Trabzon (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Trabzon
Plaats in Turkije Vlag van Turkije
Trabzon (stad)
Trabzon (stad)
Situering
Regio Zwarte Zee-regio
Provincie Trabzon
Coördinaten 41° 0′ NB, 39° 43′ OL
Algemeen
Oppervlakte 4,685 km²
Inwoners (2012) 243.735 (stad)
312.061 (district)
800.000+ (metropoolregio)
(1,700 inw/km²)
Hoogte 0-100 m
Burgemeester Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu (AKP)
Overig
Postcode 61
Netnummer (+90) 462
Kenteken 61 XXX
Foto's
Atatürk Alanı, het centrale plein (meydan) van Trabzon.
Atatürk Alanı, het centrale plein (meydan) van Trabzon.
Uzun Sokak, een van de centrale winkelstraten van Trabzon
Uzun Sokak, een van de centrale winkelstraten van Trabzon
Portaal  Portaalicoon   Turkije
Oost-Europa

Trabzon (Grieks:Τραπεζούντα, Trapezounta), historisch bekend als Trebizonde, is een stad aan de noordoostkust van Turkije. Het is tevens het hoofdstaddistrict van de gelijknamige provincie. De stad telt 230.399 inwoners (2009) en ligt in een vruchtbare kuststreek aan de Zwarte Zee, waar een gematigd zeeklimaat heerst. Hoge bergen scheiden de stad van het binnenland van Anatolië. Trabzon was een prominente plaats aan de Zijderoute en werd in de eerste helft van de 19e eeuw van groot belang voor de internationale handel tussen Europa en Azië. De opening van het Suezkanaal in 1869 bracht een eind de intensieve internationale handel in de stad. Toch is het ook tegenwoordig nog een belangrijke haven aan de Zwarte Zee voor transport richting de Kaukasus en Iran. Trabzon is daarnaast ook cultureel, historisch en sportief gezien de belangrijkste stad aan de zuidkust van de Zwarte Zee en geldt derhalve als de onofficiële hoofdstad van de Pontus (de Turkse Zwarte Zeestreek Karadeniz). De bijnaam van de stad is Klein Istanbul of Klein Constantinopel, vanwege haar keizerlijke geschiedenis (Grieks keizerrijk Trebizonde). Sinds de lokale verkiezingen van 2014 is de stad uitgebreid tot een 'metropoolregio' met ruim 800.000 inwoners.

De citadel van Trabzon

Etymologie[bewerken]

Een munt van Trapezus uit de 4e eeuw v.Chr in het British Museum te Londen. De munt prijst de koloniale stad aan als een tafel van overvloed.

De naam van de stad is een verwijzing naar de trapezevormige heuvel waarop de oorspronkelijke nederzetting (Yukari en Orta Hisar) lag. De oorspronkelijke naam voor deze nederzetting was Τραπεζοῦς (Trapezus), wat later verbasterde naar o.a. Trebizonde en Trabzon. Alternatieve spellingen, die incidenteel ook in Nederlandstalig werk werden gebruikt, zijn onder meer: Trapezunt, Trebisonda, Trapizonde, Tarabozan en Trabuzan.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de hoofdartikelen: Pontus, Koninkrijk Pontus en Keizerrijk Trebizonde

In de oudheid[bewerken]

Trabzon werd als Trapezus in 756 v.Chr. vanuit Sinop gesticht door Griekse kolonisten, die oorspronkelijk afkomstig waren uit Milete. Eerder bevond zich op deze plaats een belangrijke Assyrische nederzetting. Zoals de andere Miletische handelskolonies aan de Zwarte Zeekust was het een Griekse enclave. In tegenstelling tot Griekse koloniën aan de Middellandse Zee, en de noordkant van de Zwarte Zee, vestigden de kolonisten in Trabzon zich ook in het achterland van de stad en kwamen zo in aanraking met andere volkeren in de omgeving. Vervolgens kwam de stad in Perzische handen in de 6e eeuw voor Christus, totdat Alexander de Grote haar in 334 v.Chr. veroverde. De stad werd daarna rond 100 v.Chr. weer door de Perzisch-Pontische koning Mithridates VI veroverd op de Seleuciden, waarop deze er zijn vloot onderbracht. In 63 v.Chr. veroverden de Romeinen de stad.

Onder Romeins bewind won de stad aan belang, doordat de handelsroute vanaf de Zwarte Zee over de Ziganapas naar de Eufraat en vervolgens naar Perzië werd verbeterd. Ook kreeg de stad een nieuwe haven, op dat moment de grootste geconstrueerde haven aan de Zwarte Zee. In 258 n. Chr. werd het inmiddels christelijke Trebizonde grotendeels verwoest door Gotische plunderaars. De bewoning verplaatste zich in deze periode van de stad richting de bergweides langs de handelsroutes richting het oosten en zuiden. Door het verval van het Romeinse Rijk en het lokale gezag stonden de handelsroutes echter onder continue dreiging van rovers en plunderaars. Om toch veilig te kunnen leven vestigden veel mensen zich in de nabijheid van kloosters, die vanaf de 3e eeuw werden gebouwd in moeilijk bereikbare rotswanden in het Pontisch Gebergte. Voor de pacht van de grond betaalden zij belastingen, het bestuur zou nog tot in de 14e eeuw bij deze kloosters blijven. Pas in de 8e eeuw ging de stad zelf weer groeien, wanneer de internationale handel over de zijderoute weer op gang komt. Trebizonde ontwikkelde zich als eindpunt van de noordwestelijke tak, vanaf Tabriz in Iran. Binnen het Byzantijnse rijk was Trebizonde de hoofdstad van het Thema Chaldië.

Plattegrond van het (ommuurde) centrale deel van Trebizonde in de late middeleeuwen, met in het rood de nog bestaande muren en kerken.

In de middeleeuwen[bewerken]

Stadsgezicht van Trabzon vanaf het oosten (Joseph Pitton de Tournefort, 1718

Vanaf de 11e eeuw vestigden zich steeds meer Turkse stammen in de omgeving ten westen van Trebizonde, met name de Çepni Turken. De Turkmeense Danischmenden namen het bestuur van de stad zelfs tijdelijk over tussen 1080 en 1098. Nadat de Vierde Kruistocht Constantinopel had geruïneerd tot het Latijnse Keizerrijk, onder Venetiaanse en West-Europese dwingelandij, verhuisde de Oost-Romeinse of Byzantijnse Keizerlijke familie naar het Griekstalige Trebizonde. In april 1204 veroverden Alexius en David Comnenus, kleinzonen van Andronicus I, met hulp van koningin Thamar van Georgië aan wier hof zij in ballingschap waren, de stad. Zij stichtten zo het Keizerrijk Trebizonde dat nog tot 1461 door de Comnenen geregeerd zou worden. Hiermee werd de stad in feite de derde en laatste, hoewel in omvang zeer bescheiden, incarnatie van Rome. Verschillende bouwwerken werden vervaardigd om deze naam eer aan te doen, waaronder ook een kleinere Hagia Sophiakerk die een vergelijkbare levensloop zou kennen met zijn grote broer in Constantinopel. Aan deze periode heeft de stad zijn bijnaam Klein Istanbul te danken. Handelaren uit de Republiek Genua kregen in de stad hun eigen handelswijk toegewezen (nu Iskender Paşa geheten), vergelijkbaar met hun wijk Pera (Kadikoy) in Constantinopel. In 1306 kochten de Genuanen zelfs het Leonkastronkasteel aan de oostkant van de stad en de naastgelegen grond. Enkel met toestemming van de Genuaanse gemeenschap kon men hier een woning betrekken; het vormde dus net zoals het Griekse centrum en de Armeense wijk een soort enclave binnen de stad. Naast christenen en islamitische Çepni kwamen er in de late middeleeuwen ook andere Turkse volkeren naar het Keizerrijk Trebizonde, zoals Joodse en Sjamanistische Kumanen en Khazaren. Veel van hen bekeerden zich tot het Orthodoxe Christendom en vermengden met de lokale Griekse bevolking.[1]

14e eeuwse Byzantijnse illuminatie met soldaten uit Trebizonde.

