1884

1884
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1870-1879 · 1880-1889 · 1890-1899
Jaren:	< · 1882 · 1883 · 1884 · 1885 · 1886 · >
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2637 MMDCXXXVII
Armeense jaartelling:		1333 ԹՎ ՌՅԼԳ
Chinese jaartelling:		4580 – 4581 庚未 – 辛申
Christelijke jaartelling:		1884 MDCCCLXXXIV
Ethiopische jaartelling:		1876 –1877
Hebreeuwse jaartelling:		5644 – 5645
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1939 – 1940
- Shaka Samvat		1806 – 1807
- Kali Yuga		4985 – 4986
Iraanse jaartelling:		1262 –1263
Islamitische jaartelling:		1301 – 1302
Maçonnieke jaartelling:		5883 - 5884
Dit jaar naar onderwerp
Lijst van landen in 1884
Sport in 1884
Juliaanse kalender van 1884
Gregoriaanse kalender van 1884

Grover Cleveland

Copeland stoommotorfiets

Het jaar 1884 is het 84e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 4 - In het Verenigd Koninkrijk wordt door radicale liberalen en reformistische socialisten de Fabian Society opgericht. Doel is te komen tot een geleide economie. De oprichters willen de productiemiddelen nationaliseren.

maart

• 13 - Begin van het Beleg van Khartoum.
• 23 - De Nederlandse regering weigert koninklijke goedkeuring aan de Sociaal-Democratische Bond.
• 29 - De Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen wordt opgericht.

juni

• 16 - Jules Malou wordt premier van België.

juli

• 29 - Koningin Emma wordt benoemd tot regentes voor prinses Wilhelmina in geval koning Willem III zou komen te overlijden.

augustus

• 2 - Ham Nghi wordt keizer van Vietnam.

oktober

• 18 - Hertog Willem van Brunswijk sterft kinderloos. Pruisen weigert Ernst-August als troonopvolger te erkennen, en tot 1913 wordt Brunswijk geregeerd door een Pruisische regent.
• 26 - August Beernaert wordt premier van België.

november

• november - Grover Cleveland verslaat James G. Blaine in presidentsverkiezingen in de VS.
• 15 Begin van de Conferentie van Berlijn Hier wordt Afrika verder verdeeld onder de koloniale mogendheden.
• Duitsland treedt naar voren als koloniale mogendheid. Duits-Zuidwest-Afrika, Togoland, Kameroen en de Bismarckarchipel worden Duitse koloniën of protectoraten.
• 18 - Met Britse steun verovert China opnieuw Oost-Turkestan (Xinjiang) en annexeert het gebied. Zo weet Groot-Brittannië het gevaar voor grotere Russische expansie in te dammen.

zonder datum

• Stichting van het Zuiderzeecomité, dat zich inzet voor de inpoldering van de Zuiderzee en de Waddenzee.
• In Frederiksoord wordt de eerste tuinbouwschool van Nederland opgericht.
• In België richten de conservatieven de Katholieke Partij op onder de benaming: "Fédération des Cercles catholiques et des Associations conservatrices".
• In het Engeland teistert een epidemie van buiktyfus het land.
• Einde van de Salpeteroorlog in Zuid-Amerika. Bolivia staat de provincie Cobija af aan Chili, en verliest zijn verbinding met de zee.
• Transvaal herkrijgt zijn onafhankelijkheid.
• De Russen veroveren het gebied rond Merv.
• Pro-Japanse hervormers plegen een staatsgreep in Korea, die met Chinese hulp wordt neergeslagen.

Wetenschap en techniek

• 13 mei - De American Institute of Electrical Engineers (AIEE), voorloper van de IEEE wordt opgericht.
• 21 september - De Arlbergspoorlijn komt gereed.
• 23 september - Herman Hollerith patenteert zijn mechanische optelmachine.
• 18 oktober - De University of Wales, Bangor wordt gesticht.
• Oktober - De meridiaan van Greenwich wordt de internationale nulmeridiaan.
• Lucius Copeland presenteert een door een stoommachine aangedreven velocipede (zie: Copeland).
• Edward Butler ontwerpt de Velocycle, een motorfiets, maar krijgt de financiering niet rond.
• Hans Christian Gram ontwikkelt de Gram-kleuring.
• Het tweede (Berlijn) specimen van Archaeopteryx wordt gevonden.
• Ludwig Boltzmann geeft de theoretische afleiding voor de wet van Stefan-Boltzmann.
• Oliver Heaviside en Josiah Willard Gibbs publiceren een verkorte versie van de wetten van Maxwell, gebaseerd op vectoranalyse.
• Svante Arrhenius promoveert op een proefschrift over de elektrische geleidbaarheid, dat de basis vormt van de theorie betreffende eloktrolytische dissociatie.
• Charles A. Person vindt de reactieturbine (zie stoomturbine) uit.
• De Highgate Hill Cable Tramway in Londen is de eerste kabeltram in Europa.

