Frans I van Frankrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frans I
1494-1547
Studio of Joos van Cleve Francis I of France.jpg
Hertog van Angoulême
Periode 1496-1515
Voorganger Karel
Opvolger Louise
Koning van Frankrijk
Periode 1515-1547
Voorganger Lodewijk XII
Opvolger Hendrik II
Vader Karel van Angoulême
Moeder Louise van Savoye

Frans I (Cognac, 12 september 1494Kasteel van Rambouillet, 31 maart 1547) werd in 1515 tot koning van Frankrijk gekroond te Reims en regeerde tot zijn dood in 1547. Frans I was de enige zoon van Karel van Angoulême en Louise van Savoye. Hij behoorde tot de linie Valois-Angoulême van het Huis Valois.

Renaissance[bewerken]

Zijn voorgangers, Karel VIII en Lodewijk XII, hadden door de Italiaanse Oorlogen veel tijd doorgebracht in Italië en maakten daar de ontwikkeling van de renaissance mee. Ze hadden geen hoge dunk van deze nieuwe stroming, maar maakten wel de ontwikkeling van de renaissance in Frankrijk mogelijk.

Frans I wordt gezien als de eerste Franse vorst die zelf door de renaissance beïnvloed werd. Enkele van de leraren van de jonge Frans, vooral zijn leraren Latijn François Desmoulins de Rochefort en Christophe de Longueil, probeerden de nieuwe Italiaanse ideeën op hem over te brengen. Zijn moeder was geboeid door de kunst van de renaissance en bracht deze passie op haar zoon over. Men kan echter niet zeggen dat Frans een humanistische opleiding heeft gekregen, daarvoor waren te weinig van zijn leraren beïnvloed door de nieuwe ideeën, maar zijn opleiding vertoonde wel enkele humanistische aspecten. Toen Frans I in 1515 op de Franse troon kwam, stond hij met vele humanisten op goede voet. Tijdens zijn bewind kwam de culturele ontwikkeling van Frankrijk in een stroomversnelling. Aan het begin van zijn koningschap gaf hij opdracht tot de bouw van het kasteel van Chambord en betrok Leonardo da Vinci bij het ontwerp. Onder andere de dubbele wenteltrap is een uitvinding van Da Vinci.

Frans I nam rond 1530 twee Italiaanse kunstenaars in dienst: Rosso Fiorentino en zijn landgenoot Francesco Primaticcio (1532).[1] Zij werkten in het Kasteel van Fontainebleau aan de decoratie, de fresco's en gipspleister-ornamentatie, die de wandtapijten moesten vervangen. Hij bracht er vervolgens een deel van zijn kunstcollectie onder - inclusief de Mona Lisa en de Maagd op de rotsen. Te vergeefs verzocht hij bij het Vaticaan om een kopie van de Apollo van Belvedère en de Laocoöngroep. Rond 1540 kwamen Sebastiano Serlio en Benvenuto Cellini naar het kasteel en produceerden diverse standbeelden voor de tuin en op het dak.

Bloei[bewerken]

Tijdens zijn bewind groeide de Franse centrale staat op allerlei vlakken. Krachtens het Edict van Villers-Cotterêts werd in 1539 het Frans de status van officiële bestuurstaal toegekend. Net als zijn voorgangers hield hij vast aan een politiek van interne versterking van zijn rijk. Hij slaagde er onder meer in Auvergne aan het centrale gezag te onderwerpen.

Op het gebied van onderwijs en wetenschappen gaf hij in 1539 de aanzet tot het Collège Royal, het latere Collège de France. Zo trad hij op als mecenas van verschillende kunstenaars en wetenschappers, met als bekendste Da Vinci. Ook stimuleerde Frans I de vertaling van klassieke werken in de Franse taal, onder andere door Guillaume Budé (1467-1540), op wiens suggestie de studie van het Grieks, Latijn en Hebreeuws bevorderd werd.

Op buitenlands gebied maakte hij onmiddellijk grote indruk door tijdens de Oorlog van de Liga van Kamerijk in 1515 de Slag bij Marignano voor de poorten van Milaan te winnen en op die manier de controle over Lombardije te verwerven. In 1521 kwam het opnieuw tot spanningen tussen Frankrijk en de Habsburgers om de heerschappij in Noord-Italië. Tijdens de Italiaanse Oorlog van 1521-1526 verloor hij in 1525 de Slag bij Pavia van Karel V, die intussen keizer van het Heilige Roomse Rijk was geworden en dus theoretisch de machthebber in Noord-Italië was. Door deze nederlaag werd hij gedwongen zijn aanspraken op Noord-Italië op te geven.

Huwelijken en kinderen[bewerken]

Frans trouwde op 18 mei 1514 in Saint-Germain-en-Laye met Claude van Frankrijk (Reine Claude) die al in 1524 overleed, de oudste dochter van zijn voorganger Lodewijk XII. Hij trad voor de tweede keer in het huwelijk in 1530 met Eleonora van Habsburg (1498-1558), een dochter van Filips de Schone en Johanna van Castilië.

Voorouders[bewerken]

Voorouders van Frans I van Frankrijk
Overgrootouders Lodewijk I van Orléans (1372-1407)
∞ 1398
Valentina Visconti (1366-1408)
Alain IX van Rohan (-)

? (-}
Lodewijk van Savoye (1413-1465)
∞ 1433
Anna van Lusignan (1419–1462)
Karel I van Bourbon (1401-1456)
∞ 1425
Agnes van Bourgondië (1407-1476)
Grootouders Jan II van Angoulême (1404-1467)
∞ 1449
Margaretha van Rohan (-)
Filips II van Savoye (1438-1448)
∞ 1472
Margaretha van Bourbon (1438-1383)
Ouders Karel van Angoulême (1459-1496)
∞ 1488
Louise van Savoye (1476-1531)


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Samen met Primaticcio stond Rosso aan de wieg van de maniëristische stroming in Fontainebleau. Deze stroming wordt algemeen de School van Fontainebleau genoemd.