In de tijd van het Latijnse Keizerrijk probeerde Trebizonde zich op te werpen als de enig ware vertegenwoordiger van de Byzantijnse keizerlijke waardigheid, maar zij werden daarin uiteindelijk door de keizer van Nicaea Theodorus Lascaris gestopt. Later namen de Turken Sinop in en scheidden de Griekse staten zo van elkaar. Trebizonde zou daarna geen rol meer spelen in de politiek van de hoofdstad. De stad hield het als onafhankelijk land echter wel enkele jaren langer uit dan de rest van het Byzantijnse rijk, doordat het over het algemeen goede relaties onderhield met de Turken; tenslotte leefden er al enkele honderden jaren meerdere Turkse volkeren binnen het Keizerrijk. Ook kregen de Venetianen en Genuezen een eigen handelswijk toegewezen, aan de oostkant van de stad (buiten de vestingsmuren).

Portret van Irene Palaiologina, Alexios III Komnenos en Theodora Kantakouzene in het klooster van Theoskepastos (Kızlar of Meisjesklooster) in Trabzon, zoals afgebeeld door Charles Texier in 1864.

Trebizonde was in de 14e en 15e eeuw tevens een belangrijke plaats voor het ontstaan van de Renaissance. De fresco's die in de nieuwe kerken van de Comnenen werden geschilderd worden gezien als de vroegste uiting van Renaissance kunst. Meerdere Pontische Grieken, waaronder Basilios Bessarion en George van Trebizond, reisden naar Noord-Italië en namen Perzische vertalingen van Oudgriekse werken mee die zij gebruikten om de klassieke kennis er aan de Italianen te onderwijzen.

Gedurende de 15e eeuw zochten de Comnenen echter naar alternatieve bondgenootschappen, en sloten zij een verbond met de Ak Koyunlu, de Turkse heersers van Iran, die in strijd waren verwikkeld met de Osmanen. Dit zagen de Osmanen op hun beurt als aanleiding om de het keizerrijk Trebizonde te veroveren. De Ottomanen namen het bestuur van de stad uiteindelijk in 1461 over nadat de laatste keizer, David Megas Komnenos zich over gaf. Hij kwam tot deze keuze nadat de Ponten bij enkele grote zeeslagen voor de kust waren teruggedreven en Trebizonde vijf weken lang was omsingeld door het Ottomaanse leger. Door deze heldhaftige daad bleven de steden van zijn rijk gespaard van plunderingen. Vijf jaar later werden David Megas Komnenos en het grootste deel van zijn mannelijke famillieleden echter alsnog geëxecuteerd. Na de overgave kregen andere prominenten uit de stad echter een nieuwe aanstelling voor het Ottomaanse Rijk. Zo kreeg bijvoorbeeld de Griekse wetenschapper Georgios Amirutzes de opdracht van Mehmet II om de werken van Ptolemaeus naar het Turks te vertalen voor de Osmaanse onderwijsinstellingen.

Ottomaanse periode[bewerken]

Paleis van de heer Ahmet in Trebizonde. Landeigenaren en handelaren lieten in de omgeving van de stad riante buitenhuizen aanleggen.

Nadat Sultan Mehmed II het bestuur van Trebizonde overnam vestigden zich in Trebizonde langzaam meer Turkse en andere islamitische volkeren. De oorspronkelijke christelijke Griekstalige bevolking blijft echter gedurende de volledige tijdspanne van het Ottomaanse Rijk een groot aandeel uitmaken van de inwoners van de stad. Gedurende de 16e en 17e eeuw ging een deel van de bevolking (ofwel uit eigen overweging, ofwel gedwongen) over op de islam, maar de Griekse en Armeense bevolking blijft ook onder Osmaans bestuur zijn belangrijke positie behouden. Als hoofdstad van het gelijknamige Vilajet Trebizonde maakt de stad onder Osmaans bestuur een enorme groei door. Door verbeterde verbindingen met de Kaukasus en Iran groeide de stad uit tot een belangrijk knooppunt in de internationale handel, en ook steeds meer West-Europeanen vestigden zich in de stad. Trabzon was in de 18e en 19e eeuw ook een populaire plaats voor Europese reizigers om het nabije oosten te betreden of te verlaten, waardoor er vele beschrijvingen van de stad zijn overgebleven, zo ook stadsgezichten en enkele schilderijen. In de eerste helft van de 19e eeuw groeit de welvaart van de stadsbevolking zo sterk dat veel houten woningen in het centrum vervangen werden door riante panden van vulkanisch gesteente, die banken en handelshuizen huisvestten. De opening van het Suezkanaal in 1869 was een zware klap voor de lokale economie, en tienduizenden namen aan het eind van de 19e eeuw een boot naar de noordelijke kussteden van de Zwarte Zee, zoals Odessa en Sebastopol. Hun nazaten leven tegenwoordig ook nog in Oekraïne en Rusland, maar een deel moest wegens vervolging verder reizen naar Griekenland of de Verenigde Staten. Tegelijkertijd arriveren tienduizenden vluchtelingen in de stad uit de Noordelijke Kaukasus, zij zijn daar verjaagd door het leger van de Tsaar. De aantallen Circassische vluchtelingen waren zo groot, en hun leed zo zwaar, dat er in de stad massagraven voor hen gemaakt moesten worden.[2] Het vertrek van een deel van de Christelijke bevolking van de stad en de komst van grote aantallen Islamitische vluchtelingen maakt de Griekse en Armeense Christenen ongerust. Deze angst bleek niet ongegrond. Nadat de Armeense intellectuelen in 1894 in Istanbul verregaande hervormingen hadden geëist van de Osmaanse Sultan, werden in het Villayet Trebizonde meer dan duizend Armeniers vermoord, als onderdeel van de Hamidische slachtingen.