Kunst en cultuur

• Wereldtentoonstelling in New Orleans, Louisiana.

• Oscar Wilde trouwt met Constance Lloyd.
• De Siamese kat wordt in Europa geïmporteerd.
• Rond deze tijd krijgt de gitaar zoals gebouwd door Antonio de Torres zijn huidige 'klassieke' vorm.

Arbeid en economie

• 22 maart - De sucre wordt ingevoerd als munteenheid van Ecuador.
• 1 mei - Er breekt in de VS een staking uit die uiteindelijk het begin van de 8-urige werkdag zal betekenen. Deze dag zal de geschiedenis ingaan als de Dag van de Arbeid en is in vele landen een erkende feestdag. Uitzonderingen zijn Canada, Nederland, Zuid-Afrika en ook de Verenigde Staten.
• Vakbonden worden gelegaliseerd in Frankrijk.
• In dit jaar opgerichte bedrijven: NCR (VS: kassa's, computers), NSU (Duitsland: naaimachines, fietsen, motorfietsen, auto's), Gall & Gall (Nederland: slijterijen).

Sport

• 1 november - Oprichting van de Gaelic Athletic Association in Thurles, Ierland.
• Op het tennistoernooi van Wimbledon worden voor het eerst ook wedstrijden voor dames en in het dubbelspel gehouden.
• Skeleton wordt als sport geïntroduceerd.
• De Haarlemse Lawn-TennisClub, de eerste Nederlandse tennisclub, wordt opgericht door Pim Mulier.

Muziek

• Giacomo Puccini schrijft zijn eerste opera, Le Villi
• Edvard Grieg componeert Romanser, opus 39 voor zang en piano
• Jules Massenet schrijft de opera Manon

Literatuur

• Joris-Karl Huysmans schrijft A rebours
• Edwin Abbott Abbott schrijft Flatland
• Mark Twain schrijft Adventures of Huckleberry Finn (De Lotgevallen van Huckleberry Finn)
• Louis Couperus schrijft de gedichtenbundel Een lent van vaerzen

Beeldende Kunst

• Georges Seurat voltooit schilderij La baignade à Asnières.

• 

  Het blauwe kind (1884) Mary Cassatt, Museum Langmatt, Zwitserland

• 

  Madame Pierre Gautreau (1884) John Singer Sargent, Metropolitan Museum

Bouwkunst

• 6 december - Het Washington Monument komt gereed
• Het Vrijheidsbeeld wordt gebouwd
• Begin van de bouw van het Rijksdaggebouw
• Het Dakota gebouw in New York wordt gebouwd

• 

  Paardentramremise, Amsterdam Abraham Salm

• 

  Washington Monument (1884) Robert Mills

• 

  Vrijheidsbeeld, New York

Geboren

januari

• 13 - Joseph Rock, Amerikaans-Oostenrijks antropoloog, botanicus, filmer, fotograaf, linguïst, ontdekkingsreiziger en auteur (overleden 1962)
• 16 - Frederick Yates, Brits schaker (overleden 1932)
• 21 - Teunis van der Linden, Nederlands scheikundige (overleden 1965)
• 22 - Jan Feitsma, Nederlands procureur-generaal te Amsterdam (overleden 1945)
• 31 - Theodor Heuss, Duits bondspresident (overleden 1963)
• 31 - Gerrit van Poelje, Nederlands ambtenaar en bestuurskundige (overleden 1976)

februari

• 1 - Jevgeni Zamjatin, Russisch schrijver (overleden 1937)
• 4 - Tjeerd Bottema, Nederlands kunstenaar (overleden 1978)
• 9 - Carel Gerretson, Nederlands historicus en politicus, ook bekend als de dichter Geerten Gossaert (overleden 1958)
• 12 - Marie Vassilieff, Russisch schilder (overleden 1957)
• 14 - Alfred Ost, Belgisch schilder (overleden 1945)

