Armenië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Հայաստանի Հանրապետություն
Hayastani Hanrapetut’yun

(Details)

Basisgegevens

Officiële landstaal: Armeens

Hoofdstad: Jerevan

Regeringsvorm: Republiek

Religie: Christendom (ca. 100 %)

Oppervlakte: 29.800 km² ^[1] (4,5% water)

Inwoners: 3.002.594 (2001)^[2]
2.967.004 (2009)^[3] (99,6/km² (2009))

Overige

Volkslied: Mer Hayrenik

Munteenheid: Dram (AMD)

UTC: +4 (zomer: +5)

Nationale feestdag: 21 september

Web | Code | Tel. .am | ARM | 374

Voorgaande staten

←
← 1991 (Val Sovjet-Unie)

Topografie

Kaart van Armenië (VN) [klik voor vergroting]

Zie ook

Portaal Landen & Volken

Het Armeense koninkrijk op zijn grootst onder Tigranes de Grote van 95 v.Chr.-66 v.Chr.

Satellietfoto van Oost-Armenië (NASA)

Het 13de-eeuwse Haghpatklooster

Armenië (Armeens: Հայաստան, Hajastan), officieel de Republiek Armenië (Armeens: Հայաստանի Հանրապետություն, Hajastani Hanrapetut῾jun), is een bergachtig land in de Zuidelijke Kaukasus, gelegen in het noord-oostelijke deel van het Armeense Hoogland, dat geografisch gezien tot Azië behoort, maar in culturele en historische aspecten zich tot Europa behorend beschouwt en de oudste christelijke staat van de wereld is. Bij het begin van onze jaartelling lag Armenië ook aanmerkelijk meer westelijk dan heden ten dage.

Armenië is in 1991 onafhankelijk geworden van de Soviet-Unie en is sinds 2001 lid van de Raad van Europa. Staatshoofd (president) is Serzj Sarkisian, regeringsleider (minister-president) Tigran Sargsian. Armenië grenst aan Georgië, Azerbeidzjan, Iran en Turkije. De hoofdstad is Jerevan.

[bewerken] Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Armenië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Armenië omvatte vroeger een veel groter gebied dan nu. In de 17e eeuw werd het land opgedeeld. In de 19e eeuw kwam een groot deel van Armenië onder bestuur van het Russische Rijk. Na de Eerste Wereldoorlog maakte Armenië samen met Georgië en Azerbeidzjan deel uit van de Kaukasische Federatie. Zo konden deze drie landen van 1918 tot 1920 onafhankelijk blijven, waarbij Armenië werd aangeduid als de Democratische Republiek Armenië. In 1920 werd Armenië veroverd door het Rode Leger en bij de Sovjet-Unie gevoegd, waarna het werd hernoemd tot de Armeense SSR.

In december 1988 vond er een zware aardbeving plaats in het noorden van het land. Ook in dat jaar ontstond er een conflict met Azerbeidzjan over Nagorno Karabach, dat als autonome oblast binnen Sovjet-Azerbeidzjan lag en waar de Armeniërs de meerderheid vormen. In augustus 1990 werd Armenië onafhankelijk van de Sovjet-Unie. In 1991 riep Nagorno Karabach de onafhankelijkheid uit. Zowel bij de hierop volgende oorlog als op de huidige situatie wordt Nagorno Karabach door Armenië politiek en militair ondersteund.

Armenië leed ernstige economische schade als gevolg van een blokkade door Turkije en Azerbeidzjan. In de jaren 90 is meer dan een kwart van de totale bevolking uit het land geëmigreerd^[4]. Voor het heropenen van de grens met Armenië stelde Turkije jarenlang als eis dat Armenië niet langer internationale erkenning voor de Armeense Genocide zou zoeken, territorele claims ten opzichte van Oost-Anatolië (westelijk Armenië) zou afzien en dat Armeense strijdkrachten zich zouden terugtrekken uit 'bezette gebieden' om Nagorno Karabach. Toen het er in 2009 op leek dat er daadwerkelijk vooruitgang in de onderhandelingen tussen Armenië en Azerbeidzjan waren, gingen Turkije en Armenië overleggen over een normaliseringsovereenkomst^[5].10 oktober 2009 ondertekenden Armenië en Turkije een protocol, waarmee beide landen een einde maken aan de jarenlange onderlinge spanningen en diplomatieke betrekkingen aangaan^[6]. Het protocol moet evenwel nog door de parlementen van beide landen geratificeerd worden. Het is de bedoeling dat dan ook de Turks-Armeense grens weer zal worden opengesteld. De Turkse premier Recep Tayyip Erdoğan stelde echter dat het Turkse parlement niet tot de ratificatie zou overgaan zolang Armenië zich niet terugtrekt uit Nagorno Karabach^[7]. Het lijkt erop dat Erdoğan een versnelling van de oplossing wil forceren.