Haven Citadel en Hagia Sophia Vanaf het zuiden Haven en moskee Vanaf zee
Harbour Trebizond C. Lapante HQ.jpg Trapezunt Heinrich Barth (1858).jpg Albert Henry Payne Trebizond 1853.jpg Trebizonde 1893.jpg Trebizond from the sea J. Schroeder.png
Door: C. Laplante, 1878 Door: Heinrich Barth, 1858 Door: Albert Henry Payne, 1853 Door: A. Slom, 1893 Door: J. Schroeder, 1850
Durand-Brager 3.jpg Hagia Sophia Trebizond Alexius Geyer.jpg Trebizond Godfrey Thomas Vigne (1833).jpg Fabius Brest Mosque in Trebizond.jpg Ships at Trebizond Lev Felixovich 1885.png
Door: Durand-Brager Door: Alexius Geyer Door: Godfrey Thomas Vigne, 1833 Door: Fabius Brest, 1870 Door: Lev Felixovich, 1885

In de moderne tijd[bewerken]

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was de stad het toneel van gevechten tussen de Russen en de Ottomanen, als onderdeel van het Kaukasische front. Een groot deel van de jonge mannelijke bevolking van de stad komt om tijdens de caucasuscampange in de winter van 1914. Een Russisch bombardement van de stad in 1915 kostte 1300 mensen het leven, en legde een groot deel van de stad in puin.[3]

Ansichtkaart van de zuidelijke wijk met op de achtergrond de heuvel Boztepe (circa 1900). Een groot deel van deze historische wijk werd tijdens de eerste wereldoorlog vernietigd.

In juli 1915 werden de meeste mannelijke Armeense inwoners van de stad in 5 convooien de stad uit gemarcheerd. Dit vormde met de gelijktijdige acties in Istanbul het startsein voor de Armeense Genocide. Ook zouden zij op straat zijn vermoord, en anderen op zee over boord gezet. Overlevende Armeniërs vluchtten zo mogelijk richting het Russische Rijk. In 1916 namen de Russen (samen met Armeense troepen) na een nieuw bombardement de stad in, en maakten zij de Turkse en Grieks-Islamitische wijk met de grond gelijk als represaille voor de daden van het Turks leger. Door de Russische Revolutie zijn zij in 1917 echter gedwongen zich uit de gehele Kaukasus terug te trekken. Na de oorlog werd een groot deel van de rechtszaken omtrent de genocide in deze stad gevoerd. Tijdens de Grieks-Turkse oorlog werd de stad diverse malen onder vuur genomen vanaf zee, door de Griekse marine. Na deze oorlog werd besloten tot de Bevolkingsuitwisseling tussen Turkije en Griekenland, hieronder vielen ook meer dan honderdduizend christelijke Pontische Grieken uit de regio van Trabzon. De Griekstalige Islamitische bevolking bleef echter in het gebied en hun taal, het Romeyka, heeft van alle nog gesproken Griekse talen het meest behouden van het Oudgrieks. Door de vernietigende oorlog, de exodus van een groot deel van de bevolking en het sluiten van de grenzen van de Sovjet-Unie verloor de stad zijn prominente plaats in de wereldhandel. Door een hongersnood die deze regio trof in de decennia na de oorlog werden nog meer inwoners gedwongen elders hun heil te zoeken; hierdoor was het voor enige tijd een armoedige provinciale stad.

In de jaren 60/70 van de 20e eeuw kende de stad, en de regio in het geheel, een leegloop. Veel inwoners vertrokken naar Europa of een van de steden in het westen van Turkije. Met de ontwikkeling van de economie vanaf de jaren 80 en de komst van de kustsnelweg is de stad weer in trek gekomen.

Panorama van Trabzon vanaf de zee aan het eind van de 19e eeuw.

Demografie[bewerken]

Bevolking[bewerken]

De Çepni zijn een van de vele volkeren in de provincie Trabzon. Zij waren het eerste Turkse volk dat zich permanent aan de zuidkust van de Zwarte-Zee vestigde. Hier afgebeeld op een festival in het westelijke district Şalpazarı, waar zij de meerderheid vormen.

Naast Çepni en andere Turken vindt men in de stad ook een grote Russische populatie, die naar de stad is gekomen na de val van de Sovjet-Unie. Ook kleinere groepen Oekraïners en Georgiërs vestigden zich in de jaren 80 en 90 in de stad. Lazen, een Georgisch volk dat endemisch is aan de regio, vormen ook een bevolkingsgroep in de stad. Hoewel zij ooit een aanzienlijk deel van de inwoners van de stad uitmaakten, is nog maar een kleine Pontische Griekse gemeenschap in de stad aanwezig, de meesten van hen zijn moslims daar de Grieks-orthodoxen in 1915 gedeporteerd of in 1922 naar Griekenland werden uitgewezen. Er is ook een kleine populatie islamitische West-Armeniërs in de stad, de Hemşin.

Zo'n 20% van de inwoners van Trabzon is student, de Zwarte Zee Technische Universiteit is een van de belangrijkste universiteiten in oostelijk Anatolië, en had anno 2011 zo'n 42.000 studenten. Veel van de studenten komen uit het Zwarte Zeegebied, oostelijk Anatolië en de Centraal-Aziatische republieken, maar de universiteit biedt ook programma's aan voor studenten uit ontwikkelingslanden in Afrika en Zuidoost-Azië.

Talen[bewerken]

Mede vanwege het afgelegen en bergachtige karakter van de regio rond Trabzon zijn diverse lokale talen en dialecten beter behouden gebleven dan in andere delen van Anatolië. Het Turks wordt door vrijwel alle bewoners van Trabzon gesproken, maar in drie verschillende dialecten: het Centraal-Anatolisch Turks wordt gesproken in de westelijke districten van Trabzon, waar een grote Çepni-bevoling woont. In het centrale en oostelijke deel van de provincie wordt een meer archaïsche vorm van Turks gesproken, met Griekse leenwoorden en klanken. Dit dialect staat in Turkije foutief bekend als het 'Lazische accent', want Lazisch werd en wordt niet gesproken ten westen van Rize. Een zeer archaïsche vorm van dit Turks-Grieks dialect wordt gesproken in enkele dorpjes ten zuiden van Trabzon, en heeft van alle dialecten in Turkije het meest behouden van het Oğuzisch Turks dat werd gesproken in de 14e eeuw.[4] Daarnaast wordt er, met name ten zuidwesten en zuidoosten van Trabzon het Romeyka gesproken, een Pontisch-Grieks dialect dat van alle huidige Griekse varianten het dichtst bij het Oudgrieks staat. Dat oude vormen van Grieks en Turks in de bergen ten zuiden van Trabzon behouden konden blijven ligt volgens Turkoloog Bernt Brendemoen aan het feit dat het Oegoezische Turks nauw aansluiting vond bij de lokale Pontisch Griekse taal. Door contact vanaf de 14e eeuw tussen Turks- en Griekssprekenden zou dit dialect zijn ontstaan, en in de bergen zijn behouden. Hierdoor heeft het dialect geen ontwikkeling gekend richting de Klinkerharmonie die het moderne Turks kenmerkt vanaf de 18e eeuw.

Een andere bijzondere taal in Trabzon is de fluittaal die in enkele dorpjes ten zuidwesten van de stad wordt gefloten. Het is een van de weinige fluittalen in de wereld, en werd tot in de 20e eeuw in een veel groter deel van de regio rond Trabzon gebruikt om te communiceren in de valleien. Tegenwoordig wordt de fluittaal in leven gehouden door een jaarlijkse fluit-wedstrijd in het dorpje Kuşköy (Vogeldorp).[5]

Tot de minderheidstalen van de stad behoren het Russisch en het Georgisch, die vooral sinds eind jaren 80 wordt gesproken door enkele duizenden inwoners van de stad.

Cultuur[bewerken]

Matzouka macukali.jpg
Muzikanten uit Maçka, met traditionele locale instrumenten als de Kemençe (Pontische Lyra), Tulum, en Zurna.
Phrontisterion of Trapezous.JPG
Het Phrontisterion van Trebizonde, dat van 1683 tot 1921 de belangrijkste hogeschool was in de Pontus.

