Letland
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Latvijas Republika | |||
|
|||
|
|
|||
| Basisgegevens | |||
| Officiële landstaal: | Lets | ||
| Hoofdstad: | Riga | ||
| Regeringsvorm: | Republiek | ||
| Staatshoofd: | President Valdis Zatlers (2007-) | ||
| Regeringsleider: | Eerste minister Valdis Dombrovskis | ||
| Religie: | Luthers, Rooms-katholiek, Russisch-orthodox | ||
| Oppervlakte: | 64.600 km² [1] (1.5% water) | ||
| Inwoners: | 2.377.383 (2000)[2] 2.231.503 (2009)[3] (34,5/km² (2009)) |
||
| Overige | |||
| Volkslied: | Dievs, svētī Latviju (O God, zegen Letland) |
||
| Munteenheid: | Lats (100 santimi) (LVL) |
||
| UTC: | +2 (zomers: +3) | ||
| Nationale feestdag: | 18 november | ||
| Web | Code | Tel. | .lv | LVA | 371 | ||
| Voorgaande staten | |||
←  ←  |
1991 (Val Sovjet-Unie) | ||
| Topografie | |||
![Kaart van Letland (VN) [klik voor vergroting]](/wiki/Bestand:Un-latvia.png) |
|||
| Zie ook | |||
|
|||
Letland (Lets: Latvija, Letgaals: Latveja, Russisch: Латвия, Lijfs: Lețmō) is een republiek in Noordoost-Europa, een van de Baltische landen aan de Oostzee. Het land wordt verder begrensd door Estland in het noorden, Litouwen en Wit-Rusland in het zuiden en Rusland in het oosten. De hoofdstad is Riga.
Het land is geografisch en ook qua oppervlakte en inwonertal het middelste van de Baltische landen, en het verenigt elementen van beide buurlanden in zich: het deelt zijn Baltische taal, het Lets, met Litouwen, waar het verwante Litouws wordt gesproken. Het westen van het land deelt zijn overwegend lutherse geloof met Estland, terwijl in het oosten vooral katholieken wonen. De geschiedenis van Letland vertoont grote overeenkomsten met die van Estland, en veel minder met die van Litouwen; Estland en Letland stonden veel sterker onder Duitse en Zweedse invloed. Letland herkreeg na een langdurige Sovjetbezetting in 1991 de onafhankelijkheid die het land voor het eerst in 1918 had verworven. Een erfenis van de Sovjettijd is het grote aantal Russischtalige inwoners.
Letland is sinds 1 mei 2004 een van de lidstaten van de Europese Unie.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
 Zie Geschiedenis van Letland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Bevolking
Naast de Letse meerderheid van de bevolking (59 %) kent Letland een aanzienlijke Russische minderheid (28,6 %) en kleine groepen, zoals Wit-Russen (3,8 %), Oekraïners (2,5 %), Polen (2,4 %) en Litouwers (1,4 %). Het aandeel van de niet-Letten is terug te voeren op een actieve politiek van russificatie tijdens de Sovjet-bezetting.
[bewerken] Bevolkingssamenstelling
| 1935* | 1959* | 1989* | 2005 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Etnische herkomst | Aantal | Procent | Aantal | Procent | Aantal | Procent | Aantal | Procent |
| Letten | 1.467,0 | 77,0 | 1.297,9 | 62,0 | 1.387,8 | 52,0 | 1.357,1 | 58,8 |
| Russen | 168,3 | 8,8 | 556,4 | 26,6 | 905,5 | 34,0 | 669,7 | 28,6 |
| Joden | 93,4 | 4,9 | 36,6 | 1,7 | 22,9 | 0,9 | 9,9 | 0,4 |
| Duitsers | 62,1 | 3,3 | 1,6 | 0,1 | 3,8 | 0,1 | 3,9 | 0,2 |
| Polen | 48,6 | 2,6 | 59,8 | 2,9 | 60,4 | 2,3 | 56,5 | 2,5 |
| Witrussen | 26,8 | 1,4 | 61,6 | 2,9 | 119,7 | 4,5 | 88,3 | 3,8 |
| Litouwers | 22,8 | 1,2 | 32,4 | 1,5 | 34,6 | 1,3 | 31,7 | 1,4 |
| Oekraïners | 1,8 | 0,1 | 29,4 | 1,4 | 92,1 | 3,4 | 59,0 | 2,6 |
| Andere | 15,1 | 0,7 | 10,7 | 0,9 | 39,5 | 1,8 | 30,3 | 1,7 |
| Totaal | 1.905,9 | 100,0 | 2.086,4 | 100,0 | 2.666,6 | 100,0 | 2.306,4 | 100,0 |
* Volkstelling
[bewerken] Staatsburgerschap
Na de onafhankelijkheid in 1991 werd de Letse nationaliteit automatisch verleend aan inwoners van Letland die in 1940 al in Letland woonden, en aan hun directe afstammelingen. Personen die tijdens de Sovjet-bezetting in Letland waren komen wonen (in het kader van de russificatie) en hun nakomelingen konden alleen via naturalisatie na een inburgeringsexamen in de Letse taal het staatsburgerschap verkrijgen. Minder dan een kwart van de Russischtalige bevolking heeft het staatsburgerschap verkregen; het overig deel heeft slechts een permanente verblijfsvergunning en kan niet deelnemen aan de verkiezingen.
