Diocletianus
| Diocletianus | ||||
 |
||||
| foto: Classical Numismatic Group, Inc. (CNG) | ||||
| Geboortedatum | 236/237 | |||
| Sterfdatum | 316 | |||
| Tijdvak | Tetrarchie | |||
| Periode | 284 - 305 | |||
| Voorganger | Carinus & Numerianus | |||
| Opvolger | Galerius | |||
| Staatsvorm | Dominaat | |||
| Medekeizer | Maximianus (286-305) | |||
| Persoonlijke gegevens | ||||
| Naam bij geboorte | Diocles | |||
| Naam als keizer | Gaius Aurelius Valerius Diocletianus | |||
| Romeinse keizers | ||||
|
||||
Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (geboren als Diocles) (ca. 22 december 242 - 3 december 316) was Romeins keizer van 20 november 284 tot 1 mei 305. Gedurende zijn loopbaan werd hij liefst acht keer consul[bron?].
Inhoud |
[bewerken] Achtergrond
Geboren als een Illyriër van lage stand (hij was de zoon van een vrijgelaten slaaf[bron?]) klom Diocles op van gewoon soldaat tot praefectus (stadhouder) in Moesia. Begin 284 werd hij onder keizer Numerianus commandant van de Praetoriaanse garde, die hij krachtig bestuurde. Na de dood van Numerianus werd hij op 20 november 284 door het leger gekozen om de overleden keizer Numerianus te vervangen en na de dood[1] van diens broer Carinus in juli 285 werd hij alleenheerser van het Romeinse Rijk. Bij zijn aantreden als keizer veranderde hij zijn naam Diocles in Diocletianus.
[bewerken] Hervormer
Diocletianus achtte het systeem van de Romeinse imperiale overheid niet opgewassen tegen interne conflicten en militaire dreigingen op twee fronten. Hij gaf zijn generaal Maximianus de titel van Caesar, wat de traditionele manier was voor een keizer (Augustus) om een opvolger aan te wijzen. Toch gaf hij Maximianus ook nog de titel van Augustus en deelden ze de macht: Diocletianus in het oosten en Maximianus in het westen.
De twee keizers verhieven Milaan en Nicomedia tot twee aparte hoofdsteden (aangezien Rome te ver verwijderd was van de plaatsen waar het lot van het rijk beslist zou worden), wat de invloed van de Senaat in Rome sterk verminderde. Diocletianus heeft veel economische en militaire hervormingen doorgevoerd, die met name het bestaan van het Oost-Romeinse rijk aanzienlijk verlengd hebben: het Oost-Romeinse Rijk heeft sedert de val van het West-Romeinse Rijk in 476 nog bijna duizend jaar bestaan, namelijk tot de val van Constantinopel in 1453.
Deze keizer is vooral bekend om zijn buitengewone organisatorische talenten, en tijdens zijn keizerschap werden veel aspecten van het Romeinse Rijk vernieuwd of gereorganiseerd, op drie belangrijke terreinen:
- Op monetair vlak: met zijn edictum de pretiis rerum venalium, waarbij de maximumprijs voor bepaalde goederen en diensten in het Romeinse Rijk werd vastgesteld. Bovendien voerde hij een nieuwe munt in om de inflatie tegen te gaan, en maakte hij de beroepen erfelijk.
- Op militair vlak: het leger werd opgedeeld in een veldleger en grenstroepen. Het veldleger, of de zogenaamde comitatenses, was een mobiele strijdmacht die bij een mogelijk gevaar onmiddellijk en snel kon uitrukken. De grenstroepen waren gelegerd in de forten aan de limes. Het hele leger, zo'n 600.000 man sterk, bestond grotendeels uit 'barbaren'.
- Op administratief vlak: het bestuursorgaan en de belastingen werden herzien, wat een gevolg was van de monetaire en militaire hervormingen.
[bewerken] Tetrarchie
In 293 wezen Diocletianus en Maximianus ieder een Caesar aan, respectievelijk Galerius en Constantius Chlorus. Zij waren echter niet alleen opvolgers - beiden kregen autoriteit over ongeveer een kwart van het rijk. Deze regeringsvorm noemt men de tetrarchie, vier heersers. Per saldo nam ieder van de vier heersers een deel van het immense rijk voor zijn rekening.
Op 1 maart 305 kondigde Diocletianus aan dat de twee caesars hen op 1 mei 305 zouden opvolgen en dat hijzelf en Maximianus zouden aftreden. De twee nieuwe keizers zouden opnieuw twee caesars moeten benoemen. Na de ceremonies en nadat alles geregeld was, trok Diocletianus zich terug in zijn paleis in zijn geboortestreek Spalatum (het huidige Split) aan de Adriatische Zee en wijdde hij de rest van zijn leven vooral aan tuinieren. Hij was de enige Romeinse keizer die het keizerschap vrijwillig opgaf. Hij moest echter wel meemaken dat de tetrarchie geen lang leven beschoren bleek, en weer vervangen werd door een eenhoofdige leiding.
[bewerken] Externe link
Bronnen, noten en/of referenties:
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Diocletian op Wikimedia Commons. |
