Anabasis (Xenophon)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Anabasis (Oudgrieks: Ἀνάβασις) is het verslag, bestaande uit zeven boeken, dat Xenophon schreef in 398 v.Chr. over zijn tocht door Perzië. Hij ging als waarnemer mee op een expeditie die door Cyrus was ondernomen om zijn broer van de troon te stoten. Letterlijk betekent Anabasis "de tocht naar het binnenland" maar het wordt ook wel eens "de tocht van de tienduizend" genoemd, omdat het ging over tienduizend Griekse huursoldaten, die Cyrus hielpen de macht te grijpen.

Uiteindelijk wint Cyrus tegen zijn broer in de Slag bij Cunaxa in Mesopotamië in de buurt van Babylon. Hij sneuvelt echter, zodat het Griekse leger - dat op zijn vleugel overwon - aan de genade van Artaxerxes II is overgeleverd. De Griekse officieren worden tijdens onderhandelingen verraderlijk gevangengenomen en geëxecuteerd, waardoor het leger verdwaald achterblijft, honderden kilometers van huis. Uiteindelijk wordt Xenophon gekozen als aanvoerder en hij slaagt erin om de Grieken thuis te brengen, maar velen sneuvelen onderweg in gevechten met wilde bergstammen of raken verdwaald in sneeuwstormen.

Hoewel Xenophon een uitgebreid verslag geeft over de reis, en beschrijvingen over volkeren, landen, zeden en gewoontes, en het treffen van de legers, dient men zich te realiseren dat Cyrus de broodheer van Xenophon was. Daardoor zal deze de gebeurtenissen meer gekleurd weergegeven hebben dan bijvoorbeeld Plutarchus, die een zeer objectief verslag schreef, hoewel een hele tijd na dato. Een ander subjectief element is dat Xenophon steeds de militaire zwakte van de Aziatische volkeren beklemtoont, iets dat wel gezien is als een propagandistische aansporing tot een panhelleense aanvalsoorlog richting Perzië. Alexander de Grote had een exemplaar van de Anabasis bij zich tijdens zijn verovering van het Perzische Rijk.

Binnen de zeven boeken wordt de Anabasis opgevolgd door de Katabasis, hetgeen "de tocht uit het binnenland" betekent. Een zeer beroemde scène daaruit is die waar de Grieken huilend van geluk de zee met Thálassa! Thálassa! begroeten als ze de laatste bergrug overwonnen hebben.

De boeken V-VII worden ook soms de parabasis (vervolg) genoemd omdat hier het leger zich opgesplitst heeft. Dit eindigt met de aankomst van Xenophon in Pergamon

De historicus Dan Sleigh heeft op basis van deze Anabasis het boek 'Afstande' in het Afrikaans geschreven. In het Nederlands werd dit vertaald als 'De Lange Tocht'.

Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina De tocht van de Tienduizend op Wikisource