Warschau
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
Warschau (Pools: Warszawa) is de hoofdstad van Polen en met ongeveer 1.709.000 inwoners (2008)[1] tevens de grootste stad van het land. De stad ligt in het historische landsdeel Mazovië aan de Wisła, waarbij het centrum op de linkeroever ligt en het stadsdeel Praga op de rechter. De agglomeratie telt ongeveer 2.879.000 inwoners (2005) en is na die van Katowice de grootste van het land. Het is ook de hoofdstad van het woiwodschap Mazovië.
Inhoud |
[bewerken] Klimaat
Warschau ligt op de grens tussen zeeklimaat en landklimaat. Door de Opwarming van de aarde is de klassificatie aan het wijzigen van Dfb naar Cfb, volgens het systeem van Köppen. Dit gebeurt bij een gemiddelde temperatuur boven -3°c in de koudste maand.
 Weergemiddelden voor Warschau  |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maand | jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec | Jaar |
| gemiddeld maximum (°C) | 0,4 | 1,9 | 6,8 | 13,1 | 19,3 | 21,9 | 23,6 | 23,4 | 17,9 | 12,3 | 5,5 | 1,9 | 12,3 |
| gemiddeld minimum (°C) | -4,8 | -4,0 | -1,0 | 3,1 | 8,1 | 11,3 | 12,9 | 12,3 | 8,6 | 4,4 | 0,3 | -2,8 | 4,0 |
| neerslag (mm) | 22,1 | 22,0 | 28,1 | 34,8 | 50,7 | 71,3 | 73,2 | 59,0 | 49,0 | 38,2 | 36,6 | 34,6 | 519,6 |
| bron: WMO: [1] (1971-2000) | |||||||||||||
[bewerken] Geschiedenis
 Zie Geschiedenis van Warschau voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Warschau behoort niet tot de oudste steden van Polen, maar is wel een oude stad. Volgens een legende stamt de naam Warszawa af van twee geliefden, de visser Wars en het meisje Sawa, die de stad zouden hebben gesticht. Een andere variant op deze legende spreekt van twee broers. De eerste vermelding dateert van 1241. Aanvankelijk was het de hoofdstad van het vorstendom Mazovië, maar in 1596 verplaatste de Poolse koning zijn residentie van Kraków naar het centralere Warschau. Tijdens de Poolse delingen (1795-1918) maakte Warschau deel uit van het Russische rijk, enkele gebouwen herinneren nog aan die tijd. Tijdens de Pools-Russische Oorlog (1919-1921) werd het Rode Leger tot staan gebracht voor de poorten van Warschau en tot de terugtocht gedwongen door het Poolse leger (met hulp van Franse adviseurs). Dit ging de geschiedenis in als het "Wonder aan de Weichsel" omdat de rest van Europa behoed zou zijn voor het bolsjewisme.
De Tweede Wereldoorlog verliep tragisch voor de stad: het omvangrijke joodse getto werd vernietigd na de joodse opstand in 1943, en de stad werd goeddeels verwoest tijdens en na de Opstand van Warschau van 1944. Na afloop van de laatste opstand werden alle overgebleven inwoners de stad uit gedreven. De bevolking daalde van 1,3 miljoen in 1939 tot 420.000 in september 1945.
| Zie Getto van Warschau voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In de naoorlogse tijd is het oude centrum (Stare Miasto) echter in oude stijl herbouwd en de stad staat nu op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. De nauwgezette restauratie ging de geschiedenis in als het "Wonder van Warschau".
| Zie Tram van Warschau voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Cultuur
[bewerken] Bezienswaardigheden
Het hart van de oude stad is de Rynek Starego Miasta, het oude marktplein, omgeven door kleurige huizen, die tussen 1949 en 1963 minutieus herbouwd werden onder leiding van een Russische architect. Ook andere straten en een deel van de oude omwalling (met het bastion Barbakan) werden hersteld.
Aan de rand van de oude stad bevindt zich het Slotplein (Plac Zamkowy) met het Koninklijk Paleis (17e eeuws, herbouwd) en de aan koning Sigismund III Wasa gewijde gedenkzuil (Zygmunt-zuil). Sigismund was de koning van Polen die Warschau, boven Krakau als hoofdstad verkoos, omdat het dichter bij Zweden lag.
Bij dit plein begint de Koninklijke Route, bestaande uit de belangrijke boulevards Krakowskie Przedmiescie en Nowy Świat, die uiteindelijk naar de voormalige koninklijke buitenverblijven Wilanów leiden. Langs de route ligt ook het oudste en mooiste stadspark van Warschau, Łazienki-park.
Ten westen van de oude binnenstad is na de Tweede Wereldoorlog een nieuw centrum verrezen. Dit gebied kenmerkt zich door hoge, modernistische gebouwen en brede straten; vaak met vrijliggende trambanen. Dit gebied is gebouwd rond het Paleis van Cultuur en Wetenschap, (Pools: Pałac Kultury i Nauki), een kolossaal bouwwerk in stalinistische stijl, gebouwd tussen 1952 en 1955 en een geschenk van Stalin aan de stad. Dit gebouw, naast het Centraal Station, is voor publiek toegankelijk, en biedt vanaf de hoogste verdieping een geweldig uitzicht over de stad. De inwoners van Warschau hebben gemengde gevoelens bij het paleis, door de zeer gevoelige historische verbintenis met de voormalige Sovjet-Unie. Grapjes die wel worden gemaakt over het paleis zijn bijvoorbeeld: "Warschau is het mooist bekeken vanaf het Paleis van Cultuur en Wetenschappen: dan zie je het paleis zelf namelijk niet" en het wordt spottend ook wel eens Peking genoemd. (Naar de afkorting PKiN.)
Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Warschau zich in rap tempo getransformeerd in één van de meest dynamische hoofdsteden van Centraal-Europa. Moderne wolkenkrabbers domineren nu de skyline van Warschau, waar voorheen alleen het Paleis voor Cultuur en Wetenschappen opviel.
[bewerken] Musea
- Centrum Sztuki Współczesnej (Centrum voor hedendaagse kunst)
- Muzeum Narodowe (Nationaal Museum)
- Zamek Królewski (Koninklijk Paleis)
- Zachęta Narodowa Galeria Sztuki (Nationale Kunstgalerie Zacheta)
- Muzeum Powstania Warszawskiego (Opstand van Warschau museum)
- Museum van het communisme
- Muzeum Historii Polskich Żydów (Historisch museum van het Poolse jodendom, opent in 2012)
[bewerken] Kerken
- Johanneskathedraal, een van de oudste kerken van de stad
- Jezuïetenkerk, tegenover de Johanneskathedraal, met een maniëristische façade
- Sint-Annakerk, in de buurt van het Slotplein, met een neoclassicistische façade
- Heilig-Kruiskerk, tegenover de universiteit, in barokke stijl
- Alexanderkerk, oorspronkelijk uit 1818, herbouwd na de Tweede Wereldoorlog
- Evangelisch-Augsburgse Kerk van de Heilige Drie-eenheid, een centraalbouw uit 1777, herbouwd na de Tweede Wereldoorlog
[bewerken] Paleizen
- Koninklijk Paleis
- Królikarnia ("Konijnenstal")
- Łazienkipaleis
- Paleis onder het blikken dak (Pałac pod Blachą)
- Potockipaleis
- Raczyńskipaleis
- Sapiehapaleis
- Wilanówpaleis
[bewerken] Sport
Warschau heeft twee voetbalclubs, Legia Warschau en Polonia Warschau. Legia is de populairste en grootste club van de stad. Zij wonnen 8 keer de landstitel. Legia speelt in het Wojska Polskiego stadion, en komen uit in de Ekstraklasa. Polonia Warschau werd 2 keer landskampioen (de laatste keer in 2000). In 2006 degradeerde de club naar de eerste liga (één klasse lager dan de Ekstraklassa), maar promoveerde weer in 2008. Polonia speelt haar thuiswedstrijden in het Polonii stadion.
[bewerken] Partnersteden
Buenos Aires (Argentinië), sinds 1992
Bursa (Turkije)
Madrid (Spanje)
Moskou (Rusland), sinds 1993
Parijs (Frankrijk), sinds 1999
Seoel (Zuid-Korea), sinds 1996- Sint-Petersburg (Rusland)
Tel Aviv (Israël)
Toronto (Canada)
Düsseldorf (Duitsland)
Den Haag (Nederland)
[bewerken] Geboren in Warschau
- Maria Salomee Skłodowska (7 november 1867-1934), natuur- en scheikundige
- Janusz Korczak (22 juli 1878-1942), Pools-Joodse kinderarts, kinderboekenschrijver, pedagoog
- Samuel Goldwyn (1879-1974), Pools-Amerikaanse filmproducent
- Jean Epstein (1897-1953), Frans filmregisseur, essayist et schrijver
- Alfred Tarski (14 januari 1901-1983), logicus
- Miguel Najdorf (15 april 1910-1997), Pools schaker
- Haroun Tazieff (1914-1998), Frans-Belgisch geoloog (vulkanoloog)
- Benoît Mandelbrot (20 november 1924-2010), wiskundige
- Elżbieta Krzesińska (11 november 1934), atlete en olympisch kampioene verspringen
- Krzysztof Kieslowski (27 juni 1941-1996), Pools filmregisseur
- Jacek Wszoła (30 december 1956), Poolse atleet
- Krzysztof Baran (26 juli 1960), Pools voetballer
- Dariusz Wdowczyk (25 september 1962), Pools voetballer en voetbalcoach
- Dariusz Dziekanowski (30 september 1962), Pools voetballer
- Piotr Czachowski (7 november 1966), Pools voetballer
- Katarzyna Szczot (5 november 1967), Pools zangeres
- Wojciech Kowalczyk (14 april 1972), Pools voetballer
- Krzysztof Nowak (27 september 1975-2005), Pools voetballer
- Michał Żewłakow (22 april 1976), Pools voetballer
- Andrzej Ornoch (21 augustus 1985), Pools-Canadees voetballer
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Warsaw op Wikimedia Commons. |
 |
Stadsdelen van Warschau |  |
|---|---|---|
|
Bemowo · Białołęka · Bielany · Mokotów · Ochota · Praga · Rembertów · Śródmieście · Targówek · Ursus · Ursynów · Wawer · Wesoła · Wilanów · Włochy · Wola · Żoliborz |
||
| Woiwodschap Mazovië |  |
|---|---|
|
Stadsdistricten: Ostrołęka · Płock · Radom · Siedlce · Warschau (Warszawa) |
| Hoofdsteden in Europa | ||||
|---|---|---|---|---|
|