Tolerantie voor diversiteit van etniciteit en religie maakt een belangrijk deel uit van de lokale cultuur. Dit is vooral zichtbaar tijdens de Kadirga, een jaarlijks feest op de gelijknamige hoogvlakte op de grens tussen de provincie Trabzon en Gümüşhane. Hier komen al eeuwen de verschillende volkeren uit de regio bij elkaar om hun gedeelde cultuur te vieren. Ook in de stad zelf vind men nog een grote etnische verscheidenheid, waaronder ook een Orthodox-christelijke bevolking, voornamelijk bestaand uit mensen uit de voormalige Sovjet-Unie. Veel culturele elementen worden gedeeld door de verschillende bevolkingsgroepen zoals traditionele volksdansen als de Horon en muziekinstrumenten zoals de Kementsje. Hoewel Trabzon een zeer stedelijke kern kent woont een deel van de bewoners van de buitenwijken gedurende een groot deel van het jaar in de kleine dorpjes in het Pontisch Gebergte ten zuiden van de stad. Deze mensen leven nog veelal volgens een traditionele, behoudende levensstijl. De bewoners van oostelijke Zwarte Zeekust staan in Turkije bekend als prettig gestoorde wapenliefhebbers met een zwaar accent. Het accent kent geen klinkerharmonie, een van de bouwstenen van de Turkse talen. Atatürk koos zijn presidentiële garde uit Trabzon en naastgelegen Giresun vanwege de loyaliteit van de bevolking aan de staat.

Onderwijs[bewerken]

Trabzon is al duizenden jaren een belangrijk educatief centrum van oostelijk Anatolië. Enkele eeuwen na Christus werd hier de Universiteit (Pandidakterion) van Trapezus opgericht, als een van de eersten in de wereld. In de universiteit werd gedurende de Byzantijnse periode onderwezen in de geneeskunde, wiskunde, natuurkunde, sterrenkunde, en filosofie. De faculteit geneeskunde trok echter de meeste studenten. Na turbulente periodes van overheersing door Galaten, Turkmenen en Genuanen verdween het hogere onderwijs een tijdlang uit de stad. Na de inname van de stad door de Ottomanen werd er een nieuwe Griekse hogeschool opgericht, het Phrontisterion van Trapezus, in 1683. Deze school zou tot 1921 de belangrijke blijven voor de Pontisch Griekse gemeenschap in de regio, en huist ook tegenwoordig nog een prestigieuze middelbare school. In de tweede helft van de 19e eeuw had het Vilajet Trebizonde al honderden scholen, de bewoners van de Of-vallei hadden zelfs de hoogste geletterdheid van het hele Ottomaanse Rijk.[6] In 1955 werd de Zwarte-Zee Technische Universiteit (KTU) opgericht, als eerste universiteit in Turkije buiten de grote steden Istanboel en Ankara. In 2011 had de universiteit 18 faculteiten en 42.000 studenten.

Keuken[bewerken]

De oostelijke Zwarte Zeekust heeft een geheel eigen keuken binnen Turkije. Een van de belangrijkste voedselbronnen in de regio is vis, met name Ansjovis (Hamsi in het Turks). De vissen zwemmen in een grote schol rond de Zwarte Zee langs de ondiepe kustlijn; de zee is namelijk zuurstofarm in de diepere delen. Hierdoor is de vis relatief gemakkelijk te vangen en is de populatie in de afgelopen decennia drastisch afgenomen. Toch brengen vissers in Trabzon nog altijd zo'n 20% van de totale visvangst van Turkije binnen. Andere typische gerechten uit de regio zijn kuymak (een soort fondue met maïs, verse boter en kaas), mısır ekmeği (maisbrood), kara lahana çorbası (soep met bonen en wittekool), Çayır Lahanası Çorbası (wilde-kool soep) pastırma (pastrami), verschillende soorten kaas waaronder telli peynir (draadjes kaas) en Minci (droge yoghurt-kaas).[7] De regio kent een grote diversiteit aan inheemse planten. De Kers is vernoemd naar de stad vanwaar zij werd geëxporteerd naar andere delen van het Romeinse Rijk, namelijk Kerasunta, zo'n 100 kilometer ten westen van Trabzon. Ook hazelnoten vormen een belangrijk onderdeel van de lokale keuken, de regio is verantwoordelijk voor zo'n 70% van de totale wereldproductie van de noot. Sinds de 20e eeuw wordt er in de regio ook veel thee verbouwd (en geconsumeerd).

Theater en Cinema[bewerken]

Toneelvoorstelling in Trabzon rond 1900.
Het Sümer operagebouw aan het centrale Meydan-plein.

De Zwarte-Zeeregio heeft een bijzondere plaats in de geschiedenis van theater en film in Turkije. In de tweede helft van de 19e eeuw ontstonden hier de eerste theaterverenigingen van het Ottomaanse Rijk en in 1912 werd het eerste theater in het Ottomaanse Rijk buiten het Europese deel van Istanboel geopend in Trabzon; het Sümer Opera Binası, gebouwd in art nouveau stijl. In 1925 werd dit gebouw omgevormd tot een cinema, tevens een van de eerste van het land. Het indrukwekkende Sinema Sümer aan het centrale Meydan plein werd in 1958 gesloopt.[8] Trabzon en haar omgeving zijn de belangrijkste filmlocatie in Turkije buiten Istanboel.[9] Zowel lokale als internationale regisseurs filmen graag in de regio vanwege de ongerepte natuur en authentieke cultuur. In Turkije worden sinds lange tijd echter ook veel goedkope komedies gemaakt die de lokale bevolking van Trabzon meestal niet fraai afbeelden; stereotypen die in deze films vaak terugkomen zijn ongeschoolde aggressieve mannen (bergbewoners uit de Kaukasus) en dominante ongemanierde vrouwen (amazonen). Meer oprechte films die (deels) in Trabzon zijn opgenomen zijn onder andere:

  • Auf der anderen Seite, van de Duits-Turkse regisseur Fatih Akin (wiens familie uit Trabzon komt).
  • Waiting for the Clouds, een film van regisseur Yeşim Ustaoğlu over een Pontisch Griekse vrouw die is achter gebleven in het dorpje Trebolu.
  • Pandora's Box, een film over alzheimer van regisseur Yeşim Ustaoğlu.
  • Zephyr, debuutfilm van Belma Baş over een meisje dat door haar moeder bij haar grootouders in de bergen is achtergelaten.
  • Vuilnis in het Hof van Eden, een protestfilm van Fatih Akin gericht tegen een vuilstort in het dorpje Camburnu.
  • Autumn van regisseur Özcan Alper werd opgenomen in de aangrenzende provincies van Trabzon. De film gaat over een man die moeite heeft met zijn herintrede in de maatschappij na 10 jaar gevangenisstraf.
  • Elveda Katya, over een Russische vrouw uit Sochi die er achter komt dat haar vader een Turkse kapitein uit Trabzon is, en wordt geconfronteerd met de vooroordelen van haar landgenoten en de Turken.
  • Yangin Var, over een nationalistische brandweerman uit Trabzon die verliefd word op een Koerdische vrouw en geconfronteerd word met zijn vooroordelen.
  • Bizum Hoca, een komedie over dorpsbewoners die na het vertrek van de dorpsimam een eigen voorganger aanwijzen, die vervolgens een volksopstand leid tegen de aanleg van een waterkrachtcentrale.
  • Bal (Honing), een film van Semih Kaplanoglu over een kleine jongen die moet leren omgaan met het verlies van zijn vader in het dorpje Çamlıhemşin in de naastgelegen provincie Rize.

