1883

1883
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1870-1879 · 1880-1889 · 1890-1899
Jaren:	<< · < · 1882 · 1883 · 1884 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2636 MMDCXXXVI
Armeense jaartelling:		1332 ԹՎ ՌՅԼԲ
Chinese jaartelling:		4579 – 4580 己午 – 庚未
Christelijke jaartelling:		1883 MDCCCLXXXIII
Ethiopische jaartelling:		1875 – 1876
Hebreeuwse jaartelling:		5643 – 5644
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1938 – 1939
- Shaka Samvat		1805 – 1806
- Kali Yuga		4984 – 4985
Iraanse jaartelling:		1261 – 1262
Islamitische jaartelling:		1300 – 1301
Maçonnieke jaartelling:		5882 – 5883
Dit jaar naar onderwerp
Lijst van landen in 1883
Sport in 1883
Juliaanse kalender van 1883
Gregoriaanse kalender van 1883

Krakatau

Het jaar 1883 is het 83e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 19 - Bij een aanvaring tussen het Duitse tweemast zeilstoomschip "Cimbria" van de Hapag-Lloyd en het Britse stoomschip "Sultan" bij Borkum komen 437 opvarenden om het leven.

maart

• 6 - Tijdens een storm bij het waddeneiland Borkum komen 121 vissers uit Paesens-Moddergat en Zoutkamp om het leven.
• 10 in Den Helder richten 189 marineofficieren de Vereeniging tot behartiging van de op Zee betrekking hebbende Onderwerpen op. Ze zijn bezorgd over de staat van de Nederlandse zeemacht na het vergaan van de monitor Zr. Ms. Adder door slecht onderhoud en een onvolledige bemanning.

april

• 13 - Alfred Packer wordt schuldig bevonden aan kannibalisme.
• 16 - Paul Krüger wordt president van Transvaal.
• 23 - Beëdiging van het Kabinet-Heemskerk Azn.

mei

• 24 - Opening met vuurwerk van Brooklyn Bridge, de grootste hangbrug ter wereld, die de gemeentes New York en Brooklyn verbindt. President Chester Arthur woont de feestelijkheden bij.

juni

• 1 - Maaslijn tussen Nijmegen en Venlo in gebruik genomen.

juli

• 1 - In Utrecht wordt de Nederlandsche Vélocipèdisten-Bond opgericht met voorlopig 200 leden.

augustus

• 12 - De laatste levende Quagga (een zebra-soort) sterft in dierentuin Artis
• 26 - Bij de ontploffing van het vulkanische eiland Krakatau ontstaat een tsunami die meer dan 36000 mensen het leven kost.

oktober

• 4 - Om 19.30 uur vertrekt uit het Parijse Gare de Strasbourg de officieel eerste Oriënt Express. De reizigers moeten in Bulgarije nog een paar overstaps maken, maar later zal men rechtstreeks naar Istanboel kunnen reizen.

november

• 1 - Station IJmuiden wordt in gebruik genomen.

december

• 6 december - Het Londense warenhuis Harrods brandt af.
• 24 - De Rus Achilles de Khotinsky richt te Rotterdam de eerste Nederlandse gloeilampenfabriek op onder de naam: NV Elektriciteits-Maatschappij, Systeem de Khotinsky.

zonder datum:

• Ontploffing van de kruitfabriek van Muiden.
• De Amerikaanse arts George Howard Monks ontwikkelt het bordspel halma.
• In het rugby wordt voor het eerst het jaarlijkse Vierlandentoernooi gehouden tussen Engeland, Schotland, Ierland en Wales. Engeland wint dat toernooi.
• Ondertekening van het manifest van kunstenaarsgroep Les XX.
• Charles Fritts maakt de eerste werkende zonnecel.

Muziek

• Johannes Brahms componeert zijn Serenade nr 3, Opus 90
• Antonin Dvořák schrijft de ouverture Opus 67 Husitská
• Edvard Grieg componeert Fragmenter av Pianokonsert
• Giacomo Puccini componeert Capriccio Sinfonico
• Johann Strauss jr. schrijft de operette Eine nacht in Venedig
• 17-21 juni: tijdens een koorfestival is To digte af Henrik Ibsen van Thorvald Lammers voor het eerst te horen.

Beeldende kunst

• 

  Fontein Binnenhof met beeld graaf Willem II (1883) Cuypers & Jünger, Binnenhof, Den Haag

• 

  Ophaalbrug in Nieuw-Amsterdam (1883) Vincent van Gogh

• 

  Zee en klippen (ca 1883) Pierre-Auguste Renoir, Metropolitan Museum

Bouwkunst

• 

  Xaveriuskerk, Amsterdam (1883) Alfred Tepe

• 

  Stadsschouwburg (Groningen) (1883) Frederik Willem van Gendt en Hugo Pieter Vogel

