Milaan (stad)

Milaan
Milano

Stad in Italië
Situering
Regio	Lombardije (LOM)
Provincie	Milaan
Coördinaten	45°28'N  9°10'E
Algemeen
Oppervlakte	182 km²
Inwoners (30-06-2010)	1.313.374 (7146,84 inw/km²)
Hoogte	120 m
Overig
Postcode	20100
Netnummer	02
Aangrenzende gemeenten	Arese, Assago, Baranzate, Corsico, Peschiera Borromeo, Rho, Sesto San Giovanni, Cormano, Cologno Monzese, Bresso, Novate Milanese, Vimodrone, Pero, Segrate, Settimo Milanese, Cusago, Cesano Boscone, Trezzano sul Naviglio, San Donato Milanese, Buccinasco, Rozzano, Opera
Beschermheilige	Ambrosius
Naam inwoner	Milanees (it: Milanese, Meneghino)
ISTAT-code	015146
Portaal    Italië

Dom

De San Lorenzo-zuilengalerij

La Scala, het beroemde operagebouw

De Piazza Duomo, het hart van Milaan

Milaan (Italiaans: Milano, West-Lombardisch: Milan) is de tweede stad van Italië en de belangrijkste stad van Noord-Italië. De naam komt van het Latijnse Mediolanum. Dit betekent "in het midden van de vlakte" en verwijst naar het feit dat de stad midden in de Povlakte ligt.

Milaan is de hoofdstad van Lombardije, één van de meest ontwikkelde regio's van Italië. Tevens is het de hoofdstad van de provincie Milaan. De stad zelf heeft ongeveer 1,3 miljoen inwoners, maar met de omliggende stedelijke gebieden erbij gerekend komt men op vier miljoen.

Geschiedenis

Milaan wordt verondersteld rond 600 v.Chr. gesticht te zijn door Noord-Italiaanse Kelten, de Insubres, wier hoofdstad het was. In 222 v.Chr. namen de Romeinen het in. In 313 verkondigde keizer Constantijn er het Edict van Milaan. Onder de Romeinse keizer Theodosius I was Milaan enige tijd hoofdstad van het West-Romeinse Rijk. In 452 werd Milaan door Attila en zijn Hunnen geplunderd. Eind 5e eeuw stichtten de binnengevallen Ostrogoten hun rijk in de regio. In 568 deden de Longobarden hetzelfde. In de 11e eeuw leidde Milaan andere steden tot semi-onafhankelijkheid van het Heilige Roomse Rijk. Bij de uitbraak van de pest, de 'Zwarte Dood' (waardoor één derde van de bevolking van Europa omkwam) werden huizen waarin de pest heerste samen met de bewoners dichtgemetseld. Hierdoor is Milaan als enige stad in Italië en omstreken gespaard gebleven van de pest. Gedurende de Renaissance werd Milaan geregeerd door hertogen van de families Sforza en Visconti, die kunstenaars als Leonardo da Vinci en Bramante in dienst hadden. In 1500 namen de Fransen onder Lodewijk XII de stad in. Daarna werd het door Spanje en later Oostenrijk overheerst. Na de napoleontische tijd werd Milaan één van de belangrijkste centra van het Italiaanse nationalisme. In 1859 bevrijdden de Piëmontezen Lombardije met hulp van de Fransen. Twee jaar later was het koninkrijk Italië een feit.

In de 20e eeuw vestigden duizenden immigranten uit het arme zuiden van Italië zich in Milaan op zoek naar een betere toekomst. Dit gaf Milaan een multicultureel karakter.

Bestuurlijke indeling

Milaan bestaat uit 9 zones:

• Zone 1: Centro storico
• Zone 2: Station Milano Centrale, Gorla, Turro, Precotto, Greco, Crescenzago
• Zone 3: Città Studi, Lambrate, Porta Venezia
• Zone 4: Vittoria, Forlanini
• Zone 5: Vigentino, Chiaravalle, Gratosoglio
• Zone 6: Barona, Lorenteggio
• Zone 7: Baggio, De Angeli, San Siro
• Zone 8: Fiera, Gallaratese, Quarto Oggiaro
• Zone 9: Stazione Garibaldi, Niguarda