maart

• 8 - Jo Goetzee, Nederlands atleet (overleden 1935)
• 14 - Albert van Giffen, Nederlands archeoloog (overleden 1973)
• 15 - Ángelos Sikeliános, Grieks dichter (overleden 1951)
• 24 - Peter Debye, Nederlands-Amerikaans scheikundige (overleden 1966)
• 24 - Eugène Tisserant, Frans kardinaal (overleden 1972)

april

• 2 - Gösta Adrian-Nilsson, Zweeds schilder (overleden 1965)
• 4 - Isoroku Yamamoto, Japans admiraal (overleden 1943)
• 12 - Otto Fritz Meyerhof, Duits medicus, biochemicus en Nobelprijswinnaar (overleden 1951)
• 20 - Oliver Kirk, Amerikaans bokser (overleden 1958)
• 20 - Otto van Rees, Nederlands schilder (overleden 1957)
• 21 - Kees van Nieuwenhuizen, Nederlands voetballer (overleden 1981)

mei

• 8 - Santiago Casares Quiroga, Spaans politicus (overleden 1950)
• 8 - Harry S. Truman, 33^ste president van de Verenigde Staten (overleden 1972)
• 19 - Arthur Meulemans, Belgisch componist, dirigent en muziekpedagoog (overleden 1966)
• 21 - Johan van de Kieft, Nederlands politicus (overleden 1970)
• 27 - Max Brod, Oostenrijks-Tsjechisch-Israëlisch schrijver (overleden 1968)
• 28 - Edvard Beneš, Tsjechisch president (overleden 1948)

juni

• 5 - Ralph Benatzky, Oostenrijks componist (overleden 1957)
• 5 - Ivy Compton-Burnett, Engels schrijfster (overleden 1969)
• 8 - Nanno Boiten, Nederlands architect (overleden 1943)
• 13 - Jean Brusselmans, Belgisch schilder (overleden 1953
• 13 - Burrill Crohn, Amerikaans gastro-enteroloog (overleden 1983)
• 13 - Anton Drexler, Duits Nazi-politicus (overleden 1942)
• 18 - Édouard Daladier, Frans politicus (overleden 1970)
• 20 - Johannes Heinrich Schultz, Duits neuroloog (overleden 1970)

juli

• 2 - Alfons Maria Jakob, Duits neuroloog (overleden 1931)
• 6 - Willem Dudok, Nederlands architect (overleden 1974)
• 7 - Lion Feuchtwanger, Duits schrijver (overleden 1958)
• 12 - Amedeo Modigliani, Italiaans schilder en beeldhouwer (overleden 1920)
• 15 - Manopakorn Nithithada, Thais politicus (overleden 1948)
• 19 - Karel Eduard, hertog van Saksen-Coburg en Gotha (overleden 1954)
• 23 - Emil Jannings, Amerikaans acteur (overleden 1950)
• 24 - Henri Rheinwald, Zwitsers wielrenner (overleden 1968)
• 26 - Guillaume Lemmens, bisschop van Roermond (overleden 1960)
• 29 - Boris Asafjev, Russisch componist (overleden 1949)

augustus

• 3 - Josias Braun-Blanquet, Zwitsers botanicus (overleden 1980)
• 4 - Jacques Hoogveld, Nederlands atleet (overleden 1948)
• 7 - Billie Burke, Amerikaans actrice (overleden 1970)
• 9 - Mary Beekman, Nederlands actrice (overleden 1957)
• 13 - Guus Lutjens, Nederlands voetballer (overleden 1974)
• 16 - Hugo Gernsback, Amerikaans schrijver (overleden 1967)
• 20 - Rudolf Bultmann, Duits theoloog (overleden 1976)

september

• 4 - Henri Cornet, Frans wielrenner (overleden 1941)
• 6 - Julien Lahaut, Belgisch politicus (overleden 1950)
• 9 - Arthur Lieutenant, Duits politicus (overleden 1968)
• 11 - Harvey Fletcher, Amerikaans natuurkundige (overleden 1981)
• 16 - Staf de Clercq, Belgisch politicus (overleden 1942)
• 24 - Gustave Garrigou, Frans wielrenner (overleden 1963)
• 24 - Ismet Inönü, president van Turkije (1938-1950) (overleden 1973)
• 24 - Johan August van Thiel, procureur-generaal van Amsterdam (overleden 1972)
• 30 - Adeodato Giovanni Piazza, patriarch van Venetië (overleden 1957)

