25 december

25 december is de 359e dag van het jaar (360e in schrikkeljaren) in de gregoriaanse kalender, met 6 dagen resterend tot het einde van het jaar. Op deze dag vieren Christenen (en ook veel niet-Christenen uit traditie) Eerste kerstdag.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 333 - Keizer Constantijn I benoemd zijn jongste zoon Constans I tot Caesar (onderkeizer) van het Romeinse Rijk.
  • 350 - Constantius II spreekt in Naissus (Servië) het leger toe. Vetranio treedt als onderkeizer vreedzaam af en krijgt een pensioen.
  • 1492 - Christoffel Columbus' vlaggenschip, de Santa María lijdt schipbreuk op Hispaniola. Hij sticht er La Navidad, de eerste Europese nederzetting in Amerika sinds de Vikingen.
  • 2009 - Een 23-jarige Nigeriaanse man probeert een vlucht van Amsterdam naar Detroit op te blazen vlak voor aankomst. De poging mislukt en na een aantal verhoren van de Homeland Security blijkt dat de man handelde in opdracht van Al Qaida.
  • 2010 - In het Belgische Lutselus stort de Regina Paciskerk in.

•  Kunst
  • 1896 - John Sousa componeert "The Stars and Stripes Forever".
  • 1980 - De Vlaamse zanger Louis Neefs en zijn vrouw komen om het leven bij een verkeersongeval.

•  Media
  • 1932 - Als eerste in de geschiedenis speelt de BBC een magnetische geluidsopname af in een radiouitzending.

•  Oorlog
  • 1917 - De Turken zetten de laatste grote aanval op Jeruzalem. De bezetters, de Britse troepen, winnen de slag.
  • 1941 - Hongkong geeft zich over aan Japan.
  • 1942 - De Nederlandse onderzeeboot K XVI werd ten noorden van Kuching getorpedeerd door de Japanse onderzeeboot I 66, alle 36 bemaningsleden kwamen hierbij om het leven.

•  Politiek
  • 800 - Karel de Grote wordt tot keizer gekroond.
  • 1066 - Willem de Veroveraar wordt tot koning van Engeland gekroond.
  • 1989 - Nicolae en Elena Ceauşescu, de Roemeense dictator en zijn vrouw, worden veroordeeld en geëxecuteerd.
  • 1990 - De voormalige koning van Roemenië, Michael, brengt een onverwacht bezoek aan zijn land na een ballingschap van 43 jaar in het Westen. Na 12 uur wordt hij weer de grens overgezet.
  • 1991 - Michail Gorbatsjov, president van de Sovjet-Unie, kondigt zijn aftreden aan. Tegelijkertijd houdt de Unie op te bestaan.

•  Religie
  • 321 - Constantijn de Grote bepaald dat op deze dag, voorheen de Dies Natalis Solis Invicti (verjaardag van de onoverwinnelijke zon), de geboorte van Jezus zal worden gevierd.
  • 390 - Keizer Theodosius I wordt door Ambrosius, bisschop van Milaan, gedwongen op straffe van excommunicatie, kerkelijke boete te doen voor het bloedbad in Thessaloniki (Griekenland).

•  Sport
  • 1925 - Het Argentijns voetbalelftal wint voor de tweede keer de Copa América door in de slotwedstrijd met 2-2 gelijk te spelen tegen naaste belager Brazilië.

•  Wetenschap en technologie
  • 2004 - De sonde Huygens splitst zich succesvol af van moederschip Cassini en begint aan de afdaling naar het oppervlak van Titan.

