Letland
| Latvijas Republika | ||||||
|
||||||
 |
||||||
| Basisgegevens | ||||||
| Officiële landstaal | Lets | |||||
| Hoofdstad | Riga | |||||
| Regeringsvorm | Republiek | |||||
| Staatshoofd | President Andris Bērziņš (2011-) | |||||
| Regeringsleider | Eerste minister Valdis Dombrovskis | |||||
| Religie | Luthers, Rooms-katholiek, Russisch-orthodox | |||||
| Oppervlakte | 64.600 km² [1] (1.5% water) | |||||
| Inwoners | 2.377.383 (2000)[2] 2.231.503 (2009)[3] (34,5/km² (2009)) |
|||||
| Overige | ||||||
| Volkslied | Dievs, svētī Latviju (O God, zegen Letland) |
|||||
| Munteenheid | Lats (100 santimi) (LVL) |
|||||
| UTC | +2 (zomers: +3) | |||||
| Nationale feestdag | 18 november | |||||
| Web | Code | Tel. | .lv | LVA | 371 | |||||
| Voorgaande staten | ||||||
|
||||||
| Topografie | ||||||
 |
||||||
|
||||||
Letland (Lets: Latvija; Letgaals: Latveja; Lijfs: Lețmō), officieel de Republiek Letland (Lets: Latvijas Republika), is een land in Noord-Europa en een van de Baltische landen aan de Oostzee. Het land wordt begrensd door Estland in het noorden, Litouwen en Wit-Rusland in het zuiden, Rusland in het oosten en het deelt een zeegrens met Zweden in het westen. Letland is met 2 067 887 inwoners[4] en een oppervlakte van 64.589 km²[5] een van de minst en dunstbevolkte landen van de Europese Unie. De hoofdstad van Letland is Riga, de officiële taal is Lets en de munteenheid Lats (Ls). Het land kent een gematigd landklimaat.
De Letten zijn een Baltisch volk en Lets is een Indo-Europese taal. Samen met de Fins-Oegrische Lijven vormen ze de oorspronkelijke bevolkingsgroepen van Letland[5]. Het land is geografisch, qua oppervlakte en inwonersaantal de middelste van drie Baltische landen: Estland, Letland en Litouwen. Lets en Litouws zijn verwant, ze zijn de enige twee nog levende Indo-Europese Baltische talen. Inheemse minderheidstalen zijn het Letgaals en het bijna uitgestorven Fins-Oegrische Lijfs. Letland en Estland delen een lange geschiedenis: het historische Lijfland, tijden van Baltisch-Duitse, Pools-Litouwse, Zweedse, Russische, Nazi-Duitse en Sovjet overheersing, 13e eeuwse christianisering en de 16e eeuwse protestantse Reformatie. In beide landen is een groot deel van de bevolking etnisch Rus: 26,9% in Letland[6], 26% in Estland[7]. Letland is overwegend protestants (Evangelisch-Luthers), met uitzondering van de regio Letgallen, die voornamelijk Rooms-Katholiek is.
Letland is een democatische parlementaire republiek met een bestuurlijke indeling bestaande uit 109 gemeenten en 9 steden. Het land is onderverdeeld in vijf regio's: Riga (Rīga), Koerland (Kurzeme), Midden-Lijfland (Vidzeme), Semgallen (Zemgale) en Letgallen (Latgale). De Republiek Letland werd gesticht op 18 november 1918[5]. Tussen 1940–1941 en 1945–1991 was het land bezet en geannexeerd door de Soviet Unie en tussen 1941-1945 door Nazi-Duitsland. De geweldloze 'Zingende Revolutie' tussen 1987 en 1991 en 'Baltische Weg' demonstratie op 23 augustus 1989 leidden tot de onafhankelijkheid van de Baltische landen. Letland riep op 21 augustus 1991 haar onafhankelijkheid uit en het herstel van haar soevereiniteit[5].
Letland is lid van de Verenigde Naties, Europese Unie, Raad van Europa, NAVO, OVSE, Internationaal Monetair Fonds en de Wereldhandelsorganisatie, en is onderdeel van de Schengenruimte. Het land was lid van de Volkenbond (1921-1946) en onderdeel van de Baltische Vrijhandelszone (1994-2004). Letland is lid van de Raad van de Baltische Zee Staten[8][9], de Noordse Investeringsbank[10] en onderhoudt met Estland en Litouwen trilaterale Baltische samenwerking[11] en Noordse-Baltische samenwerking[12][13]. De Verenigde Naties kent Letland een Menselijke Ontwikkelingsindex (HDI) van 'zeer hoog' toe[14].
