
Eduard
Hertog van Kent
Edward, Duke of Kent and Strathearn by Sir William Beechey.jpg 2 november 1767 23 januari 1820 Huwde in 1818 met Victoria van Saksen-Coburg-Saalfeld.
Werd vader van koningin Victoria.
Augusta
Prinses van het Verenigd Koninkrijk
Princess Augusta.jpg 8 november 1768 22 september 1840 Bleef ongehuwd.
Elizabeth
Landgravin van Hessen-Homburg
Princess Elizabeth (1770-1840).jpg 22 mei 1770 10 januari 1840 Huwde in 1818 de latere Frederik VI van Hessen-Homburg.
Dit huwelijk bleef kinderloos. Ze was landgravin van 1820 tot 1829.
Ernst August
Hertog van Cumberland en Teviotdale
Koning van Hannover
Ernest1850.jpg 5 juni 1771 18 november 1851 Huwde in 1815 Frederika van Mecklenburg-Strelitz, zusje van koningin Louise van Pruisen.
Werd in 1837 koning van Hannover. Was vader van koning George V van Hannover.
August
Hertog van Sussex
Louis Gauffier - Portrait of Prince Augustus Frederick.jpg 27 januari 1773 21 april 1843 Was tweemaal gehuwd zonder toestemming.
In 1793 met Lady Augusta Murray en later in 1831 met Lady Cecilia Buggin.
Adolf
Hertog van Cambridge
Onderkoning van Hannover
Adolphus Frederick Duke of Cambridge.JPG 24 februari 1774 8 juli 1850 Huwde in 1818 Augusta van Hessen-Kassel.
Hij werd vader van Augusta, groothertogin van Mecklenburg-Strelitz.
Zijn kleindochter Mary huwde koning George V.
Maria
Hertogin van Gloucester en Edinburgh
Princess Mary (1776-1857).jpg 25 april 1776 30 april 1857 Had een korte relatie met Frederik van Oranje-Nassau, jongste zoon van Willem V.
Huwde in 1816 Willem Frederik van Gloucester.
Dit huwelijk bleef kinderloos.
Sophia
Prinses van het Verenigd Koninkrijk
Princess Sophia.jpg 2 november 1777 27 mei 1848 Bleef ongehuwd.
Er waren wel geruchten dat zij in het geheim was getrouwd met generaal Thomas Garth.
Octavius
Prins van Groot-Brittannië
Prince Octavius from Apotheosis by William Marshall Craig.jpg 23 februari 1779 3 mei 1783 Stierf als kind.
Alfred
Prins van Groot-Brittannië
Prince Alfred from Apotheosis by William Marshall Craig.jpg 22 september 1780 20 augustus 1783 Stierf als kind.
Amalia
Prinses van het Verenigd Koninkrijk
Princess Amelia (1783-1810).jpg 7 augustus 1783 2 november 1810 Bleef ongehuwd.

Voorouders[bewerken]

Kwartierstaat van koningin George III van het Verenigd Koninkrijk
Overgrootouders Koning George I van Groot-Brittannië
(1660–1727)
∞ 1682
Sophia Dorothea van Celle
(1666–1727)
Markgraaf Johan Frederik van Brandenburg-Ansbach
(1654–1686)
∞ 1681
Eleonora Erdmuthe Louisa van Saksen-Eisenach
(1662–1696)
Hertog Frederik I van Saksen-Gotha-Altenburg
(1645–1691)
∞ 1669
Magdalena Sibylla van Saksen-Weißenfels
(1648–1681)
Vorst Karel Willem van Anhalt-Zerbst
(1652–1718)
∞ 1676
Sophia van Saksen-Weißenfels
(1654–1724)
Grootouders Koning George II van Groot-Brittannië (1683-1760)
∞ 1705
Prinses Caroline van Brandenburg-Ansbach (1683-1737)
Hertog Frederik II van Saksen-Gotha-Altenburg (1676-1732)
∞ 1695
Prinses Magdalena Augusta van Anhalt-Zerbst (1679-1740)
Ouders Prins Frederik van Groot-Brittannië, prins van Wales (1707-1751)
∞ 1736
Prinses Augusta van Saksen-Gotha-Altenburg (1719-1772)

George III van het Verenigd Koninkrijk (1738-1820)

Bronnen, noten en/of referenties
Engeland
Angelsaksen: Alfred de Grote · Eduard de Oudere · Athelstan · Edmund I de Geweldige · Edred · Edwy · Edgar de Vreedzame · Eduard de Martelaar · Ethelred · Sven Gaffelbaard · Edmund II Ironside · Knoet de Grote · Harold I Hazenvoet · Hardeknoet · Eduard de Belijder · Harold II Godwinson · Edgar Ætheling
Huis Normandië: Willem I de Veroveraar · Willem II Rufus · Hendrik I Beauclerc · Stefanus · Mathilde
Huis Plantagenet: Hendrik II · Richard I Leeuwenhart · Jan zonder Land · Hendrik III · Eduard I Longshanks · Eduard II · Eduard III · Richard II · Hendrik IV Bolingbroke · Hendrik V · Hendrik VI · Eduard IV · Eduard V · Richard III
Huis Tudor: Hendrik VII · Hendrik VIII · Eduard VI · Jane Grey · Maria I · Elizabeth I
Huis Stuart: Jacobus I · Karel I
Lord Protector: Oliver Cromwell · Richard Cromwell
Huis Stuart: Karel II · Jacobus II · Willem III en Maria II · Anna
Schotland
Huis Alpin: Kenneth I · Donald I · Constantijn I · Aedh · Eochaid · Giric · Donald II · Constantijn II · Malcolm I · Indulf · Dubh · Culen · Kenneth II · Constantijn III · Kenneth III · Malcolm II
Huis Dunkeld: Duncan I
Huis Alpin: Macbeth · Lulach
Huis Dunkeld: Malcolm III · Donald III · Duncan II · Donald III · Edmund · Edgar · Alexander I · David I · Malcolm IV · Willem I · Alexander II · Alexander III · Margaretha · Jan
Huis Bruce: Robert I · David II
Huis Stuart: Robert II · Robert III · Jacobus I · Jacobus II · Jacobus III · Jacobus IV · Jacobus V · Maria I · Jacobus VI · Karel I · Karel II · Jacobus VII · Maria II
Huis Oranje-Nassau: Willem II
Huis Stuart: Anna
Groot-Brittannië
Huis Hannover: George I · George II · George III · George III
Verenigd Koninkrijk
Huis Hannover: George IV · Willem IV · Victoria
Huis Saksen-Coburg en Gotha: Eduard VII · George V
Huis Windsor: George V · Eduard VIII · George VI · Elizabeth II