Cultuur en bedrijvigheid

Belangrijke oude gebouwen in Milaan zijn het Castello Sforzesco, gebouwd onder de hertogen van de familie Sforza, de Duomo ("Dom"), waarvan de bouw in totaal vijf eeuwen duurde, de aan Ambrosius, beschermheilige van Milaan, gewijde basiliek Sant'Ambrogio en het klooster Santa Maria delle Grazie, waar da Vinci's beroemde muurschildering van Het Laatste Avondmaal zich bevindt. Moderner zijn de sierlijke Pirellitoren uit 1959 en het stadion San Siro, dat gedeeld wordt door de voetbalclubs AC Milan en Inter Milan. In de voorstad Monza ligt het onder andere van de Formule 1 bekende circuit Autodromo. Milaan is overigens ook het startpunt van de belangrijke wielerwedstrijd Milaan-San Remo.

In het zeer beroemde La Scala-theater uit 1778 worden opera's opgevoerd. Eén van de grootste conservatoria van Italië is in Milaan, het Conservatorio "Giuseppe Verdi" (Milaan).

Behalve de al genoemden hebben ook componist Giuseppe Verdi, automaker Carlo Bugatti en zakenman-politicus Silvio Berlusconi in Milaan gewoond.

Milaan is een van de meest toonaangevende steden op het gebied van de haute couture. Versace en Armani hebben er hun thuisbasis. Milaan is de belangrijkste zakenstad van Italië, de Italiaanse beurs is hier bijvoorbeeld gevestigd. Het is een welvarende en bruisende stad. Grote bedrijven in Milaan zijn Alfa Romeo en Pirelli. Linate en Malpensa zijn de twee grote Milanese vliegvelden.

Voorbeelden van Milanese cuisine zijn risotto alla Milanese, een rijstgerecht, en panettone, een vruchtencake.

Sinds 5 juni 2006 was Letizia Moratti van Popolo della Libertà (Forza Italia) de gekozen burgemeesteres van Milaan als opvolgster van Gabriele Albertini. Sinds 1997 heeft Forza Italia het burgemeestersambt in handen; van 1993 tot 1997 was dit ambt in handen van Marco Formentini van de Lega Nord. Van 1945 tot 1992 werd de burgemeesterspost van Milaan ingevuld door de Partito Socialista Italiano (PSI). Deze partij stortte in 1992 ineen na de vele corruptieschandalen.

Musea

• Calderara Foundation Collection
• Castello Sforzesco Pinacoteca
• CIMAC - Civico Museo d'Arte Contemporanea
• Museo Bagatti Valsecchi
• Museo Civico di Arte Antica
• Museo Diocesano di Milan
• Museo Minguzzi
• Museo Poldi Pezzoli
• Padiglione d'Arte Contemporanea
• Pinacoteca Ambrosiana
• Pinacoteca di Brera
• Museo della Scienza e della Tecnica "Leonardo da Vince"
• Museo Archeoligico Monastero Maggiore

Bezienswaardigheden

• Dom van Milaan
• Castello Sforzesco
• De Galleria Vittorio Emanuele II
• Het theater La Scala
• De kerk Santa Maria delle Grazie met in het bijbehorende klooster Het Laatste Avondmaal
• Het Palazzo Reale met daarin het "Museo Civico"
• De San Lorenzo basiliek
• De basiliek Sant'Ambrogio
• De kanalenbuurt Navigli

Economie

Winkelen

Milaan is een belangrijke modestad. Bekende en voorname winkelstraten zijn o.a. de Via Monte Napoleone, Via della Spiga, Via Sant'Andrea, Via Manzoni, Corso Venezia, Galleria Vittorio Emanuele, Piazza del Duomo, Via Dante en Corso Buenos Aires.

Sport

De twee grootste voetbalclubs van Milaan zijn AC Milan en Internazionale, die beide een stadion delen. Wanneer AC Milan thuis speelt draagt het de naam San Siro terwijl wanneer Internazionale thuis speelt het Stadio Giuseppe Meazza heet.

Verkeer en vervoer

Station Milano Centrale

Station Milano Centrale is het centrale treinstation van Milaan. Sinds 16 december 2009 zijn er twee hoge snelheids treinen naar Bologna, Florence, Rome, Napels en Salerno en een naar Turijn.

