Mary van Teck

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mary van Teck
1867-1953
Queenmaryformalportrait edit3.jpg
Koningin van het Verenigd Koninkrijk
Keizerin van Indië
Periode 1910-1936
Voorganger Alexandra van Denemarken
Opvolger Elizabeth Bowes-Lyon
Engelse koningin-moeder
Periode 1936-1952
Voorganger Alexandra van Denemarken
Opvolger Elizabeth Bowes-Lyon
Vader Frans van Teck
Moeder Maria Adelheid van Cambridge
Stamboom.png Stamboom

Victoria Maria Augusta Louise Olga Pauline Claudine Agnes van Teck (Engels: Victoria Mary) (Kensington Palace, Londen, 26 mei 1867 – Marlborough House, Londen, 24 maart 1953) was de gemalin van de Britse koning George V met wie ze in 1893 trouwde. Aanvankelijk was ze uitgehuwelijkt aan zijn oudere broer die echter in 1892 overleed.

Afkomst[bewerken]

Prinses Mary was de oudste dochter van prins Frans van Teck en prinses Maria Adelheid van Cambridge.

Haar vader was een zoon uit het morganatische huwelijk van Alexander van Württemberg met gravin Claudine Rhédey van Kis-Rhéde. Frans' vader verloor door zijn huwelijk iedere aanspraak op de troon van Württemberg. Zijn zoon Frans werd in 1861 opgetuigd met de titel prins van Teck. Deze zocht en vond een uitweg uit de doodlopende dynastieke weg, waarin zijn Württembergse tak was geraakt, door te trouwen met Maria Adelheid.

Maria Adelheid is een volle nicht van koningin Victoria. Deze vrouw, de moeder van Mary, stond vanwege haar fysieke conditie bekend als fat Mary. Het Britse hof schijnt, ten einde haar een gunstig huwelijk te bezorgen, van deur tot deur te zijn gegaan, maar niemand hapte toe. Lord Clarendon merkte in zijn dagboek op, dat het te betwijfelen viel of er überhaupt een Duits prins was die zich zou willen wagen aan "so vast an undertaking"[1] Uiteindelijk vond zij Frans. Uit dit huwelijk was Mary de oudste dochter.

Prinses van Wales[bewerken]

Na de dood van koningin Victoria in 1901 werd Mary prinses van Wales. Ze trok acht maanden door het Britse Rijk en deed hierbij Gibraltar, Malta, Egypte, Ceylon, Singapore, Australie, Nieuw-Zeeland, Mauritius, Zuid-Afrika en Canada aan. Nadat ze terug kwam op 9 november werd de zestigste verjaardag van koning Eduard gevierd, de koning benoemde George tot Prins van Wales. De familie verhuisde van hun residentie St. James’s Palace naar Marlborough House. Als prinses van Wales vergezelde Mary haar man op reizen naar Oostenrijk-Hongarije en Württemberg in 1904. Het jaar daarop baarde ze haar jongste kind, prins John. Het was een zware bevalling, Mary herstelde snel, haar zoon leed aan ademhalingsproblemen.

Vanaf oktober 1905 ondernamen de prins en prinses van Wales een acht maanden durende reis, dit keer door Brits-Indië, en hun kinderen werden ondergebracht bij de Koning en Koningin. Ze reisden door Egypte, daarna reisden ze via Egypte door naar Griekenland, waar op dat moment Georges oom koning was onder de naam George I. Daarna reisden ze door naar Spanje voor het huwelijk van koning Alfons XIII en Victoria Eugénie van Battenberg. Een week later, nadat ze waren teruggekeerd in Engeland, reisden ze naar Noorwegen om de kroning van koning Haakon VII en koningin Maud bij te wonen. Maud was een zus van George.

Koningin[bewerken]

Koning George V, de man van Mary

Eerste jaren als koningin[bewerken]

Op 6 mei 1910 stierf koning Eduard VII. De prins van Wales besteeg de troon als koning George V en Mary werd koningin van het Verenigd Koninkrijk. Haar man vroeg haar destijds om een van haar twee officiële namen (Victoria Mary) te laten vallen. Ze koos als naam Mary, als ze koos voor Victoria zou dat te veel doen denken aan de grootmoeder van haar man, Koningin Victoria. Koningin Mary werd samen met haar man gekroond op 22 juni 1911 in de Westminster Abbey. Later in het jaar reisden de nieuwe koning en koningin naar Brits-Indië voor de Delhi Durbar (het hof van Delhi, de kroning tot keizer en keizerin) dat werd gehouden op 12 december 1911, daarna reisden ze door het subcontinent als keizer en keizerin van Indië. Ze keerden in februari terug naar Groot-Brittannië. Het Koningin Mary college in Lahore, Pakistan en de koningin Mary School in New Delhi werden gesticht na het bezoek van de koning en koningin.

Het begin van haar periode als de vrouw van de koning begon met een conflict tussen de koningin-moeder Alexandra en Mary. Ook al hadden de twee koninginnen een goede relatie, koningin Alexandra kon erg eigenwijs zijn. Ze zorgde voor wat kleine probleempjes bij de bijzetting van Eduard VII en hield vele juwelen die ze had moeten doorgeven aan Mary, die nu de koningin was.