[bewerken] Geografie

Armenië behoort tot de weinige landen die niet aan zee liggen. De lengte van de landsgrenzen bedraagt 1254 km: 787 km met Azerbeidzjan (waarvan 221 km met de exclave Nachitsjevan), 164 km met Georgië, 35 km met Iran en 268 km met Turkije.

Het gebied is voornamelijk bergachtig en tamelijk bosrijk met enkele snelstromende rivieren. De Aragats is met 4095m boven zeeniveau de hoogste berg van het land. De grootste rivieren zijn de Araks, de Debed en de Hrazdan. Het grootste meer van Armenië is het Sevanmeer (Sevana Litj).

[bewerken] Steden

Zie Lijst van steden en dorpen in Armenië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De tien grootste steden van Armenië waren volgens de volkstelling van 2001 (bron: City Population):

Plaats	Armeens	Inwoners
Jerevan	Երևան	1.091.235
Gjoemri (Gjoemri)	Գյումրի	140.318
Vanadzor	Վանաձոր	93.823
Echmiatsin (Etsmiadzin)	Էջմիածին	51.280
Hrazdan	Հրազդան	43.926
Abovjan	Աբովյան	38.876
Kapan	Կապան	34.656
Armavir	Արմավիր	28.733
Ararat	Արարատ	26.175
Gavar	Գավառ	23.302

[bewerken] Bestuurlijke indeling

Zie Provincies van Armenië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Armenië is onderverdeeld in 11 provincies (marzer, enkelvoud: marz):

[bewerken] Bevolking

[bewerken] Demografie

Aantal inwoners tussen 1992 en 2003

Het inwoneraantal van Armenië is 2.967.004 (2009) en de bevolkingsdichtheid is 99,6/km² (2009). Sinds de onafhankelijkheid van Armenië krimpt het inwoneraantal.

Volkstellingsjaar	Inwoners
1939	1.282.338
1959	1.763.048
1970	2.491.873
1979	3.037.259
1989	3.304.776
2001	3.002.594
Tot 1989 van Armeense SSR

[bewerken] Bevolkingsgroepen

Volgens de laatste census van 2001 wonen er in Armenië 97,9% Armeniërs, 1,3% Koerden (Jezidi's) en 0,5% Russen. ^[8]

[bewerken] Taal

Volgens de laatste census van 2001 spreekt 97,7% als moedertaal Armeens, wat tevens de officiële taal van het land is, 1% Koerdisch en 0,9% Russisch. ^[8]

[bewerken] Religie

94,7% van de inwoners van Armenië zijn Armeens-apostolisch. Daarnaast hangt 4% een andere christelijke kerk aan, zoals de Russisch-orthodoxe Kerk, de Armeens-katholieke Kerk en het protestantisme. De Jezidi's maken 1,3% van de bevolking uit. ^[8]

[bewerken] Economie

Armeense drams

Munteenheid: Dram = 100 luma, koers: 1 €=510,0 ARD (21 mei 2009)^[9]
Bruto binnenlands product (koopkrachtpariteit): $16,94 miljard (2005), $5700 per inwoner^[10]
Werkloosheidspercentage: 7,4% (schatting november 2006)^[10]
Elektriciteitsverbruik: 4,194 miljard kWh (2005)^[10]

[bewerken] Armoede

Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft in Armenië 50,9% van de bevolking onder de armoedegrens. ^[11]

[bewerken] Politiek

staatshoofd: president Serzj Sarkisian sinds 9 april 2008 (rechtstreeks gekozen voor een periode van 5 jaar)
regeringsleider: premier Tigran Sargsyan sinds 9 april 2008
parlement: eenkamerparlement, 131 leden, termijn van 4 jaar
Armenië kent algemeen stemrecht sinds 1919.
De kiesleeftijd is 18 jaar.

[bewerken] Politieke partijen

Partijen met zetelaantallen: Republikeinse partij 40, Orinaz Jerkir Regel van de Wet 19, Gerechtigheid (Adartyun, verbond van oppositiepartijen) 15, Armeense Revolutionaire Vereniging 11, Nationale Eenheid 9, overige partijen 22, onafhankelijken 14, vacant 1.
Regeringspartijen: Republikeinse partij, Orinaz Jerkir, Armeense Revolutionaire Vereniging. Ook de meeste onafhankelijke kandidaten ondersteunen president Kotrjan en de regering.

