13 september

13 september is de 256ste dag van het jaar (257ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 109 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1918 - Door zware regenval is de spoordijk bij de brug over het Merwedekanaal bij Weesp ondermijnd. Een passagierstrein uit het oosten naar Amsterdam glijdt met rails en al van de dijk. Er zijn 41 doden en 42 gewonden.
  • 1936 - Voor de tweede maal wordt Loen, Noorwegen, getroffen door een tsunami nadat een enorm rotsblok in een meer is gevallen. Er vallen 74 doden.

•  Kunst
  • 1952 - Het eerste Jip en Janneke-verhaal verschijnt in dagblad Het Parool.

•  Oorlog
  • 533 - Vandaalse Oorlog: Het Byzantijnse leger onder bevel van Belisarius verslaan de Vandalen in de slag bij Ad Decimum.
  • 1759 - Slag om Quebec: De Engelsen veroveren de vestingstad Quebec op de Fransen in de Franse en Indiaanse Oorlog.
  • 1944 - Amerikaanse bommenwerpers bombarderen het concentratiekamp Auschwitz in Polen.

•  Politiek
  • 1394 - De joden worden uit Frankrijk verdreven op bevel van Karel VI.
  • 1949 - Beëdiging van Theodor Heuss als eerste bondspresident van West-Duitsland.
  • 1959 - Beëdiging van Heinrich Lübke als tweede bondspresident van West-Duitsland.
  • 1974 - Gijzeling van de Franse Ambassade in 's-Gravenhage door leden van het Japanse Rode Leger.
  • 1979 - Venda wordt door Zuid-Afrika onafhankelijk verklaard.
  • 2007 - Rita Verdonk wordt door fractievoorzitter Mark Rutte uit de Tweede Kamerfractie van de VVD gezet.

•  Religie
  • 335 - Kerkwijding van de Heilge Graf-basiliek in Jeruzalem en vooravond van de viering van de Kruisverheffing.
  • 1838 - Paus Gregorius XVI creëert twee nieuwe kardinalen, onder wie de Belgische aartsbisschop van Mechelen Engelbert Sterckx.
  • 1896 - Paus Leo XIII verklaart in zijn apostolische brief Apostolicae Curae de priester- en bisschopswijdingen en Apostolische successie in de Anglicaanse Kerk ongeldig.

•  Sport
  • 1987 - In Londen wint de Nederlandse vrouwenhockeyploeg de Europese titel door gastland Engeland in de finale na strafballen te verslaan.
  • 2003 - In Barcelona prolongeert de Nederlandse vrouwenhockeyploeg de Europese titel door in de finale gastland Spanje met 5-0 te verslaan. In het mannentoernooi verliest Nederland in de troostfinale op strafballen van Engeland.
  • 2004 - Amélie Mauresmo lost Justine Henin na 44 weken af als nummer één op de wereldranglijst der tennisprofessionals; de Française moet die positie na vijf weken weer afstaan aan haar Amerikaanse collega Lindsay Davenport.

•  Wetenschap en technologie
  • 1922 - Hoogste aardtemperatuur ooit gemeten: 58 °C (opgetekend in al-Aziziyal in Libië).
  • 1956 - De dijk om de nieuwe IJsselmeerpolder Oostelijk Flevoland wordt gesloten.
  • 1956 - IBM lanceerde de eerste harde schijf voor data opslag: de RAMAC
  • 1959 - Lancering van de Russische Loenik 2, het eerste ruimtetuig dat op de maan neerstort.

