Sjah

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Slaapkamer van sjah Mohammed Reza Pahlavi
Het "witte paleis" van sjah Mohammed Reza Pahlavi in Teheran

Sjah (شاه) is een Perzisch woord dat koning betekent. Het woord is een verbastering van het proto-Indiase 'kshatriya', iemand die een kshatra(p) of domein regeert en dus koning is. Al in het Achaemenidische Rijk was de eretitel van de sjah "koning der koningen", of "Sjahansjah".

Het woord is terug te herkennen in het Nederlandse woord schaak, van het schaakspel, dat naar de koning is genoemd. De term schaakmat (sjah + Perzisch maata, 'versteld raken') betekent bijvoorbeeld letterlijk: de koning is hulpeloos of de koning is dood (mart, mort).[1]

Het woord sjah komt veel in Perzische namen voor:

  • Sjahkam (de wens van de koning)
  • Sjahram
  • Sjahriar (koning/regent)
  • Sjahrokh (het gezicht van de koning)
  • Sjahyar (de vriend van de koning)
  • Sjahnaz (meisjesnaam, betekent: geliefde/favoriet van de koning)

In de geschiedenis heeft Perzië tientallen koningen of sjahs gekend, maar in het dagelijks taalgebruik geldt Mohammed Reza Pahlavi als de sjah, omdat hij de laatste regerende sjah van Iran/Perzië was tot de Iraanse Revolutie hem in 1979 verdreef en Iran een islamitische republiek werd.

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  1. Shahmatjan
Achaemeniden: Cyrus · Cambyses · Smerdis · Darius I · Xerxes I · Artaxerxes I · Darius II · Artaxerxes II · Artaxerxes III · Darius III
Macedoniërs: Alexander de Grote · Philippos III Arridaios · Alexander IV
Seleuciden: Seleucus I Nicator · Antiochus I Soter · Antiochus II Theos · Seleucus II Callinicus · Seleucus III Ceraunus · Antiochus III de Grote · Seleucus IV Philopator · Antiochus IV Epiphanes
Parthen: Arsaces I · Arsaces II · Priapitius · Phraates I · Mithridates I de Grote · Phraates II · Artabanus I · Mithridates II de Grote · Gotarzes I · Orodes I · Sinatrukes · Phraates III · Mithridates III · Orodes II · Phraates IV · Tiridates II · Phraataces · Orodes III · Vonones I · Artabanus II · Tiridates III · Vardanes I · Gotarzes II · Sanabares · Vonones II · Vologases I · Vardanes II · Vologases II · Pacorus II · Artabanus III · Vologases III · Osroes I · Mithridates IV · Vologases IV · Osroes II · Vologases V · Vologases VI · Artabanus IV
Sassaniden: Ardashir · Shapur I · Hormazd I · Bahram I · Bahram II · Bahram III · Narses · Hormazd II · Shapur II · Ardashir II · Shapur III · Bahram IV · Yazdagird I · Bahram V · Yazdagird II · Hormazd III · Peroz · Valash · Kavad I · Zamasp · Khusro I · Hormazd IV · Khusro II · Bahram VI · Kavad II · Ardashir III · Boran · Hormazd V · Yazdagird III
Ghaznaviden: Alptigin · Sebük Tigin · Ismail · Mahmud · Mohammed · Mas'ud I
Il-kans: Hulagu · Abaka · Teguder · Arghun · Geikhatu · Baidu · Ghazan · Öljeitü · Abu Sa'id · Arpa · Musa · Mohammed
Timoeriden: Timoer Lenk · Pir Mohammed · Shahrukh Mirza · Abu'l-Qasim Bābar · Sjāh Mahmūd · Ibrāhim · Sultān Abu Sa’id Gūrgān · Yādgār Muhammad · Sultān Hussayn · Badi ul-Zamān · Muzaffar Hussayn
Safawiden: Ismail I · Tahmasp I · Ismail II · Mohammed Khodabanda · Abbas I · Safi · Abbas II · Suleiman I · Soltan Hoseyn I · Tahmasp II · Abbas III · Suleiman II · Ismail III
Afshariden: Nadir Sjah Afshar · Adil Sjah Afshar · Ebrahim Sjah Afshar · Shahrokh Sjah Afshar
Zand: Karim Khan · Mohammad Ali Khan · Abol Fath Khan · Sadiq Khan · Ali Murad Khan · Jafar Khan · Lotf Ali Khan
Kadjaren: Agha Mohammed Khan Kadjar · Fath'Ali Kadjar · Mohammad Sjah Kadjar · Ali · Hossein Ali Kadjar · Naser ed-Din Kadjar · Mozaffar ed-Din Kadjar · Mohammed Ali Kadjar · Soltan Ahmad Kadjar · Ali Reza Khan-e Kadjar · Nasir al-Mulk · Mohammed Hassan Mirza
Pahlavi: Reza Pahlavi · Mohammad Reza Pahlavi