Geboren

Boris Novković,
geboren in 1967

• 1721 - William Collins, Engels dichter (overleden 1759)
• 1763 - Claude Chappe, Frans uitvinder van de semafoor (overleden 1805)
• 1771 - Dorothy Wordsworth, Engels dichteres en dagboekschrijfster (overleden 1855)
• 1836 - Herman Jacob Kist, Nederlands jurist en politicus (overleden 1912)
• 1859 - Léon Haakman, Frans kunstschilder (overleden 1929)
• 1870 - Helena Rubinstein, oprichtster van het gelijknamige cosmeticaconcern (overleden 1965)
• 1886 - Jacobina Nicolina van Dantzig-Melles, Nederlands politica (overleden 1972)
• 1875 - Pierre de Caters, Belgisch autoracer en luchtvaartpionier (overleden 1944)
• 1875 - Theodor Innitzer, Oostenrijks kardinaal-aartsbisschop van Wenen (overleden 1955)
• 1881 - Christian Hülsmeyer, Duits wetenschapper (overleden 1957)
• 1892 - Henri de Greeve, Nederlands priester, oprichter Bond zonder Naam (overleden 1974)
• 1897 - Clemens Ramkisoen Biswamitre, Surinaams politicus (overleden 1980)
• 1899 - Humphrey Bogart, Amerikaans acteur (overleden 1957)
• 1901 - Alice Christabel Montagu-Douglas-Scott, prinses van het Verenigd Koninkrijk (overleden 2004)
• 1907 - Cab Calloway, Amerikaanse muzikant (overleden 1994)
• 1909 - Joop Landré, Nederlands omroepman (overleden 1997)
• 1909 - Louis Van Lint, Belgisch kunstschilder (overleden 1986)
• 1918 - Anwar Sadat, president van Egypte (overleden 1981)
• 1923 - René Girard, Frans filosoof
• 1924 - Rod Serling, Amerikaans scriptschrijver (overleden 1975)
• 1924 - Atal Bihari Vajpayee, Indiaas minister-president
• 1927 - Ram Narayan, Indiaas sarangi speler
• 1929 - Aad de Koning, Nederlands schaatser (overleden 2010)
• 1933 - Joachim Meisner, Duits kardinaal-aartsbisschop van Keulen
• 1934 - Giancarlo Baghetti, Italiaans autocoureur (overleden 1995)
• 1935 - Henk van der Grift, Nederlands schaatser
• 1936 - Ismail Merchant, Indiaas-Brits filmproducent (overleden 2005)
• 1938 - Wibo van de Linde, Nederlands journalist
• 1939 - Claudio Huepe, Chileens politicus en diplomaat (overleden 2009)
• 1939 - David van Ooijen, Nederlands rooms-katholiek geestelijke en politicus (overleden 2006)
• 1940 - Frans Moor, Nederlands politicus (overleden 2008)
• 1941 - Guido Reybrouck, Belgisch wielrenner
• 1943 - Wilson Fittipaldi Jr., Braziliaans autocoureur
• 1943 - Joe Harris, Vlaams zanger (overleden 2003)
• 1944 - Martin Gaus, Nederlands honkballer, publicist en televisiepresentator
• 1947 - Jozias van Aartsen, Nederlands politicus
• 1949 - Sissy Spacek, Amerikaans actrice
• 1952 - Desireless, Frans zangeres
• 1954 - Annie Lennox, Brits zangeres
• 1957 - Jan Rot, Nederlands zanger, (lied)schrijver en liedvertaler
• 1957 - Guy Vandersmissen, Belgisch voetballer
• 1958 - Joop Hiele, Nederlands voetbaldoelman
• 1959 - Ton Lokhoff, Nederlands voetballer en voetbaltrainer
• 1959 - Tom Wilequet, Vlaams vormgever en webdesigner
• 1961 - Íngrid Betancourt, Colombiaans politica
• 1967 - Boris Novković, Kroatisch zanger en songwriter
• 1967 - Oleg Tinkov, Russisch zakenman
• 1968 - Helena Christensen, Deens fotomodel
• 1969 - Prins Bernhard van Oranje-Nassau, van Vollenhoven
• 1970 - Chioma Ajunwa, Nigeriaans atlete
• 1970 - Frank Steijns, Nederlands beiaardier en violist
• 1971 - Simone Angel, Nederlands televisiepresentatrice
• 1971 - Dido Armstrong, Brits zangeres
• 1971 - Besnik Hasi, Albanees voetballer
• 1971 - Tjeerd Oosterhuis, Nederlands componist en producer
• 1971 - Alain Rohr, Zwitsers atleet
• 1973 - Wim Blondeel, Belgisch atleet
• 1975 - Bart Naert, Belgisch klimmer (overleden 2006)
• 1976 - Daniëlle Bekkering, Nederlands marathonschaatsster
• 1976 - Armin van Buuren, Nederlands trance-deejay en producer
• 1976 - Alexis Cabrera, Cubaans schaker
• 1976 - Tuomas Holopainen, Fins keyboardspeler
• 1976 - Percy Isenia, Nederlands honkballer
• 1978 - Hakim Bouchouari, Marokkaans-Belgisch voetballer
• 1980 - Helen van Goozen, Nederlands schaatsster
• 1985 - Martin Mathathi, Keniaans langeafstandsloper
• 1985 - Jenna Vanlommel, Vlaams actrice
• 1987 - Patrick Deneen, Amerikaans freestyleskiër
• 1987 - Qinghua Ma, Chinees autocoureur
• 1988 - Kajsa Kling, Zweeds alpineskiester