Inhoud |
[bewerken] Etymologie
De naam Latvija komt van de oude Letgallen, een van de vier Proto-Indo-Europese Baltische stammen, die samen met Koeren, Selonen en Semgallen de etnische basis vormen voor de Letten.[15]
[bewerken] Geschiedenis
 Zie Geschiedenis van Letland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Bevolking
De Indo-Europese Letten zijn samen met de Fins-Oegrische Lijven de oorspronkelijke bevolkingsgroepen van Letland[5]. Het aandeel niet-Letten is onder andere terug te voeren op een actieve politiek van Russificatie tijdens de Sovjet-bezetting. Mede door naoorlogse immigratie is het aandeel etnische Letten afgenomen van 77% in 1935 tot 52% in 1989 en 61.1% in 2011[5].
[bewerken] Bevolkingssamenstelling
Etnische samenstelling van Letland[16]:
- 61.1% Letten
- 26.91% Russen
- 3.3% Wit-Russen
- 2.21% Oekraïners
- 2.17% Polen
- 1.18% Litouwers
- 0.31% Joden
- 0.31% Roma
- 0.15% Duitsers
- 0.10% Tataren
- 0.13% Armeniers
- 0.10% Esten
- 1.03% anderen
| 1935* | 1959* | 1989* | 2005 | 2011 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Etnische herkomst | Aantal | Procent | Aantal | Procent | Aantal | Procent | Aantal | Procent | Aantal | Procent |
| Letten | 1.467,0 | 77,0 | 1.297,9 | 62,0 | 1.387,8 | 52,0 | 1.357,1 | 58,8 | 1.284,2 | 61,1 |
| Russen | 168,3 | 8,8 | 556,4 | 26,6 | 905,5 | 34,0 | 669,7 | 28,6 | 556,4 | 26,9 |
| Joden | 93,4 | 4,9 | 36,6 | 1,7 | 22,9 | 0,9 | 9,9 | 0,4 | 6,4 | 0,3 |
| Duitsers | 62,1 | 3,3 | 1,6 | 0,1 | 3,8 | 0,1 | 3,9 | 0,2 | 3,5 | 0,1 |
| Polen | 48,6 | 2,6 | 59,8 | 2,9 | 60,4 | 2,3 | 56,5 | 2,5 | 44,8 | 2,2 |
| Witrussen | 26,8 | 1,4 | 61,6 | 2,9 | 119,7 | 4,5 | 88,3 | 3,8 | 68,1 | 3,3 |
| Litouwers | 22,8 | 1,2 | 32,4 | 1,5 | 34,6 | 1,3 | 31,7 | 1,4 | 24,4 | 1,2 |
| Oekraïners | 1,8 | 0,1 | 29,4 | 1,4 | 92,1 | 3,4 | 59,0 | 2,6 | 45,7 | 2,2 |
| Andere | 15,1 | 0,7 | 10,7 | 0,9 | 39,5 | 1,8 | 30,3 | 1,7 | 34,4 | 1,7 |
| Totaal | 1.905,9 | 100,0 | 2.086,4 | 100,0 | 2.666,6 | 100,0 | 2.306,4 | 100,0 | 2.067,9 | 100,0 |
* Volkstelling
[bewerken] Staatsburgerschap
Na de onafhankelijkheid in 1991 werd de Letse nationaliteit automatisch verleend aan inwoners van Letland die in 1940 al in Letland woonden, en aan hun directe afstammelingen. Personen die tijdens de Sovjet-bezetting in Letland waren komen wonen (in het kader van de russificatie) en hun nakomelingen konden alleen via naturalisatie na een inburgeringsexamen in de Letse taal het staatsburgerschap verkrijgen. Minder dan een kwart van de Russischtalige bevolking heeft het staatsburgerschap verkregen; het overig deel heeft slechts een permanente verblijfsvergunning en kan niet deelnemen aan de verkiezingen.