Geboren

Roald Dahl
geboren 1916

Maria van der Hoeven
geboren 1949

Goran Ivanišević
geboren 1971

• 1475 - Cesare Borgia, Spaans theoloog en aartsbisschop (overleden 1507)
• 1596 - James Shirley, Engels dichter en toneelschrijver (overleden 1666)
• 1766 - Jean Falba, Frans generaal (overleden 1848)
• 1814 - Nicolaas Beets, Nederlands auteur, dichter en predikant (overleden 1903)
• 1842 - Jan Puzyna de Kosielsko, Pools kardinaal-aartsbisschop van Krakau (overleden 1911)
• 1853 - Hans Christian Gram, Deens histoloog (overleden 1938)
• 1863 - Arthur Henderson, Brits politicus (overleden 1935)
• 1874 - Arnold Schönberg, Oostenrijks-Amerikaans componist (overleden 1951)
• 1877 - Wilhelm Filchner, Duits verkenner (overleden 1957)
• 1886 - Robert Robinson, Brits chemicus (overleden 1975)
• 1890 - Joseph De Nolf, Belgisch politicus (overleden 1979)
• 1894 - J.B. Priestley, Engels schrijver (overleden 1984)
• 1895 - Morris Kirksey, Amerikaans atleet (overleden 1981)
• 1899 - Anton Constandse, Nederlands anarchist, schrijver en journalist (overleden 1985)
• 1903 - Amado Hernandez, Filipijns schrijver en vakbondsleider (overleden 1970)
• 1904 - Calixto Zaldivar, Filipijns politicus en hooggerechtshofrechter (overleden 1979)
• 1908 - Sicco Mansholt, Nederlands boer en politicus, minister en Europees Commissaris (overleden 1995)
• 1909 - Frits Thors, Nederlands nieuwslezer
• 1913 - Ata Kandó, Hongaars-Nederlands fotografe
• 1916 - Roald Dahl, Brits schrijver (overleden 1990)
• 1920 - Else Holmelund Minarik, Deens-Amerikaans kinderboekenschrijfster (overleden 2012)
• 1922 - Yma Súmac, Peruviaans zangeres (overleden 2008)
• 1922 - Sefafín Vásquez Elizalde, Mexicaans bisschop (overleden 2009)
• 1923 - Wim Kouwenhoven, Nederlands acteur (overleden 2009)
• 1924 - Maurice Jarre, Russisch-Frans componist (overleden 2009)
• 1925 - Mel Tormé, Amerikaans muzikant (overleden 1999)
• 1930 - Robert Stromberger, Duits acteur en regisseur (overleden 2009)
• 1931 - Barbara Bain, Amerikaans actrice
• 1931 - Ernest Brenner, Luxemburgs voetballer
• 1931 - Marjorie Jackson, Australisch atlete en gouverneur
• 1932 - Mike MacDowel, Brits autocoureur
• 1936 - Marifé de Triana, Spaans zangeres en actrice (overleden 2013)
• 1938 - John Smith, Schots-Brits politicus (overleden 1994)
• 1939 - Arleen Augér, Amerikaans zangeres (overleden 1993)
• 1939 - Richard Kiel, Amerikaans acteur
• 1944 - Jacqueline Bisset, Brits actrice
• 1945 - Peter Cetera, Amerikaans zanger
• 1948 - Clyde Kusatsu, Amerikaans acteur
• 1949 - Maria van der Hoeven, Nederlands politica en minister
• 1951 - Sven-Åke Nilsson, Zweeds wielrenner
• 1956 - Hendrik Setrowidjojo, Surinaams politicus
• 1957 - Erkki Laine, Fins ijshockeyer (overleden 2009)
• 1958 - Robert Millar, Brits wielrenner
• 1959 - Victor Muller, Nederlands ondernemer
• 1962 - Alexandra Blaauw, Nederlands actrice
• 1963 - Teun van Dijck, Nederlands politicus
• 1963 - Mary-Lou van Stenis, Nederlands actrice
• 1963 - Sophie in 't Veld, Nederlands politica
• 1964 - Paul Bodin, Welsh voetballer
• 1967 - Michael Johnson, Amerikaans atleet
• 1968 - Jeff Saibene, Luxemburgs voetballer
• 1969 - Daniel Fonseca, Uruguayaans voetballer
• 1969 - Xiomara Griffith, Venezolaans judoka
• 1971 - Mladen Dabanovič, Sloveens voetballer
• 1971 - Shinichi Fukushima, Japans wielrenner
• 1971 - Goran Ivanišević, Kroatisch tennisser
• 1972 - Job ter Burg, Nederlands filmeditor
• 1973 - Christine Arron, Frans atlete
• 1973 - Fabio Cannavaro, Italiaans voetballer
• 1973 - Sabine Koning, Nederlands actrice
• 1973 - Nicole Stevenson, Canadees atlete
• 1975 - Ian Carey, Amerikaans DJ
• 1976 - Caroline Bastiaens, Belgisch politica
• 1977 - Fiona Apple, Brits zangeres
• 1977 - Eirik Bakke, Noors voetballer
• 1978 - Steven Colombeen, Belgisch musicalacteur en -zanger
• 1979 - Geike Arnaert, Belgisch zangeres
• 1979 - Julio César de León, Hondurees voetballer
• 1980 - Masaaki Kobayashi, Japans schaatser
• 1980 - Daisuke Matsuzaka, Japans honkballer
• 1981 - Koldo Fernández, Spaans wielrenner
• 1982 - Soraya Arnelas, Spaans zangeres
• 1982 - Tanguy Barro, Burkinees voetballer
• 1982 - Olivier Fontenette, Frans voetballer
• 1983 - James Bourne, Brits zanger en gitarist
• 1983 - Maarten Ketting, Nederlands voetbalscheidsrechter
• 1985 - Christian Kum, Duits-Nederlands voetballer
• 1985 - Thomas Prager, Oostenrijks voetballer
• 1986 - Kamui Kobayashi, Japans autocoureur
• 1986 - Levi Schwiebbe, Nederlands voetballer
• 1987 - Katarzyna Baranowska, Pools zwemster
• 1987 - Jonathan de Guzmán, Canadees voetballer
• 1988 - Eva-Maria Brem, Oostenrijks alpineskiester
• 1988 - Aleksandra Fedoriva, Russisch atlete
• 1988 - Oliver Fisher, Engels golfer
• 1988 - Iouri Podladtchikov, Russisch-Zwitsers snowboarder
• 1989 - Malenthe Lugtmeier, Nederlands voetbalster
• 1989 - Thomas Müller, Duits voetballer
• 1990 - Jamie Anderson, Amerikaans snowboardster
• 1990 - Luciano Narsingh, Nederlands voetballer
• 1994 - Lucas Andersen, Deens voetballer

