Toneelgroep Amsterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Toneelgroep Amsterdam (afgekort als TA, voorheen als TGA) is het grootste gesubsidieerde theatergezelschap van Nederland. Het is gehuisvest in Amsterdam en vaste bespeler van Stadsschouwburg Amsterdam aan het Leidseplein. Kern van het gezelschap is het ensemble van twintig acteurs in vaste dienst. Toneelgroep Amsterdam brengt moderne ensceneringen van klassieke stukken, nieuw repertoire en cross-over (combinaties theater en andere disciplines). Huisregisseur is Ivo van Hove. Tevens worden regelmatig gastregisseurs uitgenodigd, zoals Pierre Audi, Theu Boermans, Christoph Marthaler, Johan Simons en Krzysztof Warlikowski.

1987 - 2000: Gerardjan Rijnders[bewerken]

Het gezelschap werd in 1987 opgericht als een fusie van het Publiekstheater en Toneelgroep Centrum. Regisseur Gerardjan Rijnders werd aangesteld als artistiek leider. Het gezelschap begon met een kern van acteurs, onder wie Jacques Commandeur, Kitty Courbois en Pierre Bokma. Bijzonder was dat deze acteursgroep werd samengesteld in overleg met een casting-adviseur, Hans Kemna. Nog steeds is Kemna betrokken bij de casting van TA-producties.

Onder leiding van Rijnders groeide TGA begin jaren '90 uit tot een van de toonaangevende gezelschappen van Nederland. In deze periode kreeg Toneelgroep Amsterdam een eigen vlakkevloerzaal op het terrein van de Amsterdamse Westergasfabriek, het Transformatorhuis. Hier speelden zij onder meer een bewerking van de Ilias, de wereldpremière van Ashes to Ashes van Harold Pinter en stukken van Arnon Grunberg. In 2000 maakte Rijnders bekend dat hij afscheid nam van het gezelschap.

2001 tot heden: Ivo van Hove[bewerken]

Sinds 2001 staat TA onder leiding van de Vlaamse regisseur Ivo van Hove. Zijn aanstelling was omstreden, zoals onder meer blijkt uit de documentaire Toneelgroep Amsterdam die Niek Koppen over het gezelschap maakte[1].

Van Hove nam enkele ingrijpende beslissingen: het Transformatorhuis werd verlaten, het befaamde decoratelier werd afgestoten en er werd een nieuwe artistieke koers uitgezet. Dit leidde ertoe dat de eerste seizoenen onder zijn leiding moeizaam verliepen. Ook de klinkende artistieke successen die hij voorheen bij het Zuidelijk Toneel had behaald, bleven uit. In het najaar van 2003 brak een crisis binnen het gezelschap uit en verlieten Lineke Rijxman en Pierre Bokma het ensemble. Ook Hans Kesting diende zijn ontslag in, maar trok dit later weer in. Het stuk dat Van Hove op dat moment bij TA regisseerde, Rouw siert Electra, is te lezen als Van Hove's verwerking van deze crisis. Het werd na de première kritisch ontvangen, maar wordt inmiddels beschouwd als een van zijn sleutelstukken bij TA.[2]

In seizoen 04/05 begon Van Hove aan een vierdelige huwelijkscyclus, waarmee hij zich revancheerde op zijn critici. De cyclus bestond uit Kruistochten (The Norman Conquests) van Alan Ayckbourn, Het temmen van de feeks van William Shakespeare, Scènes uit een huwelijk van Ingmar Bergman en het speciaal voor TA geschreven Perfect Wedding van Charles Mee. Sindsdien zijn nagenoeg alle producties van Van Hove bij Toneelgroep Amsterdam door pers en publiek zeer positief ontvangen en bekroond met prijzen, zowel voor de acteurs als voor de regie.

Acteurs Toneelgroep Amsterdam[bewerken]

Het huidige ensemble bestaat uit Barry Atsma, Kitty Courbois, Jacob Derwig, Roeland Fernhout, Fred Goessens, Janni Goslinga, Marieke Heebink, Marwan Kenzari, Hans Kesting, Hugo Koolschijn, Chris Nietvelt, Celia Nufaar, Frieda Pittoors, Alwin Pulinckx, Halina Reijn, Gijs Scholten van Aschat, Eelco Smits, Karina Smulders, Hélène Devos en Bart Slegers.