Sport[bewerken]

De kleuren Bordeaux en Mavi (blauw) van voetbalclub Trabzonspor zijn op veel plekken in de stad en provincie terug te vinden.

Trabzonspor is de succesvolle lokale voetbalclub. Het was tot voor kort de enige Turkse voetbalclub van buiten Istanboel die de Süper Lig heeft gewonnen. Trabzonspor werd tussen 1975 en 1984 6 keer landskampioen. Het vrouwenelftal werd in 2009 voor het eerst kampioen. Trabzonspor is ook op Europees niveau de succesvolste Turkse voetbalclub geweest, en wist onder andere gerenommeerde clubs als Barcelona, Inter Milaan, Liverpool, Aston Villa, Olympique Lyon en Ajax te verslaan. De club heeft als een van de weinige in het land een goede eigen jeugdopleiding. Hierdoor is de regio tot de belangrijkste leverancier van Turkse profvoetballers geworden. Trabzonspor heeft ook een succesvolle basketbal- en teakwandoafdeling.

In 2011 werd het Europees Jeugd Olympisch Festival in Trabzon gehouden. Hiervoor werden nieuwe sportcomplexen gebouwd in Trabzon en de naastgelegen steden. Daarnaast is in 2011 begonnen met het aanleggen van een sport-eiland voor de kust van Trabzon, met onder andere een nieuw voetbalstadion voor 40.000 toeschouwers en diverse andere sportfaciliteiten.[10]

Literatuur[bewerken]

De haven van Trabzon, zoals afgebeeld in Keraban de Stijfhoofdige van Jules Verne. In dit boek maken de hoofdpersonen een reis rond de Zwarte Zee.

Trabzon heeft wegens zijn lange en bijtijds gewichtige geschiedenis ook sporen nagelaten in de wereldliteratuur. Met name schrijvers uit de renaissance, en later oriëntalisten in de 19e eeuw beschreven de stad. De stad vormde het eindtoneel van Xenofon's Anabasis, een van de oudste literaire werken uit de westerse wereld. Nadat de stad vanaf de vroege Italiaanse renaissence in de 12e eeuw wordt aangedaan door Venetiaanse en Genuaanse handelaren kreeg de stad ook enige faam in west-Europa als een baken van handel en wetenschap in het nabije Oosten. In de 13e eeuw deed Marco Polo de stad aan op zijn wereldreis, en beschreef het in zijn boek 'De wonderen van de Oriënt'. William Shakespeare roemde de stad wegens zijn nuttige en ridderlijke toernooien in zijn werk 'Love's Labour's Lost'. Miguel de Cervantes Saavedra gaf zijn hoofdpersoon Don Quixote, die de wereld wilde veroveren, de droom dat hij Trebizonde zou bemachtigen. Ook Vondel en Voltaire schreven werken die de heroïsche faam van de stad aanhaalden. In de 19e en vroege 20e eeuw was de stad onder oriëntalisten een populaire plek om een reis door het nabije oosten te beginnen. Uit deze periode stammen werken als de Franse opera 'De Prinses van Trebizonde' van Charles Nuitter en Etienne Tréfeu, en het boek 'Keraban de stijfhoofdige' van Jules Verne. Moderne literaire werken die zich deels in Trabzon afspelen zijn:

  • 'De torens van Trebizonde' van Rose Macaulay, het meest bekende werk van de schrijfster.
  • 'Irene von Trapezunt' van Johannes Tralow, een historische roman over de liefde tussen een prinses van Trebizonde en een Osmaanse sultan.
  • 'The Spring of the Ram', uit de serie The House of Niccolò; historische fictie van Dorothy Dunnett.
  • 'Trébizonde avant l'oubli' van Joseph Macé-Scaron.
  • 'Aleko van Trebizonde' van Kadri Özcan.
  • 'Pomegranate Tree' van Nazan Bekiroglu, in 2012 een Turkse bestseller.
  • 'Omweg naar Istanbul' van Olaf Tempelman. Dit boek volgt eenzelfde route als Keraban de Stijfhoofdige.
  • 'Trebizond' van N.J. Holmes, een gedramatiseerde historische roman over de strijd tussen Turken en Grieken na de inval van de Seldsjoeken.
  • 'Anyush' van Martine Madden, een historische roman over de Armeense genocide.

Politiek[bewerken]

Het Amerikaanse consulaat in Trabzon rond 1900.
De katholieke kerk en het klooster in Trabzon. Hier vond in 2006 de moord op Andrea Santoro plaats. De kerk bied ruimte voor de kleine groep christenen in de stad.

Trabzon staat bekend als conservatief en nationalistisch.[11] In februari 2006 werd de Italiaanse Fidei donum-priester Andrea Santoro in Trabzon in zijn kerk doodgeschoten door een jonge Turkse nationalist.[12] In de oostelijke Zwarte Zee-regio is echter ook een lange intellectuele (geletterde) traditie, en er zijn veel linkse bewegingen actief; in de jaren '70 was de stad zelfs een links-progressief bolwerk. Sinds de strijd met de PKK in het zuidoosten van het land in de jaren '80 wonnen conservatieve en nationalistische stromingen echter aan populariteit. In Trabzon zijn regelmatig demonstraties tegen voetbalschandalen, politieke corruptiezaken en de aanleg van infrastructuur en waterkrachtcentrales. Ook zijn er sinds enkele jaren sterke burgerbewegingen actief voor het behoud van de streek en natuur en de lokale cultuur. Wegens de hiervoor genoemde redenen zijn er in de stad sinds de landelijke demonstraties in 2013 net als in de westelijke steden Istanbul, Izmir en Eskişehir, en het merendeels alevitische Hatay en Tunceli ook regelmatig grote demonstraties tegen de regering in de stad. Deze verlopen echter in tegenstelling tot in sommige andere delen van het land zonder politiegeweld of vandalisme. Toch is ook in deze stad de AKP de grootste partij. Dit komt deels doordat de meeste studenten niet in de stad kunnen stemmen (zij moeten daarvoor naar hun vorige woonplaats), en doordat veel landelijke gebieden zijn toegevoegd aan de nieuwe metropoolregio. Hoewel de stad door Turken uit andere regio's vaak als conservatief wordt gezien heeft de regio met 36.2% op afstand de hoogste arbeidsparticipatie van vrouwen in het land.[13] Dit is deels te verklaren doordat veel mannen uit Trabzon buiten de regio of het land werken, terwijl hun vrouwen zich over de landerijen bekommeren.

Vanwege het politiek-historisch verleden, en de funcie als belangrijke haven, zijn er in Trabzon zijn ook enkele consulaten zoals die van Oostenrijk, Hongarije, Rusland, Georgië, Kirgizië en Iran. Ook Duitsland, Slowakije en Macedonië hebben een honorair consul in de stad. Nederland had een consulaat in de stad tot in de 20e eeuw.

