Pjotr Iljitsj Tsjaikovski

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Pjotr Iljitsj Tsjaikovski

Pjotr Iljitsj Tsjaikovski of Tsjajkovski (Russisch: Пётр Ильич Чайковский) (Votkinsk, 7 mei 1840 – Sint-Petersburg, 6 november 1893) was een Russisch componist wiens muziek door landgenoten uit zijn tijd, in het bijzonder de leden van Het Machtige Hoopje, als (te) westers werd bestempeld.

Inhoud

[bewerken] Levensloop

Tsjaikovski was eerst ambtenaar, ging muziek studeren aan het Conservatorium van Sint-Petersburg en werd toen leraar aan datzelfde conservatorium. Een rijke bewonderaarster, gravin Nadesjda Filaretovna von Meck, bood hem in 1877 de mogelijkheid zijn leven geheel aan het componeren te wijden. Jarenlang onderhielden zij een innige briefwisseling, maar Tsjaikovski heeft haar nooit willen ontmoeten (mogelijk een gevolg van zijn onderdrukte homoseksualiteit). In 1890 zette de gravin haar financiële steun om onduidelijke redenen stop. Een bekende theorie is dat zij zich niet kon verenigen met zijn seksuele geaardheid.

Tsjaikovski reisde veel, werd overal geëerd, maar was een eenzelvig en eenzaam mens. Hij overleed op 53-jarige leeftijd aan cholera. Er wordt echter steeds weer aan deze doodsoorzaak getwijfeld. Het gerucht dat hij zelfmoord gepleegd zou hebben door vergiftiging, is erg hardnekkig. Zijn broer Modest, die een biografie over hem uitbracht en zelf homoseksueel was, zou hebben getracht dit geheim bewaard te houden. Dat is niet zo onwaarschijnlijk, hoewel Modest vrij openlijk homo was en homoseksualiteit rond 1900 lang niet zo'n groot probleem was als in de Stalinistische tijd.

Naast 6 symfonieën schreef hij o.a. symfonische gedichten, opera's, pianowerken en werken voor viool. Vooral zijn eerste pianoconcert, zijn vioolconcert, zijn laatste drie symfonieën, zijn balletmuziek en zijn bombastische Ouverture 1812 worden vaak uitgevoerd. Tsjaikovski slaagde erin om invloeden uit de West-Europese klassieke muziek succesvol te verbinden met de Russische muziek. Zijn muzikale voorkeur ging uit naar Mozart en Mendelssohn. Zijn werken zijn ook geliefd vanwege de zeer welluidende orkestratie en de rijkdom aan melodieën. Tsjaikovski verwerkte in een aantal composities op bijzondere wijze de wals, niet alleen in zijn balletten, maar ook in zijn symfonieën.