De 'Republikijnse Partij van Armenië' (Armeens: Hajastani Hanrapetakan Kusaktsutjun, HHK) is een conservatieve politieke partij. Ze was de eerste politieke partij in het onafhankelijke Armenië, gesticht op 2 april 1990 en geregistreerd op 14 mei 1991. Bij de verkiezingen van 25 mei 2003 kreeg de partij 23.5% van de stemmen, en behaalde daarmee 31 van de 131 zetels.

De partij 'Gerechtigheid' (Ardarutjun) is een progressieve electorale coalitie. Bij de verkiezingen van 25 mei 2003 kreeg de partij 13.6% van de stemmen, en behaalde daarmee 14 van de 131 zetels.

De partij 'Regel van de Wet' (Orinants Erkir) is een centrumpartij, geleid door Artur Baghdasarian. Bij de verkiezingen van 25 mei 2003 kreeg de partij 12,3 van de stemmen, en behaalde daarmee 19 van de 131 zetels.

De partij 'Armeense Revolutionaire Federatie' (ARF) (Hay Heghapochakan Dasjnaktsutjun, HJD) werd gesticht in Tiflis (Tbilisi in het huidige Georgië) in 1890 door Christapor Mikaelian, Stepan Zorian en Simon Zavarian. De partij is werkzaam in Armenië en in alle landen waar er Armeniërs wonen, onder meer in Libanon en in Nagorno Karabach. De ARF is een socialistische partij en lid van de Socialistische Internationale. In het programma van deze partij ligt de klemtoon op educatieve en humanitaire projecten.

[bewerken] Politieke situatie

Zowel bij de presidentsverkiezingen als bij de parlementsverkiezingen van 2003 was er zowel in binnen- als buitenland (OVSE en Raad van Europa) kritiek op het onvoldoende democratische karakter. Een grondwetswijziging die volgens de oppositie de macht van de president verder zou hebben uitgebreid, slaagde er bij een referendum niet in het quorum van voorstemmen van 1/3 van de bevolking te bereiken.

In de buitenlandse politiek en economie is het land sterk van Rusland afhankelijk, maar zoekt thans ook tot de Verenigde Staten toenadering. Hoewel de economische groei sterk is (12,5% groei in 2002, 7% verwachte groei in 2003), is het land nog erg arm, en vele Armeniërs leven van deviezen, gestuurd door Armeniërs in het buitenland. Ook is de Armeense buitenlandse schuld erg hoog.

Armenië is een land dat sinds kort graag wil meedoen met het westen. De Armeense Publieke Radio en Televisie is een "actief lid" van de European Broadcasting Union geworden. Hierdoor kan ze deelnemen aan onder andere het Eurovisie Songfestival. Dit is in 2006 voor het eerst gebeurd.

[bewerken] Verkeer en vervoer

De luchtvaartmaatschappijen van Armenië zijn Air Armenia en Armavia.

[bewerken] Bezienswaardigheden

Het klooster van Haghartsin.

Interieur van het klooster van Geghard, een begraafplaats van middeleeuwese Armeense vorsten.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons heeft meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen in de categorie Armenia.

(en) Regering van Armenië
(en) Armenica.org: Geschiedenis van Armenië
(en) Armeniapedia encyclopedie

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

↑ (en) Verenigde Naties 2004
↑ (en) Laatste census 10 oktober 2001 (via V.N.)
↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
↑ Managing21 - Armenië, een vergeten land?
↑ [1] Armenian, Azerbaijani Leaders Meet On Karabakh In Moscow (Radio Free Europe (July 17, 2009)
↑ Vrede Armenië en Turkije wekt ook woede, De Volkskrant, 2009-10-09
↑ 'Eerst geschil Nakorno-Karabach oplossen', De Standaard, 2009-10-11
↑ ^a ^b ^c CIA World Factbook: Armenia, people
↑ Coinmill.com
↑ ^a ^b ^c CIA World Factbook: Armenia#Economy
↑ UNDP: Human development indices - Table 3: Human and income poverty (Population living below national poverty line (2000-2007))

Gemenebest van Onafhankelijke Staten

Huidige leden:	Armenië · Azerbeidzjan · Kazachstan · Kirgizië · Moldavië · Oekraïne · Oezbekistan · Rusland · Tadzjikistan · Wit-Rusland
Geassocieerd lid:	Turkmenistan