Het openbaar vervoer wordt verzorgd door Azienda Trasporti Milanesi (ATM).

Metro van Milaan bestaat uit drie lijnen en is 80 km lang.

De luchthaven Milaan-Malpensa (Italiaans: Aeroporto di Milano-Malpensa) is een internationale luchthaven in de buurt van Milaan. Ze ligt op ongeveer 45 km noordwestelijk van het centrum van Milaan.

Trivia

• Helena nam tijdens haar rondreis door Palestina de stoffelijke resten van de Drie Koningen mee naar Constantinopel. In 344 werden deze relikwieën aan de stad Milaan geschonken.

Partnersteden

• Birmingham (Verenigd Koninkrijk)
• Buenos Aires (Argentinië)
• Guadalajara (Mexico)
• Lyon (Frankrijk)
• Melbourne (Australië)
• Sint-Petersburg (Rusland)
• Tel Aviv (Israël)
• Toronto (Canada)
• Frankfurt am Main (Duitsland)

Geboren in Milaan

• Pius IV (eigenlijk Giovanni Angelo Medici; 1499-1565), paus
• Giuseppe Arcimboldo (ca. 1527-1593), kunstschilder uit de Renaissance
• Alessandro Manzoni (1785-1873), dichter en romanschrijver
• Franz Adam (1815-1886), Duits kunstschilder
• Carlo Emilio Gadda (1893-1973), schrijver
• Luchino Visconti (1906-1976), film- en toneelregisseur
• Luigi Beccali (1907-1990), atleet
• Giuseppe Meazza (1910-1979), voetballer
• Alberto Lattuada (1914-2005), filmregisseur
• Luciano Emmer (1918-2009), filmregisseur
• Dino Risi (1916-2008), filmregisseur
• Alberto Ascari (1918-1955), Formule 1-piloot
• Franco Brusati (1922-1993), filmregisseur
• Valentina Cortese (1923), actrice
• Marco Ferreri (1928-1997), filmregisseur
• Giacomo Biffi (13 juni 1928), kardinaal-aartsbisschop van Bologna
• Alessandro Mendini (16 augustus 1931), ontwerper, schrijver en architect
• Antonio Maspes (1932-2000), voormalig baanwielrenner
• Gian Maria Volontè (1933-1994), acteur
• Tinto Brass (1933), filmregisseur
• Bettino Craxi (1934-2000), politicus
• Betty Curtis (eigenlijk Roberta Corti; 1936-2006), zangeres
• Silvio Berlusconi (29 september 1936), premier en president
• Ambrogio Valadè (1937-2007), voetballer
• Adriano Celentano (6 januari 1938), acteur, komiek, zanger en componist
• Sergio Gobbi (1938), filmproducent en -regisseur
• Sandro Salvadore (1939-2007), voetballer
• Mariangela Melato (1941), actrice
• Franco Nero (23 november 1941), acteur
• Dario Baldan Bembo (15 mei 1948), componist en zanger
• Agostina Belli (1949), actrice
• Riccardo Chailly (20 februari 1953), dirigent
• Michele Alboreto (1956-2001), autocoureur
• Marco Giovannetti (4 april 1962), wielrenner
• Stefano Pilati (1965), modeontwerper
• Benny Benassi (13 juli 1967), diskjockey en artiest
• Paolo Maldini (26 juni 1968), voetballer (bij AC Milan)
• Silvia Farina Elia (27 april 1972), tennisster
• Guido Trenti (27 december 1972), Amerikaans wielrenner
• Marco Delvecchio (7 april 1973), voetballer
• Ivano Brugnetti (1 september 1976), wereld- en olympisch kampioen snelwandelen
• Francesca Schiavone (23 juni 1980), tennisster (winnares van Roland Garros)

Zie ook

• Lijst van Milanese heersers

Externe links

• (it) Officiële website van gemeente Milaan
• (en) Webcam op diverse punten in Milaan
• (en) Reisgids voor iPhone over Milaan

Wikisource

Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Een kijkje op de tentoonstelling in Milaan op de Nederlandstalige Wikisource.

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Milano op Wikimedia Commons.

45° 28' NB, 9° 11' OL