13e-eeuwse fresco in de Hagia Sophia van het huwelijk in Cana. In veel opzichten nog een middeleeuws werk, maar met een grote vrijheid die de Palaiologische, of Byzantijnse, Renaissance kenmerkt.
(Fresco's buiten de gebedsruimte zoals dit werk in de Narthex zijn ongemoeid gelaten tijdens de conversie)

Transformatie Hagia Sophia[bewerken]

In 2012 ontstond ophef in de stad toen vicepremier Bulent Arinc van de regerende AKP bekend maakte dat hij het Hagia Sophia museum wilde laten ombouwen tot een moskee. Christelijke en Islamitische leiders uit de stad spraken zich direct fel uit tegen de plannen, en een Islamitische voorganger, Zeki Baytar, dreigde zelfs met een burgeropstand.[14] Een groep van zo'n 20 zelfverklaarde islamisten verzamelde zich voor de kerk en riepen op om het gebouw als moskee in gebruik te nemen. De politie moest ingrijpen toen een veel grotere groep tegendemonstranten de islamisten dreigde aan te vallen. Als reactie op de gebeurtenissen bezocht de Griekse patriarch Bartholomew voor zijn jaarlijkse dienst in het Sumelaklooster de kerk, en sprak ook hij zich uit tegen de plannen van de vicepremier. In januari 2013 maakte het Turkse ministerie voor godsdienstzaken (Diyanet) bekend dat na de renovatie van het park rond de Hagia Sophia in 2013/14 het gebouw voor religieuze (islamitische) diensten opgengesteld zou worden. Volgens een woordvoerder van Diyanet werd het gebedshuis illegaal bezet door ambtenaren van het ministerie van cultuur.[15] Na deze uitlatingen reageerden nationale en lokale organisaties, zoals het Griekse Partiarchaat en de verschillende fanclubs van sportvereniging Trabzonspor, wederom negatief op het voornemen. Volgens lokale politici probeert de AKP religieuze en seculiere bewoners van de stad tegen elkaar op te zetten. Een lokale culturele vereniging begon een petitie tegen het omvormen van de Hagia Sophia naar een moskee [16]. De vereniging van architecten in Trabzon heeft het ministerie van religieuze zaken aangeklaagd inzake de transformatie en de bouw van een winkelcentrum op het naastgelegen terrein. Na klachten van omwonenden en toeristen heeft de lokale afdeling van het religieuze directoraat besloten om de fresco's buiten gebedstijd zichtbaar te maken door terugtrekkende gordijnen. Een lokale rechtbank stelde de architectenvereniging in het gelijk en eiste dat het kerkgebouw een museum zou blijven [17].

Toerisme en bezienswaardigheden[bewerken]

Ortahisar3.JPG
De historische wijk Ortahisar
Yeni Cuma Mosque.JPG
De Yeni Cuma moskee (voormalige kerk Sint-Eugenios)
Trabzon walls.JPG
De muren van Trabzon
Mansion of K. Theophylaktos in Trebizond.jpg
Het museum van Trabzon, in de voormalige woning van de heer K. Theophylaktos
Plattegrond van het centrum van Trabzon. Op de Hagia Sophia na liggen de belangrijkste bezienswaardigheden op de rechterhelft van deze kaart.

De stad Trabzon en de gelijknamige provincie zijn niet toeristisch. De meeste (vooral Oosters-Orthodoxe) toeristen komen voor een kort bezoek aan het Sumelaklooster en de Hagia Sophia. Het gebied herbergt echter een grote hoeveelheid aan natuurlijke, historische en culturele schatten en trekt sinds enkele jaren ook meer toeristen uit Europa, Japan en het Midden-Oosten. Daarnaast is de visumverplichting voor Georgiërs opgeheven en is er een nieuwe snelweg aangelegd naar de Georgische grensstad Batumi, nu zo'n 2,5 uur rijden vanuit Trabzon.

In Trabzon[bewerken]

De stad herbergt vele Byzantijnse en Ottomaanse bouwwerken, waaronder meerdere (voormalige) kerken, waarvan de belangrijkste de 13e-eeuwse Hagia Sophia, die aan de westkant van de stad ligt op een ronde heuvel (zie kaart). Deze gerestaureerde voormalige kerk is thans deels een museum en deels een islamitische gebedsruimte, maar heeft nog enkele zeer goed bewaarde en zichtbare fresco's uit de Byzantijnse 'Palaiologische renaissance'. Andere voormalige kerken die thans volledig als Moskee gebruikt worden zijn onder andere de Sint-Eugeniuskerk, de Panayia Chrysocephalos-kerk, de Sint-Andreaskerk rn de Sint-Eleutheriuskerk. De muurschilderingen in deze kerken zijn wit afgepleisterd, analoog aan het gebruik tijdens de reformatie in Europa. Bijkomend verschijnsel is echter dat de pleisterlaag de originele schilderingen beschermd, zodat restauratie in de toekomst mogelijk blijft. Er zijn ook nog enkele actieve kerken zoals de Santa Maria in de Europese wijk (Iskender Pasa) en de St. John in de westelijke wijk Sotka. Tevens zijn er vele Ottomaanse moskeeën te bezichtigen zoals de İskender Pashamoskee, de Semercilermoskee, de Çarşımoskee en de Gülbahar Hatunmoskee.

Het historische centrum van Trabzon (de wijken Orta Hisar en Yukari Hisar) hebben nog vele oude houten en stenen huizen, maar ook de laaggelegen straten tussen de Bazaar-wijk en het centrale plein (Meydan) hebben een deel van hun historische karakter behouden. Hiertoe zijn auto's geweerd uit een groot deel van het centrum, waar nu een winkelgebied is ontstaan. Trabzon was een van de eerste steden in Turkije die dit deed. In het centrum vind men ook het Trabzon Museum, een etnografisch museum waar onder andere Byzantijnse voorwerpen te bezichtigen zijn. In de kelder van het museum staat onder meer een bronzen beeld van Hermes uit de 2e eeuw voor Christus. In de Bazaarwijk vind men een van de mooiste Ottomaanse moskeeën van de stad, de Çarşı Cami.

Naast religieuze gebouwen en grote woonhuizen zijn in de stad ook enkele hans en hamams, zoals de Taş Han en de centrale Hamam bij het Meydanplein, en de Sekiz Direkli Hamam ten westen van de Bazaarwijk. In het Atapark (ten westen van Zagnos vallei) staat het Serender, een verhoogde houten graanschuur op palen, kenmerkend voor de oostelijke Zwarte Zee-regio. In dit park zijn verder de Gülbahar Hatunmoskee en de Centrale Bibliotheek gevestigd.

Op een heuvel boven de stad ligt het park Boztepe, met terrasjes en panoramisch uitzicht over de stad. Deze heuvel heette vroeger Mithrition, naar een tempel voor Mithra die hier waarschijnlijk tot de 2e eeuw na christus heeft gestaan Ook stond hier ooit een tempel voor Apollo. Onder Turkse toeristen is de Atatürk Köşkü (kiosk) populair, waar de Turkse leider in 1937 verbleef. Dit laat-19e-eeuwse huisje ligt ook op deze heuvel. Aan de voet van de heuvel ligt het geruïneerde Griekse meisjesklooster, dat momenteel wordt gerenoveerd tot een cultureel centrum.