Koningin tijdens de Eerste Wereldoorlog[bewerken]

Tijdens de Eerste Wereldoorlog legde koningin Mary Buckingham Palace een strenge bezuinigingsmaatregel op, zamelde voedsel in, bezocht gewonde en soms stervende militairen in het ziekenhuis. Na drie jaar oorlog tegen Duitsland, en de groeiende anti-Duitse gevoelens in Groot-Brittannië, werd de Russische keizerlijke familie, die was afgezet tijdens de Russische Revolutie, asiel geweigerd in het Verenigd Koninkrijk, mede doordat de vrouw van de Tsaar in Duitsland was geboren. Het nieuws van de abdicatie van de tsaar verhoogde de verwachtingen van de republikeinen die de monarchie wilden vervangen door een republiek. Nadat republikeinen de Duitse achtergrond van de koning en koningin gebruikten voor propaganda tegen de monarchie, deed koning George afstand van al zijn Duitse titels en familiebanden, en verving het Duitse huis "Saksen-Coburg-Gotha" door het Engelse "Windsor". Ook de familieleden van de koningin deden afstand van hun Duitse titels, en namen de Engelse naam Cambridge aan. De oorlog eindigde in 1918 toen Duitsland werd verslagen. De Duitse Keizer abdiceerde op 9 november van dat jaar en ging in ballingschap.

Mary, tijdens de kroning van haar schoonvader in 1902

Overlijden van Prins John[bewerken]

Twee maanden nadat de oorlog was afgelopen, overleed koningin Mary’s jongste zoon, John, op de leeftijd van dertien jaar. Ze beschreef haar schok en verdriet in haar dagboek en in brieven die werden gepubliceerd na haar dood: "Our poor darling little Johnnie had passed away suddenly… The first break in the family circle is hard to bear but people have been so kind & sympathetic & this had helped us [the King and me] much." Vrij vertaald: "Onze arme lieve kleine Johnnie is plotseling heengegaan… De eerste breuk in de familiekring is moeilijk om te dragen maar de mensen zijn zo lief & sympathiek & dit heeft ons [de Koning en mij] zeer geholpen."

De relatie met haar man George[bewerken]

Koningin Mary steunde haar man continu tijdens de laatste jaren van zijn regeringsperiode. Ze adviseerde hem, hielp hem bij het schrijven van toespraken, en gebruikte haar grote kennis om de koning te adviseren. Hij waardeerde haar discretie, intelligentie en mening. Ze handhaafde haar zelfvertrouwen in al haar publieke bezigheden in de jaren na de oorlog, een periode die wordt gemarkeerd door burgerlijke onrust over sociale omstandigheden, de Ierse Onafhankelijkheid en het nationalisme in Brits-Indië.

Koningin Mary en haar man

Aan het einde van de jaren '20 werd koning George plotseling ziek (longproblemen) veroorzaakt door zijn hevige roken. Koningin Mary betaalde particuliere zorg voor hem. Tijdens zijn ziekte in 1928 werd er aan Sir Farquhar Buzzard gevraagd wie er verantwoordelijk was voor het herstel van de koning. Hij antwoordde: "The Queen" (de koningin). In 1935 vierden koning George V en koningin Mary hun zilveren jubileum, er waren overal vieringen en feesten, in het hele Britse Rijk. In zijn jubileumtoespraak bedankte George zijn vrouw publiekelijk voor al haar verdiensten.

Laatste jaren[bewerken]

De dood van haar man[bewerken]

De koning stierf op 20 januari 1936, nadat de arts, de toekomstige Baron Dawson of Penn, hem een injectie gaf met morfine en cocaïne die zijn dood waarschijnlijk versnelden. De oudste zoon van koningin Mary, Eduard, prins van Wales, besteeg de troon als koning Eduard VIII. Mary was nu koningin-moeder. Ook al gebruikte ze zelf die titel niet, ze werd bekend als Her Majesty Queen Mary (Hare Majesteit Koningin Mary).

Rol als Koningin-moeder[bewerken]

Koningin Mary maakte zich verdienstelijk op het gebied van kunst en cultuur. Verder stond ze bekend om haar intelligentie, dit in tegenstelling tot haar echtgenoot. Samen hadden ze zes kinderen waarvan er twee de troon zouden bestijgen: Eduard VIII en George VI verder Hendrik, Hertog van Gloucester, Maria, Princess Royal, George, Hertog van Kent en de jong overleden Prins John. De troonsafstand van Eduard in 1936 naar aanleiding van zijn liefde voor een gescheiden vrouw weigerde ze te accepteren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog dook ze onder op het platteland.

Koningin Mary met haar kleindochters de prinsessen Elizabeth en Margaret

Overlijden[bewerken]

Koningin Mary overleefde drie van haar kinderen. De ziekelijke jongste prins John overleed in 1919. Haar vierde zoon George kwam tijdens de Tweede Wereldoorlog om bij een vliegtuigongeluk. In 1952 overleed Albert (Koning George VI) aan de gevolgen van kanker. Koningin Mary overleed zelf dertien maanden later op 85-jarige leeftijd, een paar maanden voor de kroning van haar kleindochter koningin Elizabeth II.

Kinderen[bewerken]

Titels[bewerken]

Coat of Arms of Mary of Teck.svg
  • Hare Hoogheid Prinses Victoria Mary van Teck (1867 - 1893)
  • Hare Koninklijke Hoogheid de Hertogin van York (1893 - 1901)
  • Hare Koninklijke Hoogheid de Hertogin van Cornwall en York (1901 - 1901)
  • Hare Koninklijke Hoogheid de Prinses van Wales (1901 - 1910)
    • Hare Koninklijke Hoogheid de Hertogin van Rothesay (1901 - 1910), de Schotse titel
  • Hare Majesteit de Koningin (1910 - 1936)
  • Hare Majesteit Koningin Mary (1936 - 1953)
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Gegevens over deze eerste huwelijksaanzoeken ontleend aan Prof. P. Geyl, Queen Mary, de vrouw van George V in ibid, Engelse figuren. Twee delen, Amsterdam, Antwerpen - Wereldbibliotheek, deel II (1961), 62-70, aldaar 66