oktober

• 5 - Hendrik Willem Tilanus, Nederlands politicus (overleden 1966)
• 10 - Ferdinand Bordewijk, Nederlands schrijver (overleden 1965)
• 11 - Eleanor Roosevelt, Amerikaans mensenrechtenactiviste, echtgenote van Franklin Delano Roosevelt (overleden 1962)

november

• 8 - Hermann Rorschach, Zwitsers psycholoog (overleden 1922)
• 10 - Zofia Nałkowska, Pools schrijfster (overleden 1954)
• 10 - Jan van Nijlen, Belgisch dichter (overleden 1965)
• 24 - Itzhak Ben-Zvi, Israëlisch politicus (overleden 1963)
• 24 - Michel de Klerk, Nederlands architect (overleden 1923)

december

• 1 - Karl Schmidt-Rottluff, Duits expressionistisch schilder (overleden 1976)
• 2 - Ruth Draper, Amerikaans actrice (overleden 1956)
• 2 - Marius van Lokhorst, Nederlands NSB-politicus (overleden 1971)
• 6 - Petru Groza, Roemeens politicus (overleden 1958)
• 11 - Piet Ooms, Nederlands zwemmer en waterpoloër (overleden 1961)
• 14 - Cornelis Kruyswijk, Nederlands architect (overleden 1935)
• 18 - Nicolaas Tsjarnetskyj, Oekraïens redemptorist en martelaar (overleden 1959)
• 20 - Max Blokzijl, Nederlands zanger en journalist (overleden 1946)
• 24 - Antoine, Frans kapper van beroemdheden (overleden 1976)
• 30 - Hideki Tojo, Japans bevelhebber en politicus (overleden 1948)

exacte datum onbekend

• Horloogyin Dandzan, Mongools politicus (overleden 1924)

Overleden

januari

• 1 - Franz Senn (52), Oostenrijks pastoor en bergbeklimmer
• 6 - Gregor Mendel (61), grondlegger van de genetica
• 24 - Karel Adrianus Meeussen (68), Nederlands politicus
• 25 - Periclès Pantazis (34), Grieks schilder

februari

• 24 - Georg Büchmann (62), Duits taalkundige
• 27 - Marie de Jésus Deluil-Martiny (42), Belgisch/Franse ordestichtster en zalige
• Cetshwayo kaMpande, koning van de Zoeloes

maart

• 28 - Leopold (30), zoon van koningin Victoria

april

• 4 - Marie Bashkirtseff (25), artieste

mei

• 8 - Mithat Pasja (62), Ottomaans politicus
• 12 - Bedřich Smetana (60), Tsjechisch componist
• 19 - Elias Lönnrot (82), Fins schrijver

juni

• 21 - Alexander (32), (kroon)prins der Nederlanden

juli

• 1 - Allan Pinkerton (64), Amerikaans detective
• 10 - Karl Richard Lepsius (73), Duits Egyptoloog
• 10 - Paul Morphy (47), Amerikaans schaker
• 31 - Kien Phuc (15), keizer van Vietnam (1883-1884)

augustus

• 3 - Paul Abadie (72), Frans architect
• 11 - Cornelis Philippus Hofstede de Groot (54), Nederlands theoloog

oktober

• 16 - Benjamin Alvord (71), Amerikaans wiskundige
• 18 - Willem (78), zittend hertog van Brunswijk

november

• 11 - Alfred Brehm (55), Duits zoöloog, ornitholoog en publicist
• 25 - Adolph Wilhelm Hermann Kolbe (66), chemicus

Weerextremen in België

• 26 januari: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 14 mm.
• 30 januari: hoogste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 10.8 °C.
• 11 maart: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 19.9 mm.
• 18 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 1,7 °C.
• 19 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 1,5 °C en laagste minimumtemperatuur: -3,1 °C.
• 22 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 2,9 °C.
• 24 april: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 3,3 °C.
• 27 augustus: laagste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 11,8 °C.
• 11 oktober: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 48,4 mm.
• 9 december: hoogste etmaalsom van de neerslag ooit op deze dag: 25 mm.

Mediabestanden

Zie de categorie 1884 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.