De stad ondergaat momenteel enkele grootschalige stadsvernieuwingsprojecten, onlangs is in de Zagnos-vallei (centraal op de kaart boven) omgevormd tot een groot stadspark. Het noordelijke deel van dit park wordt momenteel nog aangelegd. De aanleg van het park heeft de grote vestingmuren van de oude stad weer zichtbaar gemaakt voor het publiek. Aan de zuidkant van dit park loopt ook het Byzantijnse Imaret Aquaduct over de vallei. Verder ten zuidoosten in de vallei liggen nog het ronde Arsenaal en de Hagia Irene-kerk. De verouderde industrie rond de haven moet in de komende jaren plaats gaan maken voor publieke voorzieningen.

In de stad worden regelmatig sportwedstrijden en toernooien gehouden, zoals de Europese Olympische Jeugdspelen in 2011.

In de omgeving[bewerken]

Sumela From Across Valley.JPG
Het Sümelaklooster in een rotswand is gelegen in de in het Maçka district, zo'n 50 kilometer ten zuiden van Trabzon
Uzungöl lake and town.jpg
Uzungöl, een hooggelegen meer in het uiterste zuidoosten van de provincie.
Vilage near Çaykara, Trabzon.jpg
Een traditioneel zomerdorpje het Caykara-district van Trabzon
Akçaabat Akçaabat Trabzon Trabzon Of Sürmene Rize Çaykara Çaykara Kadirga Yayla Sümelaklooster Zagnos-vallei, Maçka Of-vallei E70 E97 Vazelonklooster Santa, Gümüşhane Altindere staatspark, Maçka Gümüşhane Torul (district) İyidere Pazar Hemşin Fırtınavallei Hayrat Dernekpazarı Zigana-pas, Maçka Kürtün Doğankent Zwarte Zee Provincie Bayburt Kaçkar bergen Provincie Erzurum Uzungöl meer Provincie Giresun Tonya Yomra Arsin Araklı Araklı district Maçka Maçka Kuştulklooster Yomra Köprübaşı İkizdere Güneysu Kalkandere Çayeli İyidere Provincie Gümüşhane Ayder yayla, Çamlıhemşin Sürmene Pontisch Gebergte Pontisch Gebergte E70 Vakfikebir Vakfikebir Şalpazarı Çarşıbaşı Düzköy Çanakçı Görele Arsin Trabzon Akçaabat Sultanmurat yayla, Çaykara Hayrat Araklı Beşikdüzü
Aanklikbare kaart van de provincie Trabzon

De kuststreek is gescheiden van het binnenland van Anatolië door hoge en weinig toegankelijke bergen en grenst in het noordoosten aan Georgië. Vanuit Trabzon liep de belangrijkste noordelijke tak van de Zijderoute naar Tabriz in het noordwesten van Iran. Het pad liep vanuit Trabzon via de Zagnos-vallei naar de Zigana-pas, waar het gebergte maar zo'n 2030 meter hoog is, en liep verder via Gümüşhane (vergelijkbaar met de route van de E97). Langs deze route werden enkele eeuwen na Christus diverse kloosters gebouwd in steile rotswanden, zoals het Sümelaklooster, het Vazelonklooster en het geruïneerde Kuştulklooster. Met name het Sümelaklooster trekt in de zomermaanden veel toeristen. In de regio kan men nog meer kerken en kloosters treffen, zoals de Panayia Tzitakerken en de Santa-Maria, helaas zijn door onbruik de meeste enigszins geruïneerd geraakt. De bergen rond Trabzon zijn erg populair onder wandelaars, door de grote natuurlijke schoonheid en veelal ongerepte natuur. Door de hevige regenval zijn de bergen altijd groen en vruchtbaar. In het district Çaykara ligt Uzungöl, een meer waar veel lokale toeristen op af komen. In deze bergachtige districten zijn ook talloze oude dorpjes die semi-pastoraal bewoond worden, elk dorp bestaat dan uit 3 of 4 sub-dorpen, elk bedoeld voor een ander seizoen. Veel van de dorpjes worden gedeeltelijk of volledig bewoond door sprekers van het Romeyka, een Pontisch Griekse islamitische bevolkingsgroep. Sinds enkele jaren zijn er kuuroorden en resorts in de regio gekomen. De lokale bewoners vinden vaak dat deze kuuroorden de natuur vernietigen, in het verder ongerepte gebied. Ook is er felle weerstand tegen stuwdammen.

Een andere bestemming vanuit Trabzon is het nationaal park rond de Kaçkar pieken van het Pontisch gebergte in de naastgelegen provincie Rize (provincie). Deze pieken reizen tot bijna 4 kilometer. Ook hier woont een rijke mix van bevolkingsgroepen zoals Lazen en Hemshin, een islamitische Armeense bevolkingsgroep.

Nachtleven[bewerken]

Als studentenstad heeft Trabzon voor een relatief kleine Turkse stad toch een redelijk gevarieerd nachtleven, geconcentreerd in een as van de haven tot in het centrum. In de jaren 80 was het nachtleven in de stad gekenmerkt door nachtclubs met prostituees uit de Sovjet-Unie. Dit probleem is in de afgelopen jaren vrijwel verdwenen en tegenwoordig zijn er ook plekken in de stad waar het voor vrouwen veilig en aangenaam is om uit te gaan. De terrasjes van de theehuisjes op de meydan, het centrale plein, zijn tot laat gevuld met jong en oud; hier wordt geen alcohol geschonken. Rond het plein zijn echter genoeg cafés. Ook in de buurt van het Trabzon-museum zijn enkele cafés en bars, zoals de pub van de lokale voetbalclub Trabzonspor. In de buurt van de haven treft men enkele restaurant-discotheken die in het weekeind tot zo'n 4 uur 's nachts open zijn.

Wintersport[bewerken]

Wegens een verbod op heliskiën in het grootste gedeelte van Europa zijn de bergen ten zuidoosten van Trabzon voor Europese Freeriders een alternatief geworden op verder weg gelegen gebieden in Canada. Uzungöl, Ayder en Ikizdere zijn vertrekpunten voor heliskiën rond de hoogste pieken van het Pontisch Gebergte. In Europa is kritiek op heliskiën omdat het lawines kan veroorzaken. Hoewel diverse valleien geschikt zijn voor commerciële wintersport is er lang geen ontwikkeling in die richting geweest. Door de lokale bevolking wordt wel al langer in kleine schaal aan Ski-Alpinisme gedaan. De provincies Trabzon en Rize hebben meerdere plekken aangewezen die in de komende jaren moeten worden voorzien van wintersportaccommodaties. Ten zuiden van Trabzon, bij de Ziganapas, is een klein skiresort met 3 liften. Bij het Uzungöl-meer is in 2014 begonnen met de aanleg van 14km piste en kabelbanen. Het dichtstbijzijnde ontwikkelde wintersportgebied ligt echter bij de stad Erzurum.

Klimaat[bewerken]

Trabzon heeft een gematigd zeeklimaat, met koele winters en warme zomers met veel vocht, met een hoge neerslagkans verspreid over het hele jaar. Tussen december en maart is er een grote kans op (soms heftige) sneeuwval. De temperaturen in de bergen in het zuiden van de stad verschillen erg met de stad. Veel passen sneeuwen in de winter en lente voor enkele maanden dicht. Hoewel in de zomer de gemiddelde neerslaghoeveelheid afneemt staan juli en augustus in de bergen toch bekend als de 'rotmaanden', omdat de houten huizen door de relatief hoge temperatuur bloot worden gesteld aan een hogere luchtvochtigheid in de vorm van mist.