Overleden

Filips II van Spanje,
overleden 1598

• 81 - Titus (41), Romeins keizer
• 867 - Paus Nicolaas I (ca. 47)
• 1438 - Eduard van Portugal (46), koning van Portugal
• 1565 - Guillaume Farel (ca. 76), Frans-Zwitsers theoloog en kerkhervormer
• 1598 - Filips II (71), koning van Spanje
• 1775 - Klaas Annink (65), 'Huttenkloas', Twents misdadiger
• 1824 - Johannes Allatus Anemaet (33), Nederlands officier der Genie
• 1845 - Ignatius de Vinck de Wesel (74), Vlaams politicus
• 1872 - Ludwig Feuerbach (68), Duits filosoof
• 1891 - Adolphe de Chambrun (60), Frans diplomaat
• 1894 - Emmanuel Chabrier (53), Frans componist en pianist
• 1912 - Justo Sierra Méndez (64), Mexicaans politicus en intellectueel
• 1931 - Pim Kiderlen (63), Nederlands wielrenner
• 1941 - Elias Disney (82), vader van Walt Disney
• 1967 - André Declerck (48), Belgisch wielrenner
• 1978 - Mladen Ramljak (33), Kroatisch voetballer
• 1984 - Henk Lotgering (81), Nederlands schoonspringer
• 1990 - Bert De Cleyn (73), Belgisch voetballer
• 1995 - Frank Silva (45), Amerikaans acteur
• 1996 - Tupac Shakur (25), Amerikaans rapper, acteur en dichter
• 1997 - Meindert Tjoelker (30), Nederlands slachtoffer van zinloos geweld
• 2001 - Jaroslav Drobný (79), Tsjechisch-Egyptisch-Brits ijshockeyer en tennisser
• 2001 - Dorothy McGuire (83), Amerikaans actrice
• 2007 - Gaetano Arfé (81), Italiaans politicus
• 2007 - Dirk Witteveen (58), Nederlands bankier
• 2010 - Georges Ceurvelt (87), Belgisch politicus
• 2011 - Walter Bonatti (81), Italiaans alpinist
• 2011 - DJ Mehdi (34), Frans dj, hiphop-producer
• 2011 - Richard Hamilton (89), Brits kunstenaar
• 2012 - Peter Lougheed (84), Canadees politicus
• 2012 - Otto Stich (85), Zwitsers politicus
• 2012 - Joop van Tellingen (67), Nederlands paparazzo en (glamour)fotograaf

Viering/herdenking

• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Johannes Chrysostomus († 407), aartsbisschop van Constantinopel, kerkvader en kerkleraar - Gedachtenis
  • Heilige Ligorius
  • Heilige Amatus, bisschop († 690)
  • Heilige Macrobius van Tomi († c.321)
  • Paus Nicolaas I - herdenkingsdag

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1998 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 8,3 °C
• 1943 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 21,6 °C
• 1991 - Laagste minimumtemperatuur 2,8 °C
• 1919 - Hoogste maximumtemperatuur 31,2 °C
• 1914 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 10,8 m/s
• 2002 - Langste zonneschijnduur 11,7 uur
• 1993 - Langste neerslagduur 12 uur
• 1914 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 27 mm
• 1944 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 60 %

België

Dagrecords

• 1850 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 9,4 °C
• 1943 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 24,8 °C
• 1850 - Laagste minimumtemperatuur 3,6 °C
• 1947 - Hoogste maximumtemperatuur 29,7 °C
• 1933 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 30,5 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1943 - Minimumtemperatuur niet onder 20 °C in Ukkel.
• 1947 - Hagelstenen tot 5 cm in de streek van Mechelen en Antwerpen.
• 1957 - Onweders, vergezeld van hagel en hevige wind, veroorzaken schade in het hele land.
• 1980 - Tornado veroorzaakt schade in Ramsel (Herselt).
• 1998 - Uitzonderlijke neerslag: 147 mm in Wijnegem.
• 1999 - Temperatuurmaxima uitzonderlijk: 30,0 °C in Middelkerke, 30,2 °C in Lanaken, 30,4° in Rochefort, 31,5 °C in Luik-Monsin

Bronnen, noten en/of referenties