Toneelgroep Amsterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stadsschouwburg Amsterdam, thuishaven van Toneelgroep Amsterdam

Toneelgroep Amsterdam (afgekort als TA, voorheen TGA) is met ruim twintig acteurs het grootste gesubsidieerde theatergezelschap van Nederland. Het gezelschap is gehuisvest in Amsterdam en vaste bespeler van Stadsschouwburg Amsterdam aan het Leidseplein. Toneelgroep Amsterdam brengt moderne ensceneringen van klassieke stukken, nieuw repertoire en cross-over (combinaties theater en andere disciplines). Huisregisseur en artistiek leider is Ivo van Hove.

1987 - 2000: Gerardjan Rijnders[bewerken]

Het Transformatorhuis op het Westergasterrein

Het gezelschap werd in 1987 opgericht als een fusie van het Publiekstheater en Toneelgroep Centrum. Regisseur Gerardjan Rijnders werd aangesteld als artistiek leider. Het gezelschap begon met een kern van acteurs, onder wie Jacques Commandeur, Kitty Courbois en Pierre Bokma. Bijzonder was dat deze acteursgroep werd samengesteld in overleg met een casting-adviseur, Hans Kemna. Nog steeds is Kemna betrokken bij de casting van TA-producties.

Onder leiding van Rijnders groeide Toneelgroep Amsterdam begin jaren 90 uit tot een van de toonaangevende gezelschappen van Nederland. In deze periode kreeg Toneelgroep Amsterdam een eigen vlakkevloerzaal op het terrein van de Amsterdamse Westergasfabriek, het Transformatorhuis. Hier speelden zij onder meer een bewerking van de Ilias, de wereldpremière van Ashes to Ashes van Harold Pinter en stukken van Arnon Grunberg. In 2000 maakte Rijnders bekend dat hij afscheid nam van het gezelschap.

2001 tot heden: Ivo van Hove[bewerken]

Rabozaal, de in 2009 gerealiseerde vlakkevloerzaal in de Stadsschouwburg

Sinds 2001 staat TA onder leiding van de Vlaamse regisseur Ivo van Hove. Zijn aanstelling was omstreden, zoals onder meer blijkt uit de documentaire Toneelgroep Amsterdam die Niek Koppen over het gezelschap maakte[1].

Van Hove nam enkele ingrijpende beslissingen: het Transformatorhuis werd verlaten, het befaamde decoratelier werd afgestoten en er werd een nieuwe artistieke koers uitgezet. Dit leidde ertoe dat de eerste seizoenen onder zijn leiding moeizaam verliepen. Ook de klinkende artistieke successen die hij voorheen bij het Zuidelijk Toneel had behaald, bleven uit. In het najaar van 2003 brak een crisis binnen het gezelschap uit en verlieten Lineke Rijxman en Pierre Bokma het ensemble. Ook Hans Kesting diende zijn ontslag in, maar trok dit later weer in. Het stuk dat Van Hove op dat moment bij TA regisseerde, Rouw siert Electra, is te lezen als Van Hove's verwerking van deze crisis. Het werd na de première kritisch ontvangen, maar wordt inmiddels beschouwd als een van zijn sleutelstukken bij TA.[2]

In seizoen 04/05 begon Van Hove aan een vierdelige huwelijkscyclus, waarmee hij zich revancheerde op zijn critici. De cyclus bestond uit Kruistochten (The Norman Conquests) van Alan Ayckbourn, Het temmen van de feeks van William Shakespeare, Scènes uit een huwelijk van Ingmar Bergman en het speciaal voor TA geschreven Perfect Wedding van Charles Mee. Sindsdien zijn nagenoeg alle producties van Van Hove bij Toneelgroep Amsterdam door pers en publiek positief ontvangen en bekroond met prijzen, zowel voor de acteurs als voor de regie. Daarnaast worden regelmatig gastregisseurs uitgenodigd, zoals Pierre Audi, Theu Boermans, Guy Cassiers, Christoph Marthaler, Katie Mitchell, Thomas Ostermeier, Luk Perceval, Johan Simons, Eric de Vroedt en Krzysztof Warlikowski.

Acteurs Toneelgroep Amsterdam[bewerken]

Fotocollage in de Nieuwe Foyer bij de Rabozaal met o.a. Fedja van Huet, Hans Kesting, Chris Nietvelt en Roeland Fernhout

Het huidige ensemble bestaat uit Kitty Courbois, Hélène Devos, Jip van den Dool, Roeland Fernhout, Fred Goessens, Janni Goslinga, Aus Greidanus jr, Marieke Heebink, Robert de Hoog, Gaite Jansen, Hans Kesting, Hugo Koolschijn, Ramsey Nasr, Chris Nietvelt, Celia Nufaar, Frieda Pittoors, Alwin Pulinckx, Halina Reijn, Vanja Rukavina, Gijs Scholten van Aschat, Bart Slegers en Eelco Smits. Met ingang van het seizoen 2015-16 zal Maria Kraakman tot het vaste gezelschap toetreden.

In het verleden behoorden tot het ensemble onder anderen Joop Admiraal, Barry Atsma, Pierre Bokma, Hajo Bruins, Jacques Commandeur, Jacob Derwig, Renée Fokker, Hein van der Heijden, Fedja van Huêt, Kees Hulst, Marwan Kenzari, Sigrid Koetse, Hadewych Minis, Adriaan Olree, Roos Ouwehand, Karina Smulders, Lineke Rijxman, Leon Voorberg en Ruben Lürsen.

Met 22 acteurs in vaste dienst is Toneelgroep Amsterdam het grootste gesubsidieerde toneelgezelschap van Nederland. De acteurs van TA behoren tot de besten van het land. Het gezelschap telt (en telde) een groot aantal Louis d'Or- en Theo d'Or-winnaars. In 2015 werden drie TA-actrices, Marieke Heebink, Chris Nietvelt en Halina Reijn, allen reeds in het bezit van een Theo d'Or, opnieuw genomineerd voor deze prestigieuze toneelprijs.

Toneelstukken[bewerken]

Op volgorde van premièredatum:

Elsie de Brauw in Opening Night, Melbourne, 2010. Geprojecteerd op de achtergrond: Jacob Derwig

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties