Slowakije

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Slovenská Republika
Vlag van Slowakije Coat of arms of Slovakia.svg
(Details) (Details)
Slowakije
Basisgegevens
Officiële landstaal Slowaaks
Hoofdstad Bratislava
Regeringsvorm Republiek
Staatshoofd President Andrej Kiska
Regeringsleider premier Robert Fico
Religie Rooms-katholiek 68,9%,
protestant 9%
Oppervlakte 49.036 km² [1] (-% water)
Inwoners 5.397.036 (2011)[2]
5.488.339 (2013)[3] (111,9/km² (2013))
Overige
Volkslied Nad Tatrou sa blýska
Munteenheid Euro (EUR)
UTC +1 (zomer +2)
Nationale feestdag 1 september Dag van de Grondwet 1993)
Web | Code | Tel. .sk | SVK | 421
Voorgaande staten
Tsjechische en Slowaakse Federale Republiek Tsjechische en Slowaakse Federale Republiek 1 januari 1993
Topografie
Slowakije
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
Het Slowaakse parlement (Národná rada SR) in Bratislava

Slowakije of Slovakije[4] (Slowaaks: Slovensko) is een republiek in Centraal-Europa, die zich op 1 januari 1993 losmaakte uit Tsjecho-Slowakije, dat daardoor ophield te bestaan. De officiële benaming is Slowaakse Republiek (Slowaaks: Slovenská Republika). De hoofdstad is Bratislava.

Het land wordt begrensd door Tsjechië in het noordwesten, Polen in het noorden, Oekraïne in het oosten, Hongarije in het zuiden en Oostenrijk in het westen. Het is een overwegend bergachtig land, dat gedurende de twintigste eeuw weliswaar één geheel vormde met het taalkundig en cultureel nauw verwante Tsjechië, maar dat in de eeuwen daarvoor een heel andere ontwikkeling had doorgemaakt. Slowakije behoorde eeuwenlang tot Hongarije. De emancipatie van het Slowaakse volk kreeg pas laat gestalte.

Op 29 maart 2004 trad Slowakije toe tot de NAVO en op 1 mei 2004 tot de Europese Unie.

Op 1 januari 2009 trad het land ook toe tot de eurozone.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Slowakije voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tot 1918 was Slowakije onderdeel van Oostenrijk-Hongarije en viel het onder het Hongaarse deel. Van 1918-1939 was het een onderdeel van Tsjecho-Slowakije dat na de Eerste Wereldoorlog ontstond. In de periode 1939-1945 was het als Slowaakse Republiek formeel een zelfstandige staat, in de praktijk een satelliet van nazi-Duitsland. Van 1945-1992 was het weer onderdeel van Tsjecho-Slowakije. Op 1 januari 1993 splitste Tsjecho-Slowakije zich in Tsjechië en Slowakije.

Sinds 1 mei 2004 is Slowakije één van de lidstaten van de Europese Unie, nadat de bevolking op 18 mei 2003 in een referendum voor toetreding stemde. Een maand eerder, op 29 maart 2004, trad Slowakije toe tot de NAVO. Op 21 december 2007 trad Slowakije toe tot de Schengen-zone, wat vrij verkeer mogelijk maakt tussen Slowakije en zijn buurlanden, met uitzondering van Oekraïne.

Zie ook:

Tsjecho-Slowakije - Tsjechoslowakije (1918-1992)

Oostenrijk-Hongarije
(tot 1918)

Bohemen, Moravië, delen van Silezië, noorden van Koninklijk Hongarije (Slowakije en Karpato-Roethenië)

Eerste Tsjecho-Slowaakse Republiek (ČSR)
(1918-1938)

"Sudetenland"
(1938-1945)

Derde Tsjecho-Slowaakse Republiek (ČSR)
(1945-1959)

 
 

Tsjecho-Slowaakse Socialistische Republiek (ČSSR)
(1960-1990)

Tsjechische en Slowaakse Federale Republiek (ČSFR)
(1990-1992)

Tsjechië (ČR)
(vanaf 1993)

Slowakije (SR)
(vanaf 1993)

Tweede Tsjecho-Slowaakse Republiek (ČSR)
(1938-1939)

Protectoraat Bohemen en Moravië
(1939-1945)

Slowaakse Republiek (SR)
(1939-1945)

Karpato-Oekraïne
(1938-1939)

Karpato-Roethenië bij Hongarije
(1939-1945)

deel van Oekraïense SSR
(1945-1991)

Oblast Transkarpatië Oekraïne
(vanaf 1991)

Duitse bezetting / Tweede Wereldoorlog

Sovjetperiode / Volksrepubliek

Regering in ballingschap

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Regio's van Slowakije voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Slowakije bestaat uit acht regio's (kraj).

Demografie[bewerken]

Bevolking[bewerken]

In de volkstelling van 2001 werd het inwoneraantal van 5.379.455 geteld. In 2011 was de bevolking ongeveer op een gelijk niveau als in 2001. Met een geboortecijfer van 1,3 kinderen per vrouw heeft Slowakije een van de laagste geboortecijfers van Europa.

Taal[bewerken]

De officiële taal is Slowaaks. Deze taal wordt door 83,9% van de bevolking gesproken. De belangrijkste minderheidstalen zijn Hongaars (10,7%), Romani (1,8%), Oekraïens (1%). In het zuiden vormt het Hongaars van de Hongaarse minderheid in Slowakije de algemene omgangstaal. In gemeenten waar meer dan 20% van de bevolking behoort tot de Hongaarse minderheid is het Hongaars een co-officiële taal.

Religie[bewerken]

De belangrijkste godsdienst in Slowakije is het Rooms-Katholicisme met 68,9%,[5] verder zijn van de Slowaken 13,7% atheïst, 6,9% evangelisch, 4,1% Grieks-Katholiek (of Oosters-Orthodox), 2,2% niet bekend en 2% zijn gereformeerd.[5]

Geografie[bewerken]

Slowakije bestaat voor het grootste gedeelte uit berggebieden, die allemaal deel uitmaken van de Beskiden en de Karpaten. Alleen het zuidwestelijke deel en in het uiterste zuidoosten zijn er laaggelegen gebieden, die tot de Pannonische vlakte behoren.

De berggebieden kunnen ruwweg in twee groepen verdeeld worden; die ten noorden van de vallei van de rivieren de Váh en de Hornad, en het gebied ten zuiden daarvan. Ten noorden ervan bevinden zich van west naar oost; de Kleine Karpaten (op de grens met Tsjechië), (deels) de Kleine Fatra, de Tatra (op de grens met Polen), die weer wordt onderverdeeld in de Westelijke, Hoge, en de Belianske Tatra. Ten zuiden van de vallei bevinden zich (deels) de Grote Fatra, Lage Tatra en het Slowaaks Ertsgebergte. In veel berggebieden bevinden zich veel populaire wintersportgebieden, vooral in de Hoge Tatra. In dit laatste gebergte bevindt zich ook de hoogste berg van Slowakije; de Gerlachovský štít (2.655 m) en de Kriváň, die voor Slowakije een belangrijke symbolische betekenis heeft.

De belangrijkste rivieren zijn de Donau, de Kleine Donau, de Váh, de Hron en de Hornad, alsmede de bronrivieren van de Bodrog in het zuidoosten.

Kerngegevens[bewerken]

  • Oppervlakte: 49.036 km²
  • Lengte landsgrenzen: 1.524 km
  • Inwonertal: 5.488.339 (2013)
  • Bevolkingsdichtheid: 111,9/km² (2013)
  • Officiële naam: Slowaakse Republiek (Slovenská republika)
  • Munteenheid: Euro (EUR) = 100 eurocent
  • Nationale feestdag: 1 september, Dag van de Grondwet 1993
  • Volkslied: Nad Tatrou sa blýska (Onweer boven de Tatra)
  • Tijdzone: GMT +1
  • Landcode (telefoon): 421
  • Landcode (post, verkeer): SK
  • Top-level-domein: .sk

