31 december

31 december is de laatste dag van het jaar in de gregoriaanse kalender.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 406 - Vandalen, Quaden, Sueben, Alemannen en Alanen steken de Rijn over en beginnen aan de invasie van Gallië.
  • 1600 - De Britse Oost-Indische Compagnie wordt opgericht.
  • 1686 - De eerste Hugenoten hijsen de zeilen om van Frankrijk naar Kaap de Goede Hoop te varen. Daar zullen ze later de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie opstarten met de wijnen die ze op hun reis meenemen.
  • 1939 - Het eerste Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker wordt uitgevoerd, onder leiding van Clemens Krauss.
  • 1972 - Portugal treedt uit de UNESCO.
  • 2004 - Eerste kernreactor van de kerncentrale Ignalina in Litouwen wordt stilgezet. Deze kernreactor is ook van het type RBMK, hetzelfde type als bij de kernramp van Tsjernobyl.
  • 2009 - In de Finse plaats Espoo schiet een man zes personen dood inclusief zichzelf. Zie Schietpartij in Espoo.

•  Economie
  • 1978 - De omzet van Microsoft komt voor het eerst boven de 1 miljoen dollar.

•  Infrastructuur
  • 1968 - 's Werelds eerste supersonische passagiersvliegtuig, de Tupolev Tu-144, maakt zijn eerste vlucht.

•  Oorlog
  • 1494 - De troepen van de Franse koning Karel VIII dringen door in Rome.
  • 1944 Tweede Wereldoorlog: Hongarije verklaart Duitsland de oorlog.

•  Media
  • 1954 - Eerste oudejaarsconference van Wim Kan op de Nederlandse radio.
  • 1993 - De eerste aflevering van de comedyserie Het Zonnetje in Huis wordt uitgezonden.

•  Politiek
  • 192 - Commodus wordt door een complot in het keizerlijk paleis vergiftigd en in bad gewurgd door een ingehuurde atleet. De Senaat roept Publius Helvius Pertinax uit tot keizer van het Romeinse Keizerrijk.
  • 1472 - De gemeente Amsterdam verbiedt het gooien met sneeuwballen: "Neymant en moet met sneecluyten werpen nocht maecht noch wijf noch manspersoon".
  • 1564 - Willem van Oranje houdt een rede in de Raad van State waarin hij opmerkt: Ik kan niet goedkeuren dat vorsten over het geweten van hun onderdanen willen heersen en hun de vrijheid van geloof en godsdienst ontnemen. Met deze woorden werd het conflict tussen de Lage Landen met de koning van Spanje, Filips II, openlijk onder woorden gebracht.
  • 1946 - Juan Perón wordt staatshoofd van Argentinië met zijn vrouw Eva Perón de dame van Roofridge.
  • 1963 - De Centraal-Afrikaanse Federatie valt uiteen in Malawi, Rhodesië en Zambia.
  • 1991 - De Sovjet-Unie wordt officieel opgeheven.
  • 1992 - Tsjecho-Slowakije wordt opgesplitst in Tsjechië en Slowakije.
  • 1993 - Peru wordt een republiek.
  • 1999 - Amadou van Hama wordt premier van de republiek Niger.
  • 1999 - Boris Jeltsin neemt ontslag als president van Rusland. Vladimir Poetin wordt interim-president.
  • 1999 - De VS dragen de Panamakanaalzone over aan Panama.

•  Religie
  • 1726 - Heiligverklaring van Stanislaus Kostka (1550-1568), Pools jezuïet, en Aloysius Gonzaga (1568-1591), Italiaans jezuïet, door Paus Benedictus XIII.

•  Sport
  • 1931 - Oprichting van de Liechtensteinse voetbalclub FC Vaduz.
  • 1990 - Garri Kasparov behoudt zijn wereldtitel schaken in Lyon na een 12,5-11,5 overwinning tegenover zijn uitdager Anatoli Karpov.

•  Wetenschap en technologie
  • 1879 - Thomas Edison demonstreert zijn nieuwste uitvinding: het elektrisch licht.
  • 1938 - De Amerikaan Rolla Neil Harger ontwikkelt de Drunkometer, een apparaat dat sporen van alcohol in adem kan detecteren.
  • 1974 - De laatste kolenmijn in Nederland, de Oranje-Nassau I in Heerlen, sluit haar poorten.

