Hamam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
In een hamam

Een hamam, hammam of Turks badhuis is een plek waar mensen zich kunnen wassen en heeft daarmee ook een sterke sociale functie. Doorgaans is een hamam uitgerust met een stoombad. Hamams komen veel voor in het Hoogland van Iran, de Arabische wereld en Turkije. In Europa leerde men deze vorm van baden kennen via het Ottomaanse Rijk. De bekendste hamam in Europa is Rudas gyógyfürdő in Boedapest.

De hamam heeft zich ontwikkeld vanuit de badhuizen uit het Romeinse Rijk en het Byzantijnse Rijk, in combinatie met de Centraal-Aziatische en Turkse traditie van het stoombaden en de islamitische rituele reiniging. Een hamam bestaat uit drie kamers die met elkaar verbonden zijn: de hararet of sıcaklık, de hete ruimte, een warme ruimte en de soğukluk, de koele ruimte. Verder is er de camekan, de entreeruimte. De hararet of sıcaklık is te vergelijken met het Romeinse caldarium, de warme ruimte met het tepidarium en de soğukluk met het frigidarium.

De meeste hamams hebben gescheiden ruimtes voor mannen en vrouwen, of hebben vaste tijdstippen waarop de mannen of de vrouwen kunnen baden. De baders komen binnen in de camekan, waar ook kleedruimtes zijn. Na het omkleden slaat men een pestemal om de middel heen, een doek van zijde of katoen. Ook trekt men nalin aan, houten badslippers. Meestal is het mogelijk om eigen zwemkleding en slippers aan te trekken.

Eerst gaat men naar de hararet, de hete ruimte, gevuld met stoom. Boven deze ruimte is meestal een koepel met kleine vensters, om daglicht binnen te laten. In het midden van deze ruimte bevindt zich een verhoogd marmeren gedeelte, de göbek taşı of buiksteen genoemd. In de hoeken van deze ruimte zijn kurnas (kleine waterbassins) of douches voor het wassen en afspoelen van het lichaam.

Het is de bedoeling dat de bader gaat liggen op het marmeren gedeelte, zodat de poriën zich kunnen openen om uit te zweten. Daarna komt iemand van het badpersoneel, de tellak genoemd, om het lichaam van de bader te overgieten met warm water. Daarna wordt het gehele lichaam ingewreven met sabon beldi, een zachte zeep, gemaakt van olijfolie. Na het inzepen wordt het lichaam gescrubt met een kese, een ruwe handschoen. Daarna wordt het lichaam eerst met warm en daarna met koud water afgespoeld. Vervolgens neemt de tellak een schuimzak, gevuld met schuim van (geparfumeerde) zeep, waarmee hij het gehele lichaam overvloedig mee bedekt. Hierna wordt het lichaam daarmee gemasseerd. Verder wordt het gehele lichaam met olie ingesmeerd en volgt een massage. Daarvoor wordt meestal (geparfumeerde) olijfolie of arganolie voor gebruikt, soms verwarmd. Ook het haar wordt gewassen. Na de behandeling gaat men naar de soğukluk, waar men zich afdroogt, een kopje thee kan drinken of iets eten.

Ook in Nederland zijn enkele hamams te vinden. Sommige zijn onderdeel van het moderne saunabedrijf en de gast wordt er verzorgd door een saunameester.

Zie ook[bewerken]