1905

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1890-1899 · 1900-1909 · 1910-1919
Jaren:	< · 1903 · 1904 · 1905 · 1906 · 1907 · >

Kalenders

Gregoriaanse kalender	1905 MCMV
Ab urbe condita	2658
Armeense kalender	1354 ԹՎ ՌՅԾԴ
Chinese kalender	4601 – 4602 辛辰 – 壬巳
Ethiopische kalender	1897 –1898
Hebreeuwse kalender	5665 – 5666
Hindoekalenders
- Vikram Samvat	1960 – 1961
- Shaka Samvat	1827 – 1828
- Kali Yuga	5006 – 5007
Iraanse kalender	1283 –1284
Islamitische kalender	1323 –1323

Dit jaar naar onderwerp

[bewerken] Gebeurtenissen

januari

9 - (juliaanse kalender) Tsaristische troepen openen het vuur op betogers in St. Petersburg. Er vallen vele slachtoffers.
15 - Tsunami in een meer bij Loen, Noorwegen. Er vallen 61 doden.

februari

1 - Opening van Station Hardenberg.
23 - Oprichting Rotary in Chicago door Paul Harris.

maart

31 - Keizer Wilhelm II arriveert aan boord van de Hohenzollern in Tanger. Hij bewijst de sultan van Marokko de eer van een soeverein vorst, en bruuskeert daarmee welbewust de Franse aanspraken op het gebied.

april

22 - Oprichting Vereniging Natuurmonumenten in Amsterdam.
30 - Eerste wedstrijd van het Nederlands Elftal. In Antwerpen winnen de Nederlanders het van de Belgen met 4 - 1.

mei

27 - Noorwegen zegt de personele unie met Zweden op, en wordt een onafhankelijke staat.

juni

7 - Het Storting kiest prins Karel van Zweden tot koning van Noorwegen. Hij gaat regeren onder de naam Haakon VII.

juli

1 - Opening van Station Coevorden
2 - Muiterij op de Potjomkin.

augustus

7 - In het Franse Boulogne-sur-Mer vind het eerste Universele Esperantocongres plaats.

september

1 - Saskatchewan wordt de 9e provincie van Canada.
5 - Rusland verliest de Russisch-Japanse Oorlog. Dit verlies veroorzaakt een mislukte revolutie in Rusland.

oktober

14 - Oprichting van de FAI, Fédération Aéronautique Internationale, internationale organisatie voor lucht- en ruimtevaart.
15 - Eerste uitvoering in Parijs van het symfonisch gedicht La Mer van Claude Debussy.

december

3 - Zoltán Halmay vestigt het allereerste officiële wereldrecord op de 100 meter vrije slag. In Wenen tikt de Hongaarse zwemmer aan in 1.05,8.

zonder datum

In Frankrijk wordt een Scheiding van kerk en staat doorgevoerd.
(Verenigd Koninkrijk) Edward Grey wordt minister van Buitenlandse Zaken.
Alfred Binet publiceert de eerste intelligentietest.
Albert Einstein publiceert zijn speciale relativiteitstheorie.
De Argentijnse voetbalclub Boca Juniors, meervoudig winnaar van de Copa Libertadores, wordt opgericht.

[bewerken] Geboren

januari

1 - Stanisław Mazur, Pools wiskundige (overleden 1981)
5 - Adriaan Viruly, Nederlands vlieger en schrijver (overleden 1986)
10 - Jaap Barendregt, Nederlands voetballer (overleden 1952)
11 - Honorata de la Rama, Filipijns zangeres en actrice (overleden 1991)
17 - Gustaaf Sorel, Belgisch kunstschilder en tekenaar, (overleden 1981)
21 - Christian Dior, Frans modeontwerper (overleden 1957)

februari

1 - Eddie Murphy, Amerikaans schaatser (overleden 1973)
2 - Friedrich Wilhelm Ruppert, Duits SS'er (overleden 1946)
6 - Irmgard Keun, Duits romanschrijfster (overleden 1982)
17 - Frans Piët, Nederlands striptekenaar (overleden 1997)