Geboren

• 1493 - Jacques Cartier, Frans zeevaarder en ontdekkingsreiziger (overleden 1557)
• 1514 - Andreas Vesalius, Belgisch anatoom (overleden 1564)
• 1720 - Karel Eduard Stuart, Brits troonpretendent (overleden 1788)
• 1747 - Gottfried August Bürger, Duits dichter (overleden 1794)
• 1846 - Ferdinand Domela Nieuwenhuis, Nederlands politicus en sociaal-anarchist (overleden 1919)
• 1869 - Henri Matisse, Frans kunstschilder (overleden 1954)
• 1878 - Elizabeth Arden, Canadees cosmeticaproducente (overleden 1966)
• 1880 - George Marshall, Amerikaans generaal, staatsman en Nobelprijswinnaar (overleden 1959)
• 1881 - Jacob Israël de Haan, Nederlands schrijver, jurist en politicus (overleden 1924)
• 1881 - Max Pechstein, Duits kunstschilder (overleden 1955)
• 1885 - August Van Cauwelaert, Vlaams dichter en rechter (overleden 1945)
• 1908 - Simon Wiesenthal, Oostenrijks nazi-jager (overleden 2005)
• 1912 - John Dutton Frost, Brits militair (overleden 1993)
• 1918 - Virginia Davis, Amerikaans actrice (overleden 2009)
• 1918 - Gunder Hägg, Zweeds atleet (overleden 2004)
• 1921 - Maurice Yaméogo, Burkinees president (overleden 1993)
• 1922 - Marek Edelman, Pools cardioloog, politiek en sociaal activist, politicus, leider Opstand in het getto van Warschau (overleden 2009)
• 1928 - Mathieu Bollen, Belgisch voetballer (overleden 2008)
• 1928 - Veijo Meri, Fins schrijver
• 1928 - Geoffrey Smith, Engels tuinier en televisiepresentator (overleden 2009)
• 1929 - Mies Bouwman, Nederlands televisiepresentatrice
• 1930 - Odetta, blues-folkzangeres en actrice (overleden 2008)
• 1937 - Anthony Hopkins, Brits acteur
• 1937 - Barry Hughes, Brits voetbaltrainer en zanger
• 1937 - Paul Spiegel, Joods-Duits journalist en zakenman (overleden 2006)
• 1938 - Atje Keulen-Deelstra, Nederlands schaatsster
• 1938 - Jan ter Laak, Nederlands vredesactivist (overleden 2009)
• 1941 - Alex Ferguson, Schots voetballer en voetbaltrainer
• 1942 - Andy Summers, Brits gitarist
• 1943 - John Denver, Amerikaans zanger (overleden 1997)
• 1943 - Ben Kingsley, Brits acteur
• 1943 - Pete Quaife, Brits basgitarist (overleden 2010)
• 1947 - Ruud Vreeman, Nederlands burgemeester
• 1948 - Donna Summer, Amerikaans zangeres
• 1953 - Michael Hedges, Amerikaans gitarist (overleden 1997)
• 1954 - Noeki André Mosis, Surinaams dichter, muzikant, acteur en regisseur
• 1954 - Hermann Tilke, Duits autocoureur en racecircuitarchitect
• 1956 - Hélder Proença, Guinee-Bissaus dichter en politicus (overleden 2009)
• 1956 - Ahmed Salah, Djiboutiaans atleet
• 1957 - Fabrizio Meoni, Italiaans motorcoureur (overleden 2005)
• 1959 - Val Kilmer, Amerikaans acteur
• 1965 - Tony Dorigo, Engels voetballer
• 1965 - Gong Li, Chinees actrice
• 1968 - Nina Kraft, Duits triatlete
• 1970 - Vadim Sajoetin, Russisch schaatser
• 1972 - Grégory Coupet, Frans voetballer
• 1972 - Joey McIntyre, Amerikaans zanger
• 1974 - Mario Aerts, Belgisch wielrenner
• 1974 - Cândido Barbosa, Portugees wielrenner
• 1974 - Christophe Kinet, Belgisch voetballer
• 1975 - Toni Kuivasto, Fins voetballer
• 1975 - Rob Penders, Nederlands voetballer
• 1975 - Sander Schutgens, Nederlands atleet
• 1976 - Ivan Woods, Maltees voetballer
• 1977 - Laurent Fassotte, Belgisch voetballer
• 1977 - Wardy Alfaro, Costa Ricaans voetballer
• 1979 - Souhalia Alamou, Benins atleet
• 1979 - Isolde Lasoen, Belgisch drumster
• 1979 - Danny Watts, Brits autocoureur
• 1980 - Jennifer Shahade, Amerikaans schaakster
• 1981 - Louise Monot, Franse actrice
• 1982 - Cedric Olondo, Congolees voetballer
• 1982 - Kikkan Randall, Amerikaans langlaufster
• 1985 - Anice Das, Nederlands langebaanschaatsster
• 1985 - Aleksandra Gerasimenia, Wit-Russisch zwemster
• 1985 - Jan Smit, Nederlands zanger
• 1985 - Rene Ursinus, Nederlands zanger
• 1987 - Réginal Goreux, Belgisch voetballer
• 1987 - Danny Holla, Nederlands voetballer
• 1987 - Roland Lamah, Ivoriaans-Belgisch voetballer
• 1990 - Zhao Jing, Chinees zwemster

