Kerkvader
Een kerkvader is een vroege invloedrijke theoloog en schrijver in de christelijke kerk.
De geschriften van de kerkvaders vormen de eerste vorm van literatuur in de vroege Middeleeuwen, na de val van het West-Romeinse Rijk. De kerkvaders verdedigen de christelijke levensvisie met traktaten, geschreven in het Latijn, die handelen over theologische en filosofische vraagstukken. Deze traktaten zijn een duidelijke breuk met de Romeinse cultuur, die vooral gericht was op epicuristisch genot[bron?]. De kerkvaders daarentegen leggen de nadruk op ascese en geloofsijver en beschouwen zinnelijke genoegens als nefast voor het christelijke ideaal.
De kerkvaders kunnen worden onderscheiden in: Apostolische Vaders (schrijvend tussen 90 en 160 na Chr.), preniceaanse patristiek (100/120-325), hoogpatristiek (325-451) en de late patristiek (tot ca. 750; in de Oosters-Orthodoxe Kerken tot heden).
Inhoud |
[bewerken] Apostolische vaders
De vroegste schrijvers na de apostelen hadden de apostelen vaak zelf gekend en worden Apostolische Vaders genoemd. Zij zijn de oudste kerkvaders:
- Clemens I van Rome (stierf ca. 100)
- Ignatius van Antiochië (stierf in 110)
- de auteur van de Didache (ca. 100-150)
- de auteur van de ‘brief van Barnabas’ (120-140)
- Papias (rond 130)
- Polycarpus van Smyrna (69-156)
[bewerken] Preniceaanse patristiek
Alle kerkvaders na 160 na Chr. noemt men ook vaak apologeten omdat zij pogen de christelijke opvatting van de wereld te legitimeren. Pre-niceaans:
- Tertullianus (160-230)
- Origenes (185-254)
[bewerken] Hoogpatristiek
- Ambrosius (339-397)
- Arnobius (rond 300)
- Athanasius van Alexandrië (295-373)
- Aurelius Augustinus van Hippo (354-430)
- Basilius de Grote (330-379)
- Diodorus van Tarsus (gestorven ca. 390)
- Epiphanius van Salamis (305/310 - 403)
- Gregorius van Nazianze (329-389)
- Hiëronymus (347-420)
- Johannes Chrysostomus (345-407)
- Theodorus van Mopsuestia (350-428)
- Vincentius van Lérins (gestorven ca. 440)
[bewerken] Late patristiek
Gregorius de Grote (Paus Gregorius I) (540-604)
[bewerken] Rooms Katholieke Kerk
In de Rooms-Katholieke Kerk komen Kerkvaders voor tot circa 750. Na deze periode wordt de bijzondere betekenis van theologen geëerd met de titel kerkleraar. De criteria om voor kerkvaderschap in aanmerking te komen:
- wordt geciteerd in aan de kerk gerichte pauselijke documenten;
- wordt geciteerd door een concilie;
- wordt in samenkomsten van de vroege kerk publiekelijk gelezen;
- wordt genoemd als sanctitate et doctrina insignis in het Martyriologium Romanum;
- wordt door kerkvaders aangehaald als autoriteit.
In de Rooms-Katholieke Kerk drukt het predicaat kerkvader niet een onwankelbare geloofstrouw van de bedoelde theoloog uit; zo kunnen Tertullianus en Origenes theologisch geproblematiseerd worden, maar toch als kerkvader gelden.
De grote kerkvaders van het Westen zijn: Ambrosius, Aurelius Augustinus van Hippo, Hiëronymus en Gregorius de Grote (Paus Gregorius I).
[bewerken] Oosterse Orthodoxie
In de Oosterse Orthodoxie wordt de eretitel kerkvader nog steeds en doorgaans impliciet verleend.
De grote kerkvaders van het Oosten zijn: Athanasius van Alexandrië, Basilius de Grote, Gregorius van Nazianze en Johannes Chrysostomus.
[bewerken] Reformatie
De protestantse kerken kennen geen kerkvaders. Deze zijn weliswaar voorbeeldige voorgangers in geloof, maar omdat protestantse kerken geen Traditie als openbaringsbron erkennen, zijn er evenmin bijzondere gelovigen zoals de kerkvaders, die van bijzondere betekenis voor de Traditie zijn. De bevindelijk gereformeerden kennen wel oudvaders: de gezaghebbende piëtistische schrijvers uit de zeventiende en achttiende eeuw.
[bewerken] Tekstkritiek van de Bijbel
De Tekstkritiek van de Bijbel houdt zich bezig met de reconstructie van de Bijbeltekst door vergelijking van de Bijbelse handschriften met elkaar. De teksten worden daartoe onderverdeeld in families. Door te bestuderen welke Kerkvader welke variant gebruikt, kunnen we iets zeggen over er geografische spreiding en de ouderdom van die variant.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
- Werken van de Kerkvaders - vertalingen in het Engels