maart

3 - Marie Glory, Frans actrice (overleden 2009)
20 - Raymond B. Cattell, Brits psycholoog (overleden 1998)
23 - Joan Crawford, Amerikaans actrice (overleden 1977)
30 - Willy Walden, Nederlands revue-artiest (overleden 2003)

april

1 - Gaston Eyskens, Belgisch politicus (overleden 1988)
12 - Emmanuel Mounier, Frans filosoof (overleden 1950)
14 - Jan Gonda, Nederlands taalkundige, hoogleraar Sanskriet, Javaans, Maleis (overleden 1991)
16 - Frits Philips, Nederlands ondernemer (overleden 2005)
20 - Jaap Meijer, Nederlands wielrenner (overleden 1943)

mei

1 - Henk de Best, Nederlands bokser (overleden 1978)
9 - Eugenio Garin, Italiaans historicus en filosoof (overleden 2004)
11 - Ida Gerhardt, Nederlands dichteres (overleden 1997)
15 - Joseph Cotten, Amerikaans acteur (overleden 1994)
16 - Henry Fonda, Amerikaans acteur (overleden 1982)
20 - Gerrit Achterberg, Nederlands dichter (overleden 1962)
29 - Jan Teulings, Nederlands acteur (overleden 1989)

juni

21 - Jacques Goddet, Frans journalist, sportorganisator en Tourdirecteur (overleden 2000)
21 - Jean-Paul Sartre, Frans filosoof en schrijver (overleden 1980)

juli

23 - Ko Suurhoff, Nederlands politicus (overleden 1967)
25 - Elias Canetti, Bulgaars schrijver (overleden 1994)
29 - Stanley Kunitz, Amerikaans dichter, vertaler en leraar (overleden 2006)
30 - Pedro Quartucci, Argentijns bokser (overleden 1983)

augustus

3 - Frans Nienhuys, Nederlands radiopresentator (overleden 1994)
12 - Joan Remmelts, Nederlands acteur (overleden 1987)
16 - Marian Rejewski, Pools cryptoloog die als eerste de Enigma-code brak (overleden 1980)
25 - Leo Turksma, Nederlands bokser (overleden 1987)
31 - Sal Tas, Nederlands journalist en politicus (overleden 1976)

september

3 - Carl Anderson, Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1991)
14 - Reinier Cornelis Keller, Nederlands dammer (overleden 1981)
14 - Petronella van Randwijk, Nederlands gymnaste (overleden 1978)
20 - Abe Coleman, Pools/Amerikaans professioneel wostelaar (overleden 2007)
22 - Haakon Lie, Noors politicus (overleden 2009)
22 - Rie Vierdag, Nederlands zwemster (overleden 2005)
28 - Max Schmeling, Duits bokser (overleden 2005)

oktober

16 - Ernst Kuzorra, Duits voetballer (overleden 1990)
18 - Felix Houphouët-Boigny, Ivoriaans president (overleden 1993)
22 - Karl Jansky, Amerikaans natuurkundige (overleden 1950)

november

11 - Aad van Leeuwen, Nederlands sportjournalist (overleden 1987)
15 - Vicente Trueba, Spaans wielrenner (overleden 1986)
17 - Koningin Astrid van België (overleden 1935)
21 - Elka de Levie, Nederlands gymnaste (overleden 1979)
29 - Piet Ketting, Nederlands componist, pianist, dirigent en muziekcriticus (overleden 1984)

december

1 - Clarence Melvin Zener, Amerikaaans natuurkundige (overleden 1993)
7 - Gerard Kuiper, Nederlands/Amerikaans astronoom (overleden 1973)
8 - Cornelis Nagtegaal, Nederlands bestuurder in de toenmalige Nederlandse koloniën (overleden 1994)
16 - Piet Hein, Deens wetenschapper, wiskundige, uitvinder, schrijver en dichter (overleden 1996)
24 - Ans van Dijk, Joods-Nederlands Jodenverraadster (overleden 1948)
24 - Howard Hughes, Amerikaans producent, regisseur, vliegtuigmagnaat en multimiljonair (overleden 1976)
31 - Marianus de la Mata, Spaans geestelijke en missionaris (overleden 1983)