Eerste Concilie van Nicea

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Concilie van Nicea. Fresco uit het Sümelaklooster, nabij Trabzon, Turkije. Foto afkomstig van Livius.org.

Het Eerste Concilie van Nicea was een concilie van christelijke bisschoppen die bijeengeroepen waren in Nicea in Bithynië (hedendaags İznik in Turkije) door Romeinse keizer Constantijn I in 325. Dit eerste oecumenisch concilie was de eerste poging om consensus te bereiken in de Kerk door middel van een vergadering die het hele christendom vertegenwoordigde.

De grootste verwezenlijkingen van dit concilie waren de regeling van de christologische kwestie betreffende de aard van Jezus en zijn relatie tegenover God de Vader, de opstelling van het eerste deel van de geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel, het regelen van de datumberekening van Pasen en de afkondiging van het vroege canoniek recht.

Voorgeschiedenis[bewerken]

De voornaamste aanleiding tot bijeenroepen van het concilie was de onrust die was ontstaan door de verspreiding van de leer van Arius. Arius was een Alexandrijns priester, die beweerde dat Christus niet werkelijk gelijk aan God was, maar gemaakt zou zijn door de Vader. Deze leer werd sterk veroordeeld door Alexander, de bisschop van Alexandrië en zijn secretaris, de latere bisschop Athanasius.[1][2] Enkele bisschoppen, zoals Eusebius van Caesarea en andere bisschoppen in Palestina, steunden Arius echter en de onrust verspreidde zich over het Oosten van het Romeinse Rijk. In een poging deze onrust eens en voor altijd de kop in te drukken riep Constantijn de Grote samen met Ossius van Cordoba een concilie te Nicea bijeen, waarbij alle bisschoppen waren uitgenodigd. Hier moesten de bisschoppen over Arius en zijn leer oordelen. Ook moest er een universele manier worden bepaald om de datum voor de Paasviering vast te stellen.

Concilie[bewerken]

318 bisschoppen[3] kwamen in 325 bijeen te Nicea om over het arianisme te oordelen. Op papier werd het voorgezeten door de keizer zelf, maar aangezien die niet veel over theologie wist was Hosius van Cordoba de facto de voorzitter. Athanasius, diaken van Alexander van Alexandrië, voerde het hoogste woord.[4] Er werd een geloofsbelijdenis aangenomen waarin staat dat Christus homoousios, van dezelfde substantie, is als de Vader en dus ook waarlijk God is.[5] Slechts twee bisschoppen weigerden dit te aanvaarden, en enkele anderen onder voorbehoud, omdat ze bang waren dat acceptatie van het woord homoousios modalisme zou behelzen.

Tijdens dit concilie werd ook de datum van Pasen vastgelegd, het werd de eerste zondag ná de volle maan ná de lente-equinox.[6] Christenen die vasthielden aan de joodse berekeningswijze werden quartodecimanen genoemd. Ook werden er een aantal disciplinaire canons opgesteld.

Ook de autoriteit van Rome, Alexandrië en Antiochië werd door het concilie erkend.[7]

Nasleep[bewerken]

Het Arianisme stierf na het eerste concilie van Nicea niet direct uit, maar groeide integendeel aanvankelijk alleen nog maar meer. Enkele Oost-Romeinse keizers, met name Constantius II en Valens waren Arianen. In die tijd werden Arianen in het Oosten bevoordeeld en werden orthodoxe bisschoppen soms vervolgd en verbannen. Precies in die periode, in het midden van de vierde eeuw bekeerden een groot aantal Germaanse stammen, zoals de Visigoten en de Vandalen zich tot het Arianisme. In de vierde eeuw keerden een een groot aantal Kerkvaders zich fel tegen het Arianisme, zoals bijvoorbeeld Basilius van Caesarea en Gregorius van Nazianze in het Oosten en Ambrosius van Milaan in het Westen. Na het Concilie van Constantinopel I in 381 verdween het Arianisme goeddeels in het Oosten, maar in het Westen bleef het nog lange tijd bestaan, vooral doordat in het West-Romeinse Rijk en zijn opvolgers stammen als de Visigoten, Vandalen, Ostrogoten nog lang invloedrijk zouden blijven. Pas in het begin van de zevende eeuw bekeerden als laatsten de Visigotische koningen in Hispania zich tot het Rooms-Katholieke geloof.

Misvattingen[bewerken]

De canon van de Bijbel[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Canon van de Bijbel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er bestaan verschillende onjuiste visies op de rol van het concilie in het vaststellen van de canon van de Bijbel. In feite is er helemaal geen bewijs voor een discussie over de canon tijdens het concilie.[8] De ontwikkeling van de canon van het Nieuwe Testament was een lang proces, dat al voor een groot deel vorm had gekregen rond 200 n.Chr. getuige de Canon Muratori. Op het concilie van Hippo (393 n.Chr.) en het concilie van Carthago (418 n.Chr.) werd de canon van de Bijbel officieel bekrachtigd.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Door een synode in Alexandrië in 421 zou Arius later worden gelaïceerd. NPNF2-04. Athanasius: Select Works and Letters, Deposition of Arius
  2. NPNF2-02. Socrates and Sozomenus Ecclesiastical Histories, Socrates Scholasticus, Histories, Book I, Chapter VI, Division begins in the Church from this Controversy; and Alexander Bishop of Alexandria excommunicates Arius and his Adherents.
  3. NPNF2-04. Athanasius: Select Works and Letters, To the Bishops of Africa
  4. NPNF2-02. Socrates and Sozomenus Ecclesiastical Histories, Sozomen, Ecclesiastical History, Book I, Chapter XVII, Of the Council convened at Nicæa on Account of Arius.
  5. NPNF2-03. Theodoret, Jerome, Gennadius, & Rufinus: Historical Writings, Theodoret, Ecclesiastical History, Book I, Chapter VI, General Council of Nicæa
  6. NPNF2-14. The Seven Ecumenical Councils, The Canons of the 318 Holy Fathers Assembled in the City of Nice, in Bithynia, On the Keeping of Easter
  7. NPNF2-14. The Seven Ecumenical Councils, The Canons of the 318 Holy Fathers Assembled in the City of Nice, in Bithynia, Canon VI.
  8. Nicea Myths: Common Fables About The Council of Nicea and Constantine
Voorganger:
Concilie van Antiochië
Concilie van Nicea
325
Opvolger:
Concilie van Sardica