[bewerken] Geografie
Letland is te verdelen in vijf historische landschappen:
- Koerland (Kurzeme)
- Midden-Lijfland (Vidzeme)
- Semgallen (Zemgale)
- Letgallen (Latgale)
- Selonië (Sēlija)
[bewerken] Kerngegevens
- lengte landgrenzen: 1078 km (267 km met Estland, 217 km met Rusland, 141 km met Wit-Rusland en 453 km met Litouwen)
- kustlijn: 531 km
- grootste rivieren: Westelijke Dvina (ook bekend onder de Letse naam Daugava) en Gauja.
- grootste meer: Lubāns ezers, 82.1 km²
- hoogste punt: Gaiziņkalns bij Madona, 312 m.
[bewerken] Steden
De hoofdstad van Letland is Riga (Lets: Rīga; 732.000 inwoners). Na Riga volgen in afnemende grootte:
- Daugavpils, 109.000 inwoners
- Liepāja, 86.000
- Jelgava, 66.000
- Jūrmala, 56.000
- Ventspils, 44.000
- Rēzekne, 40.000
- Valmiera, 27.514
- Jēkabpils, 26.120
| Zie Lijst van steden in Letland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Bestuurlijke indeling
| Zie Bestuurlijke indeling van Letland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Letland is ingedeeld in 109 gemeenten (Novadi) en 9 'steden van de republiek' (Republikas pilsētas).
[bewerken] Politiek
Letland kent een parlementaire democratie met als staatshoofd President Valdis Zatlers sinds 2007. De Letse regering wordt gevormd door een coalitie. De regeringsleider is sinds februari 2009 Valdis Dombrovskis (JL) als minister-president van Letland. De president wordt elke vier jaar gekozen door het parlement.
Het parlement in Letland wordt Saeima genoemd en bestaat uit één kamer met 100 leden. De 100 te verdelen zetels van het parlement worden elke vier jaar verkozen via directe verkiezingen op de eerste zaterdag van oktober, waarna het parlement de president kiest. Deze kiest vervolgens de premier. De uitvoerende macht berust bij de premier en de raad van ministers. De Saeima wordt gekozen voor een termijn van vier jaar. Er is een kiesdrempel van 5%.
| Uitslag laatste parlementsverkiezingen [1] | ||||
|
Partij |
2006 |
Zetels |
2002 |
Zetels |
|---|---|---|---|---|
| Tautas Partija (TP) (Conservatieven) |
19,6% |
23 |
16,7% |
20 |
| Centriska Partija - Latvijas Zemnieku Savienība (LZS) (Conservatieve agrariërs) Met LZP |
16,7% |
14 |
9,5% |
9 |
| Latvijas Zaļā Partija (LZP) (Groenen) Met LZS |
4 |
3 |
||
| Jaunais Laiks (JL) (Conservatieven) |
16,4% |
18 |
24,0% |
26 |
| Saskaņas Centrs (SC) (Socialisten, Etnische Russen) |
14,4% |
17 |
- |
- |
| Latvijas Pirmā Partija - Latvijas Ceļš (LPP/LC) (Christendemocraten) - (Liberalen) |
8,6% |
10 |
14,5% |
10 |
| Tēvzemei un Brīvībai/LNNK (TB/LNNK) (Nationalisten) |
6,9% |
8 |
5,4% |
7 |
| Par Cilvēka Tiesībām Vienotā Latvijā (PCTVL) (Socialisten, Etnische Russen) |
6,0% |
6 |
19,1% |
25 |
| Latvijas Sociāldemokrātiska Stradnieku Partija (LSDSP) (Sociaaldemocraten) |
3,5% |
- |
4,0% |
- |
|
Overige partijen |
8,9% |
- |
6,8% |
- |
|
Opkomstpercentage |
62,3% |
71,5% |
||
[bewerken] Zie ook
- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Lijst van staatshoofden van Letland
- Karlis Ulmanis
- Geschiedenis van Letland
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Verenigde Naties 2004
- ↑ (en) Laatste census 31 maart 2000 (via V.N.)
- ↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
 |
Voor meer mediabestanden zie de categorie Latvia van Wikimedia Commons. |
 |
Zoek Letland op in het WikiWoordenboek. |
| Landen in Europa |
|---|
|
Albanië · Andorra · Armenië · Azerbeidzjan · België · Bosnië en Herzegovina · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Georgië · Griekenland · Hongarije · IJsland · Ierland · Italië · Kazachstan · Kosovo · Kroatië · Letland · Liechtenstein · Litouwen · Luxemburg · Macedonië · Malta · Moldavië · Monaco · Montenegro · Nederland · Noorwegen · Oekraïne · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Rusland · San Marino · Servië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Turkije · Vaticaanstad · Verenigd Koninkrijk · Wit-Rusland · Zweden · Zwitserland |
| Lidstaten van de Europese Unie |  |
|---|---|
|
Kandidaatlidstaten: |
|
.svg){kind=small}