De watertemperatuur van de Zwarte zee is in Trabzon, net zoals elders in Turkije, tussen 8 graden in de winter en 20 graden in de zomer.

Weergemiddelden voor Trabzon, Vlag van Turkije TUR
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
hoogste maximum (°C) 25,2 28,2 33,1 37,2 37,8 35,9 37,0 34,8 33,2 32,7 30,3 26,4 37,8
gemiddeld maximum (°C) 10,8 10,7 12,2 15,7 19,0 23,5 26,3 26,9 23,9 20,0 16,2 12,9 20
gemiddelde temperatuur (°C) -2 0 4 9 13 17 20 20 16 11 5 0 10
gemiddeld minimum (°C) 4,4 4,1 5,5 8,7 12,7 16,9 20,0 20,3 17,1 13,4 9,3 6,3 8
laagste minimum (°C) -4,6 -6,1 -5,0 -2,0 5,4 10,3 13,5 13,8 8,5 3,8 1,0 -3,1 -6,1
neerslag (mm) 74 61,3 58,6 60 51,3 50,1 37,3 46,1 77,6 120,4 100,2 83,7 820,6
bron: Weatherbase[18] en Meteoroloji Genel Müdürlüğü[19]

Economie[bewerken]

Trabzon is een belangrijke havenstad. Traditionele producten uit de stad en haar omgeving zijn ansjovis, hazelnoten, thee, tabak en in mindere mate fruit, groente en honing. Textielindustrie (wol, linnen, zijde), leerbewerking en scheepsbouw behoren tot de industriële activiteiten in Trabzon. De regio staat al sinds de eeuwen voor Christus bekend om de lokale metaalwinning en bewerking. (Het nabijgelegen Gümüşhane betekent letterlijk 'zilveren huis', haar oude Griekse naam Argyròpolis betekent 'zilveren stad'). De metaalbewerkers en verkopers concentreren zich in de oude stad.

Vlakbij de haven is er een grote cementfabriek voor de constructie van infrastructurele projecten in het bergachtige gebied. Over land is Trabzon een belangrijke stad op de route tussen de Kaukasus en Europa. Ondernemers uit de stad zijn met name actief in de Georgische deelrepubliek Adzjarië.

Het vliegveld van Trabzon, ten oosten van de haven.

Verkeer[bewerken]

Als historische havenstad aan het uiterste westen van de zijderoute heeft Trabzon zijn belang als overslagpunt van goederen behouden, maar personentransport over de zee is door de aanleg van het vliegveld drastisch afgenomen. Met goed weer is er in de zomer een dagelijkse ferry naar Sochi in Rusland. Vanwege de ruige condities op zee vaart deze dienst in de winter maar 1 maal per week.

Trabzon ligt aan de Turkse kustweg die onder andere Samsun in het westen met Batumi en Tbilisi in Georgië in het oosten verbindt. Tussen de kustweg en de stad ligt nog een secundaire parallelweg voor het lokale vervoer.

Het openbaar vervoer in de stad bestaat naast gewone stadsbussen voornamelijk uit moderne Dolmuş. Deze omgebouwde minibusjes stoppen op aangeven langs de weg op bepaalde aangewezen plekken en rijden net zoals de stadsbussen een vaste route. Voor de minibusjes zijn er verschillende haltes in de straten rond het centrale Meydan plein. Voor regionaal vervoer binnen de provincie Trabzon is er een centraal busstation tussen de haven en de wijk Çömlekçi, iets ten oosten van het centrum. Het nationale busstation bevindt zich nog iets verder richting het oosten, ten zuiden van de kustweg. Hier vindt men ook internationale bussen naar onder andere Batumi, Tbilisi en Bakoe.

Zo'n 10 kilometer ten oosten van het centrum ligt de kleine Luchthaven Trabzon, vanwaar dagelijks vluchten naar Turkse en West-Europese steden vertrekken.

In 2011 werd bekend dat Trabzon op het Turkse hogesnelheidsnetwerk zal worden aangesloten. In 2023 moet de stad zijn verbonden met de Trans-Anatolie lijn bij Erzincan. De lijn zal via Tirebolu richting Gümüşhane en Ezincan lopen. Op termijn moet de lijn de havenstad verbinden met Noord-Irak, via Diyarbakır.

Geboren[bewerken]

Galerij[bewerken]

Trabzon Meydan.jpg Trabzon City walls and Aquaduct.JPG Trabzon,Ortahisar1.jpg Çarşı Cami Trabzon.JPG Hagia Anna Trabzon.JPG
Meydan Stadsmuren en aquaduct in Zagnos-park Ortahisar-moskee Çarşı-moskee Hagia Ana
Atatiurko namas.jpg Trabzon mansions.JPG Hagios Eugenios Trabzon 2.JPG Gülbahar Hatun Mosque.JPG The Arsenal.jpg
Ataturk museum Historische panden in Zagnos-park Hagios Eugenios Gülbahar Hatunmoskee Het arsenaal

Partnersteden[bewerken]

Trabzon heeft de volgende stedenbanden:[20][21]


Externe links[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. The monastery of Soumela and ancient trade routes connected to it Ismail Köse, Karadeniz TU
  2. Sochi is haunted by the ghosts of a forgotten genocide No Sochi 2014, 6 februari 2014
  3. Historic Cities of the Islamic World, Daniel Maldonado, p.525
  4. (en) The spread of Turkish and the Black Sea dialect Interview met Brend Brendemoen op Ottomanistorypodcast.com
  5. (en) The Remote Village Where People 'Talk' in Intricate, Ear-Splitting Bird Whistles (The Atlantic, 16 juli 2012)
  6. (en) TRABZON GREEK: A LANGUAGE WITHOUT A TONGUE Ömer Asan
  7. (en) Traditional Foods of Trabzon (Dr. Mustafa Duman, Turkish-cuisine.org)
  8. [1] Beyni Dilinde, 5 maart 2009
  9. (en) Trabzon to become the Hollywood of Turkey (Hurriyet Daily News, 14 juni 2012)
  10. (tr) Büyük müjde! (Fanatik, 1 april 2010)
  11. (en) Turkey's nationalist hotbed, BBC, 1 maart 2007
  12. Italiaanse priester vermoord in Turkije, Tertio, 15 februari 2006
  13. Culture and Female Labor Supply in Turkey Duygu Guner & Gokce Uysal, 2013
  14. (en) Bartholomew I: Do not transform Hagia Sophia in Trabzon into a mosque, AsiaNews.it, 17 augustus 2012
  15. Patriarchate against Hagia Sophia opening,Hurriyet Daily News, 7 februari 2013
  16. Trabzon Ayasofya Müzesi Müze olarak kalmalı (Karalahana via Change.org, geraadpleegd 19 april 2013)
  17. Hagia Sophia blijft museum Kerknieuws, 6 november 2013
  18. (en) Weatherbase: Historical Weather for Trabzon, Turkey: neerslaggemiddelden, temperatuurgemiddelden en temperatuurextremen
  19. (tr) İl ve İlçelerimize Ait İstatistiki Veriler
  20. http://www.trabzon.bel.tr/English/SisterCities.html
  21. [2], asionetravel
  22. Echo der Vierfalt September 2013