[bewerken] Geografie
[bewerken] Kerngegevens
- Geografische coördinaten: 57°00'N, 25°00'E[17]
- Regio: Noord-Europa[18]
- Oppervlakte: 64.589 km², waarvan 62.249 km² land en 2.340 km² water[17]
- Totale lengte van grenzen: 1.862 km[17]
- Lengte landgrenzen: 1.078 km[17] (343 km met Estland, 292 km met Rusland, 171 km met Wit-Rusland en 576 km met Litouwen[19])
- Lengte Baltische kustlijn: 494 km[17]
- Grootste meer: Lubāns, 80,7 km²[17]
- Diepste meer: Drīdzis, 65,1 meter[17]
- Langste rivier binnen Letland: Gauja, 452 km[17]
- Langste rivier stromend door Letland: Daugava (Westelijke Dvina), 1.005 km waarvan 352 km binnen Letland[17]
- Hoogste punt: Gaiziņkalns, 311,6 meter[17]
[bewerken] Regio's en streken
Letland is onderverdeeld in vijf planningsregio's:
- Riga (Rīga)
- Koerland (Kurzeme)
- Midden-Lijfland (Vidzeme)
- Semgallen (Zemgale)
- Letgallen (Latgale)
Letland is onder te verdelen in vijf cultuur-historische streken:
- Koerland (Kurzeme)
- Midden-Lijfland (Vidzeme)
- Semgallen (Zemgale)
- Letgallen (Latgale)
- Selonië (Sēlija)
[bewerken] Steden
Letland is een van de minst en dunstbevolkte landen van de Europese Unie. Van de 77 steden in Letland hebben er slechts 23 steden 10.000 of meer inwoners.[17] Van de Letse bevolking leeft 68% in een urbane omgeving en 32% in een rurale[17].
Inwonersaantallen van de grootste steden zijn[17]:
- Rīga - 702.891[20]
- Daugavpils - 103.922
- Liepāja - 84.074
- Jelgava - 64.898
- Jūrmala - 55.858
- Rēzekne - 35.074
- Ventspils - 42.734
| Zie Lijst van steden in Letland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De hoofdstad, grootste stad en het politiek-economisch centrum van Letland is Riga. Met 702.891[20] inwoners is het tevens de grootste stad van de drie Baltische landen en een van de grootste steden in Noord-Europa. Meer dan een derde van de Letse bevolking is woonachtig in Riga[17]. De stad ligt aan de Golf van Riga en aan weerszijden van de Daugava (Westelijke Dvina). De stad is gesticht in 1201 en was een Hanzestad. De historische binnenstad van Riga (Lets: Vecrīga) is UNESCO Werelderfgoed, vanwege haar Jugendstil/Art Nouveau en 19e eeuwse houten architectuur[21]. Samen met het Zweedse Umeå zal Riga in 2014 de titel Culturele Hoofdstad van Europa dragen. In de stad werden onder andere de NAVO-top van 2006, het Eurovisiesongfestival 2003 en het Wereldkampioenschap ijshockey 2006 gehouden. De Europese toezichthouder voor elektronische communicatie (BEREC) van de Europese Unie is gevestigd in Riga. De luchthaven van Riga is grootste van de drie Baltische landen. Riga wordt gezien als een wereldstad.
| Zie Riga voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Bestuurlijke indeling
| Zie Bestuurlijke indeling van Letland voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Letland is ingedeeld in 109 gemeenten (novadi) en 9 'steden van de republiek' (Republikas pilsētas).
[bewerken] Politiek
Letland kent een parlementaire democratie met als staatshoofd President Andris Berzins sinds 2011. De Letse regering wordt gevormd door een coalitie. De regeringsleider is sinds februari 2009 Valdis Dombrovskis (JL) als minister-president van Letland. De president wordt elke vier jaar gekozen door het parlement.
Het parlement in Letland wordt Saeima genoemd en bestaat uit één kamer met 100 leden. De 100 te verdelen zetels van het parlement worden elke vier jaar verkozen via directe verkiezingen op de eerste zaterdag van oktober, waarna het parlement de president kiest. Deze kiest vervolgens de premier. De uitvoerende macht berust bij de premier en de raad van ministers. De Saeima wordt gekozen voor een termijn van vier jaar. Er is een kiesdrempel van 5%.