Steden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van steden in Slowakije voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bratislava is de hoofdstad en heeft 428.672 inwoners (1 januari 2006).
De grootste steden zijn:

Stad Kraj (regio) Inwoners (31-12-2004)
Bratislava Bratislavský kraj 428.672
Košice Košický kraj 235.006
Prešov Prešovský kraj 91.767
Nitra Nitriansky kraj 85.742
Žilina Žilinský kraj 85.268
Banská Bystrica Banskobystrický kraj 81.704
Trnava Trnavský kraj 69.140
Martin Žilinský kraj 59.449
Trenčín Trenčiansky kraj 56.850
Poprad Prešovský kraj 55.404
Prievidza Trenčiansky kraj 51.596
Zvolen Banskobystrický kraj 43.272
Považská Bystrica Trenčiansky kraj 42.320
Nové Zámky Nitriansky kraj 41.469

Landsgrenzen[bewerken]

De totale lengte van de landsgrenzen van Slowakije bedraagt 1.524 kilometer. Daarvan is 97 kilometer, de grens met Oekraïne, tevens de buitengrens van de Europese Unie. De overige landsgrenzen betreffen Oostenrijk (91 km), Tsjechië (215 km), Hongarije (677 km) en Polen (444 km). Door de Verdragen van Schengen is vrij verkeer mogelijk over alle landsgrenzen, met uitzondering van Oekraïne.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Het oude stadhuis van Bratislava

Politiek[bewerken]

Politieke Partijen in Slowakije zijn:

Parlementsverkiezingen[bewerken]

Bij de laatste Slowaakse parlementsverkiezingen van 2012 was de uitslag en de zetelverdeling als volgt:

Naam Leider Resultaat in procenten Aantal zetels Rol in parlement
Richting – Sociaaldemocratie (Smer – SD) Robert Fico 44,41 83 Regeringspartij
Christen Democratische beweging (KDH) Ján Figeľ 8,82 16 Oppositie
OLaNO (OĽaNO) Igor Matovič 8,55 16 Oppositie
Most-Híd Béla Bugár 6,89 13 Oppositie
Slowaakse Democratische en Christelijke Unie (SDKÚ) Mikuláš Dzurinda 6,09 11 Oppositie
Vrijheid en Solidariteit (SaS) Richard Sulík 5,88 11 Oppositie
Slowaakse Nationale Partij (SNS) Ján Slota 4,55 0 Kiesdrempel niet gehaald
SMK-MKP Hongaarse coalitie partij Berényi József 4,28 0 Kiesdrempel niet gehaald

Voormalige partijen zijn:

Klimaat[bewerken]

Het klimaat heeft een sterk continentaal karakter met warme zomers en koude winters. In de bergen is het over het algemeen koeler. In januari is in Bratislava de gemiddelde temperatuur overdag -3 tot 2 °C en in juli 16 tot 34 °C.

De neerslag varieert sterk. In de beide Tatragebergtes komt neerslag tot 1800 mm voor, in Bratislava gemiddeld 611 mm. De zomermaanden zijn het natst. De droogste periode is van januari tot en met april met een gemiddelde van 39–43 mm regen.[6]

Beroemde topsporters[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Verenigde Naties 2011
  2. (en) Laatste census 21 mei 2011 (via V.N.)
  3. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2013 (berekend door US Bureau of the Census)
  4. Volgens de Nederlandse Taalunie is Slowakije gebruikelijker in Nederland en Slovakije gebruikelijker in Vlaanderen. Zie ook Buitenlandse Aardrijkskundige Namen, Nederlandse Taalunie en Slovakije, Slowakije, vrttaal.net
  5. a b Slovakia: Population by Religion Section. Government of Slovakia (2009) Geraadpleegd op Dec. 4, 2009
  6. Votruba, Martin. Slovakia's Weather. Slovak Studies Program. University of Pittsburgh Geraadpleegd op 2010-06-11