[bewerken] Composities

  • Opera's
    • Droom op de Volga (Воевода, Vojevoda), op. 3 (1867-1868)
    • Undine (Ундина) (vernietigd) (1869)
    • Opritsjnik (Опричник) (1870 - 1872)
    • Tsjerevitsjki (Черевички), 1885 (oorspronkelijke versie 1874: Vakoela de Smid)
    • Jevgeni Onegin (Евгений Онегин), op. 24 (1877 - 1878)
    • De Maagd van Orléans (Орлеанская дева, Orleanskaja Deva) (1878 - 1879, herzien in 1882)
    • Mazeppa (Мазепа) (1881 - 1883)
    • De Tovenares (Чародейка, Tsjarodejka) (1885 - 1887)
    • Schoppenvrouw (Пиковая дама, Pikovaja Dama), op. 68 (1890)
    • Yolanta (Иоланта), op. 69 (1891)
  • Orkestwerken
    • Symfonieën
      • Symfonie nr. 1 in g klein, op. 13 (Winter Dagdromen) (1866, herzien in 1874)
      • Symfonie nr. 2 in c klein, op. 17 (Klein-Russische) (1872, herzien in 1879 - 1880)
      • Symfonie nr. 3 in D groot, op. 29 (Poolse) (1875)
      • Symfonie nr. 4 in f klein, op. 36 (1877 - 1878)
      • Symfonie (zonder nummer), op. 58 (Manfred) (1885)
      • Symfonie nr. 5 in e klein, op. 64 (1888)
      • Symfonie nr. 6 in b klein, op. 74 (Pathétique) (1893)
      • Onvoltooide symfonie in Es groot (1892). Op basis van Tsjaikovski's schetsen bestaat een door Sergej Bogatyrjev samengestelde uitvoeringsversie, bekend als "Symfonie nr. 7" (1956)
  • Orkestsuites
    • Suite nr. 1 in D groot, op. 43 (1878 - 1879)
    • Suite nr. 2 in C groot, op. 53 (1883)
    • Suite nr. 3 in G groot, op. 55 (1884)
    • Suite nr. 4, op. 61 (Mozartiana) (1887)
  • Symfonische gedichten
    • De Storm, ouverture, op. 76 (1864)
    • Noodlot, op. 77 (1868)
    • Romeo en Julia, ouverture naar Shakespeare (1869, herzien in 1870 en 1880)
    • De Storm, op. 18 (1873)
    • Slavische Mars, op. 31 (1876)
    • Francesca da Rimini, op. 32 (1876)
    • Capriccio Italien, op. 45 (1880)
    • Ouverture 1812, op. 49 (1880)
    • Hamlet ouverture, op. 67a (1888)
    • Vojevoda, symfonische ballade, op. 78 (1891)
  • Overige orkestmuziek
    • Serenade voor strijkers, op. 48 (1880)
  • Kamermuziek
    • Strijkkwartet nr. 1 in D groot, op. 11 (1871)
    • Strijkkwartet nr. 2 in F groot, op. 22 (1874)
    • Strijkkwartet nr. 3 in es klein, op. 30 (1876)
    • Pianotrio in a klein, op. 50 (1881 - 1882)
    • Souvenir de Florence voor strijksextet, op. 70 (1887 - 1890, herzien in 1891 - 1892)
  • Pianowerken
    • Valse Caprice, op. 4 (1868)
    • Capriccio, op. 8 (1870)
    • 3 stukken, op. 9 (1870)
    • Nocturne en Humoreske, op. 10 (1871)
    • 6 stukken, op. 19 (1870)
    • 6 stukken naar één thema, op. 21 (1873)
    • Sonate in G groot, op. 37 (1878)
    • De Seizoenen (1875 - 1876)
    • Kinderalbum, op. 39 (1878)
    • 12 stukken, op. 40 (1878)
    • 6 stukken, op. 51 (1882)
    • Doemka, op. 59 (1886)
    • 18 stukken, op. 72 (1893)
    • Sonate in cis klein, op. posth.
  • Koormuziek
    • Liturgie van St. Johannes Chrysostomos, op. 41 (1878)
    • Russische Vespers, op. 52 (1881 - 1882)
    • 9 liturgische koorwerken (zonder Opus)
  • Liederen
    • 6 liederen, op. 6 (1869)
    • 6 liederen, op. 16 (1872)
    • 6 liederen, op. 25 (1874)
    • 6 liederen, op. 27 (1874)
    • 6 liederen, op. 28 (1874)
    • 6 liederen, op. 38 (1877)
    • 7 liederen, op. 47 (1879)
    • 16 liederen voor kinderen, op. 54 (1883)
    • 6 liederen, op. 57 (1883)
    • 12 liederen, op. 60 (1886)
    • 6 liederen, op. 63 (1888)
    • 6 liederen, op. 65 (1888)
    • 6 liederen, op. 73 (1893)

borstbeeld Tsjaikovski in de tuin van het Tauriden-paleis, Sint-Petersburg

de jonge Tsjaikovski

thema van het 1e deel van het 1e Pianoconcert van Tsjaikovski

Graf Tsjaikovski op het kerkhof v.h. Alexander Nevski-klooster, Sint-Petersburg

[bewerken] Trivia

[bewerken] Publicaties

  • Petr Il'ič Čajkovskij, S.I. Taneev : Pis'ma

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken