Sassanieden

Iranshahr
←  ←  ←  224 – 651  →
Kaart
Het Middellandse Zeegebied in de eerste helft van de zesde eeuw met het rijk van de Sassanieden (geel) en zijn vazalstaten (oranje)
Algemene gegevens
Hoofdstad	Ctesiphon
Bevolking	621 ca.19.700.000
Talen	Perzisch
Religie(s)	Zoroastrisme (staatsgodsdienst)

Ardashir I (links) ontvangt de Ring der Macht van de god Ahura Mazda (rechts); bas-reliëf in Naqsh-e-Rustam.

Kunst kwam tot grote bloei.

De dynastie van de Sassanieden vormde het koningshuis van het Perzische rijk van de 3e eeuw tot de 7e eeuw.

Op 24 april 224 (AD) versloegen de Sassanieden onder leiding van Ardashir I het rijk van de Parthen in de Slag bij Hormizdgan. De overwinning van de Sassanieden brak de macht van de toen heersende Parthische dynastie van de Arsaciden. Deze slag wordt algemeen gezien als de bevestiging van de macht van de Sassanieden.

Ardashir liet zich in 226 tot 'Koning der Koningen' (sjahansjah) kronen.

Strijd met het Romeinse Rijk

Zie Byzantijns-Perzische oorlogen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Rond de tijd van de opkomst van de Sassanieden was het Romeinse Rijk de dominante macht in het Midden-Oosten, maar Iran lag aan de periferie van hun macht. De Sassanieden kwamen in opstand tegen de Romeinen. Rond 241 begon Shapur I Romeinse gebieden binnen te vallen en veroverde Syrië, Armenië, en steden in Mesopotamië. Na pogingen door Gordianus III in 243 om Syrië terug te winnen, was Valerianus I pas in 260 in staat Shapur uit Syrië te verdrijven maar bij Edessa viel de keizer, die met een kleine delegatie voor onderhandelingen was gekomen, levend in handen van Shapur.

De 65-jarige Valerianus onderging gedurende weken of maanden de verschrikkelijkste vernederingen voor hij uiteindelijk werd terechtgesteld en als opgezette trofee in het koninklijk paleis werd tentoongesteld.

Na zijn morele overwinning viel Shapur Syrië opnieuw binnen maar ditmaal werd hij verslagen door Callistus "Ballista", prefect aangesteld door Gallienus, zoon en opvolger van Valerianus. Het zich terugtrekkende Perzische leger werd opnieuw en in de rug aangevallen door Odaenathus, koning van Palmyra, die de Perzen verdreef en Mesopotamië heroverde.

De Sassanieden zouden nog lang geregeld oorlogen voeren met de Romeinen en hun opvolgers het Byzantijnse Rijk. Deze oorlogen putten hen uiteindelijk zo uit, dat de Arabieren hen relatief makkelijk konden verslaan in 637 in de Slag van Kadisiya.

Koningen van de Sassanieden

• Papak -208, vazal van het Parthische rijk, vorst van Persis
• Shapur 208
• Ardashir 208-241, Koning der Koningen vanaf 226
• Shapur I 241-272
• Hormazd I 272-273
• Varahran I 273-276
• Varahran II 276-293
• Varahran III 293
• Narses 293-302
• Hormazd II 302-309
• Shapur II 309-379
• Ardashir II 379-383
• Shapur III 383-388
• Varahran IV 388-399
• Yazdagird I 399-420
• Varahran V 420-439
• Yazdagird II 439-457
• Hormazd III 457-459
• Peroz 459-484
• Valash 484-488
• Kavad I 488-531 en Zamasp 496-498
• Khusro I 531-579
• Hormazd IV 579-590
• Khusro II 590-628 en Varahran VI Chobin 590-591
• Kavad II 628
• Ardashir III 628-629
• Boran 629-630
• Hormazd V 630-632
• Yazdagird III 632-651.

In 651 werd het rijk van de Sassanieden door het Arabische Rijk veroverd.

Tijdslijn van de Geschiedenis van Iran

Zie ook

• Perzische Rijk
• Parthen
• Lijst van koningen van Perzië

Externe links

• Archeologie van voor-islamitisch Iran

Sjahansjahs van Perzië en Iran

Antiek Syrië en Mesopotamië
	Syrië			Noord-Mesopotamië			Zuid-Mesopotamië
ca. 3500-2350 v.Chr.	Semitische nomaden						Sumerische stadstaten
ca. 2350-2200 v.Chr.	Akkad
ca. 2200-2100 v.Chr.	Goeteeërs
ca. 2100-2000 v.Chr.	Derde dynastie van Ur (Sumerische renaissance)
ca. 2000-1800 v.Chr.	Mari e.a. Amoritische stadstaten			Oud-Assyrische Rijk (Noord-Akkadiërs)			Isin/Larsa e.a. Amoritische stadstaten
ca. 1800-1600 v.Chr.	Oud-Hettitische Rijk		Oud-Babylonische Rijk (Zuid-Akkadiërs)
ca. 1600-1400 v.Chr.	Mitanni (Hurrieten)						Karduniaš (Kassieten)
ca. 1400-1200 v.Chr.	Midden-Hettitische Rijk			Midden-Assyrië
ca. 1200-1150 v.Chr.	brandcatastrofe ("Zeevolken")		Arameeërs
ca. 1150-911 v.Chr.	Fenicië	Neo-Hettitische stadstaten	Aram- Damascus	Arameeërs			Midden-Babylonië		Chal- dee- en
911-729 v.Chr.				Nieuw-Assyrische Rijk
729-609 v.Chr.
626-539 v.Chr.	Nieuw-Babylonische Rijk (Chaldeeën)
539-331 v.Chr.	Perzische Rijk (Achaemeniden)
336-301 v.Chr.	Macedonische Rijk (Oude Grieken en Macedoniërs)
311-129 v.Chr.	Seleucidische Rijk
129-63 v.Chr.	Seleucidische Rijk			Parthische Rijk
63 v.Chr.-243 n.Chr.	Romeinse Rijk/Byzantijnse Rijk (Syria)
243-636 n.Chr.				Sassanidische Rijk

Mediabestanden

Zie de categorie Sassanids van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.