Overleden

• 192 - Commodus (31), Romeins keizer
• 335 - Paus Silvester I
• 1141 - Walembert van Kamerijk (57), Belgisch-Frans geestelijke
• 1164 - Ottokar III van Stiermarken (39), zoon van markgraaf Leopold I van Stiermarken
• 1194 - Leopold V van Oostenrijk (37), Oostenrijks hertog
• 1384 - John Wycliffe (54), Engels kerkhervormer
• 1697 - Lucas Faydherbe (80), Belgisch beeldhouwer
• 1733 - Hubert Kornelisz. Poot (44), Nederlands dichter
• 1864 - George M. Dallas (72), Amerikaans vicepresident
• 1877 - Gustave Courbet (58), Frans schilder
• 1894 - Thomas Joannes Stieltjes Jr (38), Nederlands wiskundige
• 1937 - Ernesto de Curtis (62), Italiaans componist
• 1937 - Louis Franck (69), Belgisch politicus
• 1953 - Albert Plesman (64), Nederlands luchtvaartpionier
• 1960 - Joseph Wendel (59), Duits kardinaal-aartsbisschop van München en Freising
• 1962 - Louis-Joseph Kerkhofs (84), Belgisch bisschop van Luik
• 1977 - André Soeperman (48), Surinaams politicus
• 1980 - Marshall McLuhan (69), Canadees wetenschapper
• 1985 - Ricky Nelson (45), Amerikaans zanger
• 1993 - Zviad Gamsachoerdia (54), Georgisch schrijver, president en wetenschapper
• 1994 - Woody Strode (80), Amerikaans filmacteur
• 1997 - Floyd Cramer (64), Amerikaans pianist
• 1997 - Billie Dove (94), Amerikaans actrice
• 2002 - Aat Breur-Hibma (89), Nederlands tekenares en schilderes
• 2004 - John Chataway (57), Canadees politicus
• 2006 - Liese Prokop (65), Oostenrijks atlete en politica
• 2007 - Ettore Sottsass (90), Italiaans architect en ontwerper
• 2009 - Cahal Daly (92), Iers kardinaal
• 2009 - Justin Keating (79), Iers politicus
• 2009 - Glauco Onorato (73), Italiaans acteur
• 2010 - Raymond Impanis (85), Belgisch wielrenner
• 2010 - Frans Poptie (92), Nederlands violist

Viering/herdenking

• Omdat 31 december de laatste dag van het jaar is, wordt 's avonds oudjaar gevierd. Veel mensen blijven dan op tot na middernacht voor de viering van de jaarovergang. Dit wordt in sommige landen gevierd met het afsteken van vuurwerk.
• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Silvester I († 335) - Vrije Gedachtenis
  • Heilige Columba (van Sens) († 273)
  • Heilige Melanie de Jongere († 439)
  • Zalige Walembert van Kamerijk († 1141), Belgisch-Frans geestelijke

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1978 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -11,6 C
• 1901 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 11 C
• 1923 - Laagste minimumtemperatuur -16,6 C
• 2006 - Hoogste maximumtemperatuur 12,3 C
• 1921 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 18,5 m/s
• 1992 - Langste zonneschijnduur 6,7 uur
• 1952 - Langste neerslagduur 13,8 uur
• 1964 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 15,2 mm
• 1996 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 69 %

België

Dagrecords

• 1978 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -9,9 °C
• 1901 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 11,3 °C
• 2011 - Hoogste minimumtemperatuur 10,4 °C
• 1908 - Laagste minimumtemperatuur -13,7 °C
• 1901 - Hoogste maximumtemperatuur 13,3 °C
• 1882 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 12,6 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1916 - Natste december-decade van de eeuw: totale neerslaghoeveelheid van 93,7 mm in Ukkel.
• 1950 - Minimumtemperatuur in de vallei van de Lesse: –23,1°C in Rochefort.
• 1978 - Meest spectaculaire temperatuurdaling met 16,9 °C in 24 uur in Ukkel (min.temp. 30ste: 7°C en 31ste: –9,9°C).

Bronnen, noten en/of referenties