Mani (profeet)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mani
Mani, stichter van het manicheïsme
Mani, stichter van het manicheïsme
Algemene informatie
Volledige naam (Fa): مانی, (Sy): ܡܐܢܝ
Geboren Mardīnū, bij Seleukia-Ktesifon, (Mesopotamië, toen bij het Parthische rijk), 14 april 216
Overleden Gondesjapoer, (Sassanidische rijk), 14 februari 276 of 26 februar 277
Beroep Profeet, Religiestichter
Overige informatie
Religie Manicheïsme

Mani (in Perzisch: مانی, Syrisch: ܡܐܢܝ) of ook (uit het Latijn) Manes (ca. 210–276) was de oprichter van het Manicheïsme, een oude gnostische religie.

Leven[bewerken]

Mani werd in 216 n. Chr. geboren in Mardīnū, in de buurt van Seleukia-Ktesifon, in Mesopotamië. Dit was toen een deel van het Parthische rijk.

Hij was de zoon van Iraanse (Parthen) ouders: zijn vader kwam uit Hamadan; zijn moeder was van de adellijke familie van de Kamsaragan.

Vermoedelijk was zijn moedertaal midden-Perzisch of Syrisch. Volgens sommige bronnen zou hij een getalenteerd kind zijn geweest.

Mani was opgegroeid in de joods-christelijke sekte van de elkesaieten (met een mogelijke maar omstreden verwantschap met de mandaeïsme). Hij las de heilige boeken Puran en Kural en begon reeds op jonge leeftijd met prediken. Op 24-jarige leeftijd ervoer Mani hoe zijn hogere Ik "ontwaakte"; dit hogere Ik was verbonden met een hoger geestelijk wezen dat aan Mani een bepaalde macht verleende. Volgens biografische aantekeningen door al-Biruni, opgeslagen in de 10e-eeuwse encyclopedie Fihrist van Ibn al-Nadim, kreeg Mani in zijn jeugd een visioen van een geest die hij later de Syzygos of Tweeling noemde. Deze zou hem de waarheden van de religie hebben geleerd. Sindsdien beschouwde Mani zichzelf als de parakleet uit het Nieuwe Testament: de door Jezus voorzegde Vertrooster, die door Jezus was voorzegd:

"Ik heb jullie nog veel meer te zeggen, maar jullie kunnen het nog niet verdragen. De Geest van de waarheid zal jullie, wanneer hij komt, de weg wijzen naar de volle waarheid. Hij zal niet namens zichzelf spreken, maar hij zal zeggen wat hij hoort en jullie bekend maken wat komen gaat. Door jullie bekend te maken wat hij van mij heeft, zal hij mij eren. Alles wat van de Vader is, is van mij — daarom heb ik gezegd dat hij alles wat hij jullie bekend zal maken van mij heeft." (Johannes 16:12-15)

Op latere leeftijd kwam Mani met de conclusie dat verlossing kon worden bereikt door middel van educatie, vegetarisme, vasten en kuisheid. Hij zag zichzelf als de laatste profeet. De andere profeten waren Seth, Noach, Abraham, Sem, Nikotheos, Henoch, Zarathustra, Boeddha en Jezus.[1] Mani presenteerde zichzelf als een verlosser en apostel van Jezus Christus. Hij schreef zeven heilige boeken in het Syrisch. Zijn belangrijkste boek was Arjang.

Gedurende deze periode bestond er grote concurrentie om de politieke en sociale macht tussen religieuze groepen, zoals de christenen en het zoroastrisme. Mani’s religie had minder aanhangers dan deze twee religies, maar onder de aanhangers bevonden zich wel enkele hoge politieke figuren. Met de hulp van het Perzische Rijk stuurde Mani missionarissen naar onder andere India en Egypte. Mani zou zelf ook India hebben bezocht en er een tijdje hebben gewoond. Enkele religieuze schilderijen in Bamyan worden aan hem toegeschreven. Tevens zou Mani naar de Indusvallei zijn gevaren en de boeddhistische koning tot zijn religie hebben bekeerd.

Mani slaagde er echter niet in om ook de volgende generatie voor zich te winnen. Uiteindelijk werd hij door aanhangers van het zoroastrisme naar de gevangenis gestuurd, waar hij enkele maanden later zou zijn overleden.

Hoewel Mani’s originele geschriften verloren zijn geraakt, zijn enkele stukken bewaard gebleven in onder andere het Koptisch.

Bronnen[bewerken]

Tot ver in de 20e eeuw was er maar weinig over Mani’s leven bekend. In 1969 werd in boven-Egypte een in het Oudgrieks geschreven codex gevonden, die op ca. 400 gedateerd wordt. Deze codex combineert een hagiografische vertelling van Mani’s leven met informatie over zijn religie en leer. Deze codex wordt nu bewaard in de Universiteit van Keulen.

Externe links

Literatuur

  • (en) Amin Maalouf, The Gardens of Light [Les Jardins de Lumière], translated from French by Dorothy S. Blair, 242 p. (Interlink Publishing Group, New York, 2007). ISBN 1-56656-248-1

Verwijzingen

  1. Bevan, A. A. (1930). "Manichaeism". Encyclopaedia of Religion and Ethics, Volume VIII Ed. James Hastings. London