Geboren

januari

• 1 - Ko Arnoldi, Nederlands acteur (overleden 1964)
• 3 - Clement Attlee, Brits politicus (overleden 1967)
• 7 - Albert Hemelman, Nederlands kunstenaar (overleden 1951)
• 27 - Bok de Korver, Nederlands voetballer (overleden 1957)
• 27 - Charles Henry Purcell, Amerikaans civiel ingenieur (overleden 1951)

februari

• 8 - Joseph Schumpeter, Tsjechisch econoom (overleden 1950)
• 18 - Nikos Kazantzakis, Grieks schrijver (overleden 1957)
• 23 - Karl Jaspers, Duits psychiater en filosoof (overleden 1969)
• 24 - Amleto Giovanni Cicognani, Italiaans kardinaal-staatssecretaris (overleden 1973)

maart

• 13 - Enrico Toselli, Italiaans componist en pianist (overleden 1926)
• 17 - Henri Ch. C. J. van der Mandere, Nederlands journalist en vredesactivist (overleden 1959)
• 19 - Walter Haworth, Brits scheikundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1950)

april

• 1 - Albert-Edouard Janssen, Belgisch politicus (overleden 1966)
• 4 - Albert Servaes, Vlaams kunstschilder (overleden 1966)
• 21 - Kyuzo Mifune, Japans judoka (overleden 1965)
• 25 - Semjon Boedjonny, Russisch maarschalk (overleden 1973)

mei

• 4 - Maurice Geûens, Belgisch advocaat en volksvertegenwoordiger (overleden 1967)
• 4 - Jan Olieslagers, Belgisch luchtvaartpionier en motorrenner (overleden 1942)
• 6 - Jens Hundseid, Noors politicus (overleden 1965)
• 7 - Cor Bruijn, Nederlands schrijver (overleden 1978)
• 18 - Walter Gropius, Duits-Amerikaans architect (overleden 1969)
• 23 - Douglas Fairbanks, Amerikaans acteur (overleden 1939)

juni

• 5 - John Maynard Keynes, Brits econoom (overleden 1946)
• 11 - Aubrey Fitch, Amerikaans admiraal (overleden 1978)
• 17 - Johann Wartner, Duits politicus (overleden 1963)
• 20 - August Schotte, Nederlands atleet (overleden 1968)
• 20 - Jules Verstraete, Nederlands acteur (overleden 1951)
• 24 - Victor Franz Hess, Oostenrijks-Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 1964)

juli

• 3 - Franz Kafka, Tsjechisch (Duitstalig) schrijver (overleden 1924)
• 5 - Walter Gropius, Amerikaans-Duits architect (overleden 1969)
• 17 - Friedrich Ahlers-Hestermann, Duits kunstschilder en lithograaf (overleden 1973)
• 19 - Louis Paulhan, Frans luchtvaartpionier (overleden 1963)
• 23 - Alan Brooke, Brits veldmaarschalk (overleden 1963)
• 24 - Thomas Waller, Surinaams planter en politicus (overleden 1966)
• 28 - Angela Raubal, Oostenrijks halfzus van Adolf Hitler (overleden 1949)
• 29 - Benito Mussolini, Italiaans fascistisch dictator (overleden 1945)
• 31 - Ramón Fonst, Cubaans schermer (overleden 1959)

augustus

• 1 - August Lindgren, Deens voetballer (overleden 1945)
• 6 - Paul Collin, Nederlands zanger en cabaretier (overleden 1968)
• 12 - Jan Schouten, Nederlands politicus (overleden 1963)
• 19 - Gabrielle 'Coco' Chanel, Frans modeontwerpster (overleden 1971)
• 29 - Henricus Lamiroy, Belgisch priester en bisschop van Brugge (overleden 1952)
• 30 - Theo van Doesburg, Nederlands kunstenaar en oprichter van De Stijl (overleden 1931)

september

• 5 - Mel Sheppard, Amerikaans atleet (overleden 1942)
• 11 - Asta Nielsen, Deens actrice (overleden 1972)

oktober

• 13 - Marinus Jan Granpré Molière, Nederlands architect en stedenbouwer (overleden 1972)
• 20 - Jacob Hamel, Nederlands zanger en dirigent (overleden 1943)

november

• 8 - Arnold Bax, Engels componist, pianist en dichter (overleden 1953)
• 17 - Henk Robijns, Nederlands biljarter (overleden 1959)

december

• 10 - Giovanni Messe, Italiaans generaal en politicus (overleden 1968)
• 16 - Gustave Guillaume, Frans linguïst (overleden 1960)
• 16 - Max Linder (pseudoniem van Gabriel-Maximilien Neuvielle), Frans acteur (overleden 1925)
• 19 - Louis Davids, Nederlands cabaretier en revue-artiest (overleden 1939)
• 19 - Harry Kuyten, Nederlands graficus en kunstschilder (overleden in 1952)
• 25 - Harry Stenqvist, Zweeds wielrenner (overleden 1968)
• 29 - Henri Koot, Nederlands deskundige op het gebied van cryptografie en cryptologie (overleden 1959)

Overleden

januari

• 24 - Friedrich von Flotow (70), Duits componist

februari

• 13 - Richard Wagner (69), Duits componist

maart

• 14 - Karl Marx (64), Duits filosoof en grondlegger van het marxisme

april

• 30 - Édouard Manet (51), Frans schilder

mei

• 26 - Abd al-Kader (75), Algerijns vrijheidsstrijder

juni

• 6 - Per Lasson (24), Noors componist
• 14 - Edward FitzGerald, Engels schrijver en vertaler

september

• 2 - Cromwell Fleetwood Varley (55), Engels elektrotechnicus
• 10 - Hendrik Conscience (76), Vlaams schrijver
• 15 - Joseph Plateau (81), Belgisch natuur- en wiskundige

november

• 19 - Carl Wilhelm Siemens (60), Brits-Duits industrieel en uitvinder

Weerextremen in België

• 1 januari: hoogste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 12.1 °C.
• 15 maart: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: -2.3°C.
• 16 maart: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: -2.6 °C en laagste minimumtemperatuur: -6.6 °C.
• 23 maart: laagste minimumtemperatuur ooit op deze dag: -7 °C.
• 16 augustus: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 17,3 mm.
• 31 augustus: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 19,1 mm.
• 2 oktober: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 18,5 mm.

Mediabestanden

Zie de categorie 1883 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.