| Uitslag laatste parlementsverkiezingen [1] | ||||
|
Partij |
2006 |
Zetels |
2002 |
Zetels |
|---|---|---|---|---|
| Tautas Partija (TP) (Conservatieven) |
19,6% |
23 |
16,7% |
20 |
| Centriska Partija - Latvijas Zemnieku Savienība (LZS) (Conservatieve agrariërs) Met LZP |
16,7% |
14 |
9,5% |
9 |
| Latvijas Zaļā Partija (LZP) (Groenen) Met LZS |
4 |
3 |
||
| Jaunais Laiks (JL) (Conservatieven) |
16,4% |
18 |
24,0% |
26 |
| Saskaņas Centrs (SC) (Socialisten, Etnische Russen) |
14,4% |
17 |
- |
- |
| Latvijas Pirmā Partija - Latvijas Ceļš (LPP/LC) (Christendemocraten) - (Liberalen) |
8,6% |
10 |
14,5% |
10 |
| Tēvzemei un Brīvībai/LNNK (TB/LNNK) (Nationalisten) |
6,9% |
8 |
5,4% |
7 |
| Par Cilvēka Tiesībām Vienotā Latvijā (PCTVL) (Socialisten, Etnische Russen) |
6,0% |
6 |
19,1% |
25 |
| Latvijas Sociāldemokrātiska Stradnieku Partija (LSDSP) (Sociaaldemocraten) |
3,5% |
- |
4,0% |
- |
|
Overige partijen |
8,9% |
- |
6,8% |
- |
|
Opkomstpercentage |
62,3% |
71,5% |
||
[bewerken] Zie ook
- Monumenten op de Werelderfgoedlijst
- Lijst van staatshoofden van Letland
- Karlis Ulmanis
- Geschiedenis van Letland
- Lijst van wegen in Letland
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Verenigde Naties 2004
- ↑ (en) Laatste census 31 maart 2000 (via V.N.)
- ↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
- ↑ Total population. Centrālās statistikas pārvaldes datu bāzes (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ a b c d e f Latvia in Brief. Latvian Institute (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ Resident population by ethnicity. Centrālās statistikas pārvaldes datu bāzes (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ Estonia at a glance. Estonia.eu (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ Council of the Baltic Sea States (CBSS). Geraadpleegd op 21 November 2011.
- ↑ Council of the Baltic Sea States. Ministry of Foreign Affairs of Latvia (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ Nordic Investment Bank (NIB). Geraadpleegd op 21 November 2011.
- ↑ Cooperation among the Baltic States. Ministry of Foreign Affairs of Latvia (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ Cooperation of Baltic and Nordic States. Ministry of Foreign Affairs of Latvia (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ The Nordic Council of Ministers' Office in Latvia. The Nordic Council of Ministers' Office (2011). Geraadpleegd op 5 November 2011.
- ↑ Human Development Index Report 2011. United Nations (2011). Geraadpleegd op 2 November 2011.
- ↑ Latvia in Brief. Latvian Institute (2011). Geraadpleegd op 9 November 2011.
- ↑ {{http://data.csb.gov.lv/Dialog/varval.asp?ma=TSK11-03&ti=TSK11%2D03%2E+IEDZ%CEVOT%C2JU+NACION%C2LAIS+SAST%C2VS&path=../DATABASE/tautassk_11/2011.gada%20tautas%20skait%EE%F0anas%20provizoriskie%20rezult%E2ti/&lang=16}}
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Latvia in Brief. Latvian Institute. Geraadpleegd op 21 November 2011.
- ↑ Geographical region and composition. United Nations Statistics Division. Geraadpleegd op 21 November 2011.
- ↑ Latvia in CIA Factbook. CIA. Geraadpleegd op 21 November 2011.
- ↑ a b Table IE52:Resident Population by Region, City and District at the beginning of the year. csb.gov.lv.
- ↑ Historic Centre of Riga - UNESCO World Heritage Centre. UNESCO (1997). Geraadpleegd op 7 November 2011.
 |
Zie de categorie Latvia van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
 |
Zoek Letland op in het WikiWoordenboek. |
| Landen in Europa |
|---|
|
Albanië · Andorra · Armenië · Azerbeidzjan · België · Bosnië en Herzegovina · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Georgië · Griekenland · Hongarije · IJsland · Ierland · Italië · Kazachstan · Kroatië · Letland · Liechtenstein · Litouwen · Luxemburg · Macedonië · Malta · Moldavië · Monaco · Montenegro · Nederland · Noorwegen · Oekraïne · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Rusland · San Marino · Servië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Turkije · Vaticaanstad · Verenigd Koninkrijk · Wit-Rusland · Zweden · Zwitserland |
 |
Lidstaten van de Europese Unie | |
|---|---|---|
|
België · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Griekenland · Hongarije · Ierland · Italië · Letland · Litouwen · Luxemburg · Malta · Nederland · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Verenigd Koninkrijk · Zweden Kandidaat-lidstaten: IJsland · Kroatië · Macedonië · Servië · Turkije |
||