Overleden

• 1683 - Kara Mustafa (49), Ottomaans veldheer
• 1861 - Johannes Willem van Reinhartshausen (12), kleinzoon van Koning Willem I
• 1938 - Karel Čapek (48), Tsjechisch schrijver
• 1946 - W.C. Fields (66), Amerikaans filmkomiek
• 1957 - William Alphonso Murrill (88), Amerikaans mycoloog
• 1963 - Tristan Tzara (67), Roemeens dichter en essayist
• 1970 - Ludovico Bidoglio (70), Argentijns voetballer
• 1973 - Ismet Inönü (89), Turks president
• 1973 - Gabriel Voisin (93), Frans luchtvaartpionier
• 1977 - Charlie Chaplin (88), Amerikaans filmkomiek
• 1978 - Raymond Braine (72), Belgisch voetballer
• 1979 - Joan Blondell (73), Amerikaans actrice
• 1980 - Louis Neefs (43), Belgisch zanger
• 1983 - Joan Miró (90), Spaans kunstschilder, beeldhouwer, graficus en keramist
• 1989 - Elena Ceauşescu (73), vrouw van Nicolae Ceauşescu
• 1989 - Nicolae Ceauşescu (71), Roemeens dictator
• 1995 - Emmanuel Levinas (89), Frans filosoof
• 1995 - Dean Martin (78), Amerikaans filmacteur en zanger
• 1998 - John Pulman (75), Brits snookerspeler
• 1998 - Hendrik van Teylingen (60), Nederlands schrijver
• 2002 - Walter Rits (53), Belgisch acteur en regisseur
• 2003 - Rob Out (64), Nederlands omroepdirecteur, radio-dj en zanger
• 2005 - Wim Aalders (96), Nederlands theoloog
• 2006 - James Brown (73), Amerikaans muzikant
• 2006 - Raymonde Serverius (82), Belgisch sopraan
• 2007 - Gopaldas Premchand Sippy (93), Indiaas filmproducent en regisseur
• 2008 - Olívio Aurélio Fazza (83), Braziliaans bisschop
• 2008 - Eartha Kitt (81), Amerikaans zangeres, danseres en actrice
• 2008 - Maciej Kuroń (48), Pools kok
• 2008 - Ann Savage (87), Amerikaans actrice
• 2008 - Robert Ward (70), Amerikaans musicus
• 2009 - Vic Chesnutt (45), Amerikaans singer-songwriter
• 2009 - Knut Haugland (92), Noors verzetsstrijder
• 2010 - Carlos Andrés Pérez (88), president van Venezuela
• 2011 - Joop Koopman (81), Nederlands presentator
• 2011 - Ans van der Werf-Terpstra (95), Nederlands politica

Viering/herdenking

• Kerstfeest (in Nederland: Eerste Kerstdag), traditioneel de viering van de geboorte van Jezus Christus - Hoogfeest
• Verder is 25 december ook de geboortedag van Mithras, Osiris, Adonis, Dionysos en Horus.
• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Alburga (van Wilton) († 810)
  • Heilige Eugenia (van Rome) († 257)
  • Heilige Anastasia (van Sirmium) († c. 304)
  • Heilige Adalsindis (van Hamay) († 715)
  • Zalige Fulco van Toulouse († 1231)
  • Zalige Nera (Tolomei) († 1287)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1961 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -7,9 °C
• 1997 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 10,2 °C
• 1964 - Laagste minimumtemperatuur -11,6 °C
• 1997 - Hoogste maximumtemperatuur 12,8 °C
• 1912 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 14,4 m/s
• 1976 - Langste zonneschijnduur 7,2 uur
• 1998 - Langste neerslagduur 12,2 uur
• 1947 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 29 mm
• 1989 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 66 %

België

Dagrecords

• 1853 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -9,5 °C
• 1983 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 12,1 °C
• 1870 - Laagste minimumtemperatuur -11,7 °C
• 1997 - Hoogste maximumtemperatuur 14 °C
• 1951 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 18,7 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1915 - Tot op deze dag 380 mm neerslag in Chiny, met in het Maasbekken overstromingen.
• 1963 - Temperatuur zakt tot –11,6 °C in Brugge en –13,6 °C in Rochefort.
• 1964 - Witte Kerst met 17 cm sneeuw in Ukkel.
• 1997 - Maximumtemperatuur: 14,0 °C in Ukkel.

Bronnen, noten en/of referenties