Monarch (staatshoofd)

Er wordt getwijfeld aan de juistheid van een of meer onderdelen van dit artikel. Raadpleeg de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie, en pas na controle desgewenst het artikel aan. Opgegeven reden: Geen kenmerkende verschillen metandere soorten staatshoofden? Kom! Wat te denken van b.v. de erfbaarheid van de titel? Dit sjabloon is geplaatst op 1 februari 2011.

De kroon van Denemarken, het ambtsteken van een monarch

Een monarch is het hoofd van een staat of deelstaat, aan wie de soevereiniteit over het gebied waarover hij of zij regeert in theorie of praktijk alleen toebehoort, of in enkele gevallen door het soevereine volk is opgedragen. De wijze waarop een monarch deze soevereiniteit uitoefent kan zeer verschillend zijn. In de geschiedenis bestaan voorbeelden van monarchen met absolute macht en van monarchen waarvan de bevoegdheden worden geregeld in een constitutie. Het woord is afgeleid van de samenstelling van de Griekse woorden monos (één) en arkhein (heersen). Een synoniem voor 'monarch' is daarom 'alleenheerser'. In werkelijkheid is de macht van de meeste tegenwoordige monarchen beperkt of zelfs bijna verdwenen. De meeste monarchen worden aangewezen door erfopvolging maar er zijn uitzonderingen. In het verleden bijvoorbeeld de Koning van Duitsland, de Koning van Polen en de Koning van Denemarken. Moderne voorbeelden van gekozen monarchen zijn de paus, de Co-Vorsten van Andorra en de koning van Maleisië.

Hetgeen waar een monarch staatshoofd van is, heet een monarchie.

Titels van monarchen

• Emir - emiraat
• Keizer(in) - keizerrijk
• Koning(in) - koninkrijk
• Groothertog(in) - groothertogdom
• Radja / Rani - Radjanaat
• Sultan - sultanaat
• Vorst(in) - vorstendom

Titels van monarchen naar regio

Amerika

• Cacique - Indiaans opperhoofd

Azië

• Huangdi - Keizerlijk China
• Maharaja - India
• Tenno of mikado - Japan
• Wang - Voor keizerlijk China

Europa

• Paus - Heilige Stoel (Vaticaanstad) (zie ook: Lijst van pausen)
• Rí (soms ook ríoch) - Koningen van Ierland; de Hoge Koning werd Árd Rí genoemd
• Tsaar - Rusland

Midden-Oosten en Centraal-Azië

• Emir - Arabische heilige titel
• Khan - Turkse of Mongoolse leider
• Sjah - Perzië/Iran, Afghanistan (zie ook: Lijst van koningen van Perzië)
• Shaikh - Arabische leider
• Sultan - Arabische koning
• Farao - Oude Egypte (zie ook: Koningen van Egypte)

Landen geregereerd door een monarch

De volgende landen worden geregeerd door een monarch (al dan niet gecontroleerd door een parlementaire democratie):

• Andorra
• Bahrein
• België
• Bhutan
• Brunei (sultan)
• Cambodja
• Denemarken
• Vaticaanstad (paus)
• Japan (keizer)
• Jordanië
• De Kanaaleilanden Guernsey en Jersey
• Koeweit (emir)
• Lesotho
• Liechtenstein (Vorst)
• Luxemburg (groothertog)
• Maleisië (gekozen monarch)
• Man
• Marokko
• Monaco (Vorst)
• Nederland
• Noorwegen
• Oman (sultan)
• Qatar (emir)
• Saoedi-Arabië
• Spanje
• Swaziland
• Thailand
• Tonga
• Verenigd Koninkrijk en 15 van de overige Gemenebestlanden, te weten:
  • Antigua en Barbuda
  • Australië
  • Bahama's
  • Barbados
  • Belize
  • Canada
  • Grenada
  • Jamaica
  • Nieuw-Zeeland
  • Papoea-Nieuw-Guinea
  • Saint Kitts en Nevis
  • Saint Lucia
  • Saint Vincent en de Grenadines
  • Salomonseilanden
  • Tuvalu
• Wallis en Futuna (gekozen koningen)
• Zweden

Als er niets tussen haakjes achter het land staat, is de monarch een koning of koningin.

Huidige monarchen

Overzicht van monarchen die momenteel aan de macht zijn. (zie ook: Lijst van monarchieën)

• Koning Abdoellah van Saoedi-Arabië sinds 1 augustus 2005
• Koning Abdoellah II van Jordanië sinds 7 februari 1999
• Keizer Akihito van Japan sinds 12 november 1990
• Koning Albert II van België sinds 9 augustus 1993
• Prins Albert II van Monaco sinds 12 juli 2005
• Koning Willem-Alexander van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 30 april 2013
• Koningin Elizabeth II van het Verenigd Koninkrijk sinds 6 februari 1952
• Sjeik Hamad van Qatar sinds 1995
• Koning Hamad van Bahrein sinds 2002
• Vorst Hans Adam II van Liechtenstein sinds 1989.
• Koning Harald V van Noorwegen sinds 17 januari 1991
• Sultan Hassanal Bolkiah van Brunei sinds 5 oktober 1967
• Groothertog Hendrik van Luxemburg sinds 7 oktober 2000
• Emir Sabah van Koeweit sinds 31 december 1977
• Koning Juan Carlos van Spanje sinds 22 november 1975
• Koning Karel XVI Gustaaf van Zweden sinds 19 september 1973
• Koningin Margaretha II van Denemarken sinds 14 januari 1972
• Koning Mohammed VI van Marokko sinds 23 juli 1999
• Koning Mswati III van Swaziland sinds 25 april 1986
• Prins Nicolas Sarkozy van Andorra sinds 2007
• Koning Norodom Sihamoni van Cambodja sinds 14 oktober 2004
• Sultan Qaboes van Oman sinds 23 juli 1970
• Koning Rama IX van Thailand sinds 9 juni 1946
• Koning Mizan Zainal Abidin van Maleisië sinds 2002
• Sjeik Khalifa van de Verenigde Arabische Emiraten sinds 3 november 2004

Mediabestanden

Zie de categorie Kings van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.