In het verleden behoorden tot het ensemble onder anderen Joop Admiraal, Pierre Bokma, Hajo Bruins, Jacques Commandeur, Renée Fokker, Hein van der Heijden, Fedja van Huêt, Kees Hulst, Sigrid Koetse, Hadewych Minis, Adriaan Olree, Roos Ouwehand, Leon Voorberg en Ruben Lürsen

Toneelstukken[bewerken]

Op volgorde van premièredatum: the fountainhead (regisseur Ivo van Hove | Ayn Rand | première 15 juni 2014)

  • lange dagreis naar de nacht (regisseur ivo van hove | van eugene o'neill | première 25 aug 2013)
  • de meeuw (regisseur thomas ostermeier | van anton tsjechov | première 16 jun 2013)
  • na de repetitie / persona (regisseur ivo van hove | van ingmar bergman | première 06 dec 2012)
  • nora (regisseur thibaud delpeut | van henrik ibsen | première 09 nov 2012)
  • mightysociety10' (regisseur eric de vroedt | van eric de vroedt | première 04 nov 2012)
  • hetty & george (regisseur titus muizelaar | van adelheid roosen, george groot | première 28 okt 2012)
  • kat op een heet zinken dak (regisseur jacob derwig | van tennessee williams | première 17 jun 2012)
  • macbeth (regisseur johan simons | van william shakespeare | première 10 jun 2012)
  • na de zondeval (regisseur eric de vroedt | van arthur miller | première 04 mrt 2012)
  • tartuffe (regisseur dimiter gotscheff | naar molière | première 03 mrt 2012)
  • husbands (regisseur ivo van hove | van john cassavetes | première 28 feb 2012)
  • in ongenade (regisseur luk perceval | van j.m. coetzee | première 04 dec 2011)
  • de vrek (regisseur ivo van hove | van molière | première 25 sep 2011)
  • de russen! (regisseur ivo van hove | van tom lanoye | naar anton tsjechov | première 19 jun 2011)
  • mightysociety9 (regisseur eric de vroedt | van eric de vroedt | première 28 apr 2011)
  • spoken (regisseur thomas ostermeier | van henrik ibsen | première 27 feb 2011)
  • nooit van elkaar (regisseur ivo van hove | van jon fosse | première 10 feb 2011)
  • al mijn zonen (regisseur thibaud delpeut | van arthur miller | première 09 dec 2010)
  • zonderlingen (ta-junior) (regisseur karlijn benthem, rosa fontein | naar maxim gorki | première 03 dec 2010)
  • kinderen van de zon (regisseur ivo van hove | van maxim gorki | première 28 nov 2010)
  • phaedra (regisseur grzegorz jarzyna | van jean racine | première 07 nov 2010)
  • mightysociety8 (regisseur eric de vroedt | van joeri vos | première 21 okt 2010)
  • ubu (regisseur sebastian nübling | van alfred jarry | première 16 apr 2010)
  • la grande bouffe (regisseur johan simons | van marco ferreri | première 28 feb 2010)
  • antonioni project (regisseur ivo van hove | naar michelangelo antonioni | première 14 jun 2009)
  • antigone - kreon - oidipous (regisseur thibaud delpeut | van thibaud delpeut | naar sofokles | première 29 mrt 2009)
  • kreten en gefluister (regisseur ivo van hove | van ingmar bergman | première 20 mrt 2009)
  • la voix humaine ( regisseur ivo van hove | van jean cocteau | première 12 feb 2009)
  • angels in america (regisseur ivo van hove | van tony kushner | première 08 mrt 2008)
  • scènes uit een huwelijk (regisseur ivo van hove | van ingmar bergman | première 2007?)
  • romeinse tragedies (regisseur ivo van hove | van william shakespeare | première 17 jun 2007)
  • hedda gabler (regisseur ivo van hove | van henrik ibsen | première 22 jun 2006)
  • opening night (regisseur ivo van hove | van john cassavetes | première 07 apr 2006)
  • het temmen van de feeks (regisseur ivo van hove | van william shakespeare | première 08 mei 2005)
  • rouw siert electra (regisseur ivo van hove | van eugene o'neill | première 06 dec 2003)
  • othello (regisseur ivo van hove | van william shakespeare | première 01 feb 2003)

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties