Toneelgroep Amsterdam
Toneelgroep Amsterdam (afgekort als TA, voorheen als TGA) is het grootste gesubsidieerde theatergezelschap van Nederland. Het is gehuisvest in Amsterdam en vaste bespeler van Stadsschouwburg Amsterdam aan het Leidseplein. Kern van het gezelschap is het ensemble van twintig acteurs in vaste dienst. Toneelgroep Amsterdam brengt moderne ensceneringen van klassieke stukken, nieuw repertoire en cross-over (combinaties theater en andere disciplines). Huisregisseur is Ivo van Hove. Hiernaast worden regelmatig gastregisseurs uitgenodigd, zoals Cyrus Frisch, Pierre Audi, Theu Boermans, Christoph Marthaler, Johan Simons en Krzysztof Warlikowski.
Inhoud |
1987 - 2000: Gerardjan Rijnders [bewerken]
Het gezelschap werd in 1987 opgericht als een fusie van het Publiekstheater en Toneelgroep Centrum. Regisseur Gerardjan Rijnders werd aangesteld als artistiek leider. Het gezelschap begon met een kern van acteurs, onder wie Jacques Commandeur, Kitty Courbois en Pierre Bokma. Bijzonder was dat deze acteursgroep werd samengesteld in overleg met een casting-adviseur, Hans Kemna. Nog steeds is Kemna betrokken bij de casting van TA-producties.
Onder leiding van Rijnders groeide TGA begin jaren '90 uit tot een van de toonaangevende gezelschappen van Nederland. In deze periode kreeg Toneelgroep Amsterdam een eigen vlakkevloerzaal op het terrein van de Amsterdamse Westergasfabriek, het Transformatorhuis. Hier speelden zij onder meer een bewerking van de Ilias, de wereldpremière van Ashes to Ashes van Harold Pinter en stukken van Arnon Grunberg. In 2000 maakte Rijnders bekend dat hij afscheid nam van het gezelschap.
2001 tot heden: Ivo van Hove [bewerken]
Sinds 2001 staat TA onder leiding van de Vlaamse regisseur Ivo van Hove. Zijn aanstelling was omstreden, zoals onder meer blijkt uit de documentaire Toneelgroep Amsterdam die Niek Koppen over het gezelschap maakte[1]. De eerste gastregisseur die onder Van Hove werd uitgenodigd om een grotezaalproductie te maken was de geruchtmakende filmmaker Cyrus Frisch. Dit resulteerde in de controversiële voorstelling Ik ben bang. Wat een ensemble-voorstelling had moeten worden, werd een monoloog van Cyrus Frisch zelf, omdat zijn acteurs enkele weken voor de première opstapten met de mededeling; 'Wij kunnen noch de groep, noch het publiek opzadelen met iets waarvan wij overtuigd zijn dat het nonsens is.'
Van Hove nam enkele ingrijpende beslissingen: het Transformatorhuis werd verlaten, het befaamde decoratelier werd afgestoten en er werd een nieuwe artistieke koers uitgezet. Dit leidde ertoe dat de eerste seizoenen onder zijn leiding moeizaam verliepen. Ook de klinkende artistieke successen die hij voorheen bij het Zuidelijk Toneel had behaald, bleven uit. In het najaar van 2003 brak een crisis binnen het gezelschap uit en verlieten Lineke Rijxman en Pierre Bokma het ensemble. Ook Hans Kesting diende zijn ontslag in, maar trok dit later weer in. Het stuk dat Van Hove op dat moment bij TA regisseerde, Rouw siert Electra, is te lezen als Van Hove's verwerking van deze crisis. Het werd na de première kritisch ontvangen, maar wordt inmiddels beschouwd als een van zijn sleutelstukken bij TA.[2]
In seizoen 04/05 begon Van Hove aan een vierdelige huwelijkscyclus, waarmee hij zich revancheerde op zijn critici. De cyclus bestond uit Kruistochten (The Norman Conquests) van Alan Ayckbourn, Het temmen van de feeks van William Shakespeare, Scènes uit een huwelijk van Ingmar Bergman en het speciaal voor TA geschreven Perfect Wedding van Charles Mee. Sindsdien zijn nagenoeg alle producties van Van Hove bij Toneelgroep Amsterdam door pers en publiek zeer positief ontvangen en bekroond met prijzen, zowel voor de acteurs als voor de regie.
Acteurs Toneelgroep Amsterdam [bewerken]
Het huidige ensemble bestaat uit Barry Atsma, Kitty Courbois, Jacob Derwig, Roeland Fernhout, Fred Goessens, Janni Goslinga, Marieke Heebink, Fedja van Huêt, Marwan Kenzari, Hans Kesting, Hugo Koolschijn, Chris Nietvelt, Celia Nufaar, Frieda Pittoors, Alwin Pulinckx, Halina Reijn, Gijs Scholten van Aschat, Eelco Smits, Karina Smulders, Hélène Devos en Bart Slegers.
In het verleden behoorden tot het ensemble onder anderen Joop Admiraal, Pierre Bokma, Hajo Bruins, Jacques Commandeur, Renée Fokker, Hein van der Heijden, Kees Hulst, Sigrid Koetse, Hadewych Minis, Adriaan Olree, Roos Ouwehand en Ruben Lürsen
Externe link [bewerken]
| Bronnen, noten en/of referenties |
