Koning (titel)

De kroon van Denemarken, het ambtsteken van een koning.

Koning is na keizer de hoogste vorstelijke titel. Met deze titel wordt het (mannelijk) staatshoofd van een koninkrijk aangeduid. Het vrouwelijke equivalent wordt koningin genoemd.

Vaak wordt een koninkrijk aangeduid als monarchie. Weliswaar is een koninkrijk een monarchie, maar niet iedere monarchie heeft een koning of koningin als staatshoofd: in Monaco en Liechtenstein wordt de functie van staatshoofd waargenomen door een prins en in Luxemburg door een groothertog. In al deze gevallen is sprake van een monarch, ook wel vorst genoemd.

Geschiedenis

Zie ook: Gekozen koningschap

Historisch werd bij sommige stammen en volken de titel van koning gegeven aan de hoogste gezagsdrager. Oorspronkelijk werd de koning veelal gekozen. Bij de Germanen waren dit bijvoorbeeld voornamelijk 'vegetatiekoningen', die de vruchtbaarheid van het gewas en de overwinning in de strijd moesten garanderen. Allengs werd de titel erfelijk. Zo werden de koningen van Frankrijk aanvankelijk gekozen. Van Adalbero van Reims is het citaat;

Het koningschap krijgt men niet op grond van erfrecht; men moet slechts hem op de troon verheffen, die zich zowel door zijn lichamelijke welgeschapenheid als door zijn geestelijke wijsheid onderscheidt, die door het geloof gesterkt en door grootmoedigheid gesteund wordt.

Hiermee maakte hij de weg vrij voor de verkiezing van Hugo Capet. In de twee eeuwen daarna verkreeg deze familie echter dusdanig veel aanzien dat de titel alsnog erfelijk werd.

Oorspronkelijk voerden de koningen als kroon op hun helmen een gouden band die van boven met bladvormige opstandingen versierd was. De Nederlandse Koningskroon werd in 1816 vastgesteld bij Koninklijk Besluit of kabinetsorde (24.6.1816 nr. 77).

Omdat de koning de hoogste persoon van het land is maakt hij geen deel uit van de adel, maar staat hij erboven.

Nederland

In Nederland bestaat de titel sinds 1806 toen Lodewijk Napoleon werd aangesteld als koning van het koninkrijk Holland (1806-1810). Na de Franse tijd werd de soevereiniteit in 1813 opgedragen aan Willem Frederik, Prins van Oranje-Nassau, daarna Koning Willem I van Nederland genoemd. Eerst voerde Willem I de titel van Soevereine Vorst, maar na de vereniging met België op het Congres van Wenen mocht Willem vanaf 1815, na een moeizame lobby, de titel 'Koning' dragen.

Nederland wordt al sinds 1890 onafgebroken geregeerd door een koningin, aangezien de opeenvolgende wettelijke erfgenamen geen mannelijke opvolgers hadden. In 1983 is in Nederland de Salische Wet geheel afgeschaft, waardoor prinses Catherina-Amalia kroonprins Willem-Alexander zal opvolgen, ook als de kroonprins nog een zoon krijgt. In 1887 was al de mogelijkheid geschapen dat de koning door een dochter zou worden opgevolgd, namelijk bij ontstentenis van een zoon. In Nederland heet de echtgenoot van de koningin de prins-gemaal.

België

Na de omwenteling van 1830, en daarop volgend de stichting van België als soeverein land, wordt België tot op heden geregeerd door koningen. Door de strikte toepassing van de Salische Wet ging tot 2003 de grondwettelijke macht van de koning bij erfopvolging over op de wettige, natuurlijke en mannelijke nakomelingen van Z.M. Leopold Joris Christiaan Frederik van Saksen-Coburg-Gotha (Koning Leopold I van België). In 1992 is de Grondwet echter aangepast waardoor ook vrouwen kunnen opvolgen. Wel dient vermeld te worden dat dit alleen van toepassing is op de nakomelingen van koning Albert II. Sinds 1993 regeert Koning Albert II die zijn broer Boudewijn opvolgde na diens dood; zijn oudste zoon, kroonprins Filip, zal hem opvolgen met als gevolg dat zijn oudste kind, Elisabeth, bij leven en welzijn de eerste kroonprinses en vervolgens de eerste koningin van België zal zijn.

Meer informatie onder Belgische monarchie.

Lijst van koninkrijken

Huidige koninkrijken

• Bahrein
• België
• Bhutan
• Cambodja
• Denemarken (Inclusief Groenland en Faeröer)
• Jordanië
• Lesotho
• Maleisië (De koningen van Maleisië worden gekozen voor termijnen van vijf jaren uit de negen sultans van de staten van het Maleisische schiereiland)
• Marokko
• Nederland (Inclusief Aruba, Curaçao en Sint Maarten)
• Noorwegen (Inclusief Bouvet, Jan Mayen en Spitsbergen)
• Saoedi-Arabië
• Spanje
• Swaziland
• Thailand
• Tonga
• Verenigd Koninkrijk (Inclusief Anguilla, Antigua en Barbuda, Australië, Bahama's, Barbados, Belize, Bermuda, de Britse Maagdeneilanden, het Brits Indische Oceaanterritorium, Canada, de Falklandeilanden, Gibraltar, Grenada, Guernsey, Jamaica, Jersey, de Kaaimaneilanden, Man, Montserrat, Nieuw-Zeeland, Papoea Nieuw-Guinea, de Pitcairneilanden, de Salomonseilanden, Saint Kitts en Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent en de Grenadines, Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha, de Turks- en Caicoseilanden, Tuvalu en Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden)
• Wallis en Futuna (Franse kolonie met drie koningen aan het hoofd)
• Zweden

Voormalige koninkrijken

• Koninkrijk Afghanistan
• Koninkrijk Albanië
• Koninkrijk Aragon
• Koninkrijk Armenië
• Koninkrijk der Beide Siciliën
• Koninkrijk Beieren
• Koninkrijk Benin
• Koninkrijk Bourgondië
• Koninkrijk Bulgarije
• Koninkrijk Cyprus
• Koninkrijk Denemarken en Noorwegen
• Koninkrijk Finland
• Koninkrijk Frankrijk (987-1328)
• Koninkrijk Frankrijk (1328-1589)
• Koninkrijk Ghana
• Koninkrijk Griekenland
• Guge
• Koninkrijk Haïti
• Koninkrijk Hawaï
• Ierland
• IJsland
• Koninkrijk Israël
• Koninkrijk Italië (1805-1814)
• Koninkrijk Italië (1861-1946)
• Koninkrijk Jemen
• Koninkrijk Joegoslavië
• Koninkrijk Jeruzalem
• Koninkrijk Laos
• Koninkrijk Litouwen
• Koninkrijk Litouwen
• Lombardije-Venetië
• Macedonië
• Koninkrijk Mali
• Montenegro
• Koninkrijk Napels
• Koninkrijk Rwenzururu
• Koninkrijk Saksen
• Koninkrijk Schotland
• Koninkrijk Servië
• Koninkrijk Shu
• Koninkrijk Sicilië
• Koninkrijk Wei
• Koninkrijk Wu
• Koninkrijk Xhieng Khuang
• Koninkrijk Yatenga

Deze lijst is incompleet. U wordt uitgenodigd op bewerken te klikken om de lijst uit te breiden.

Zie ook

• Koningshuis
• Lijst van gevallen vorstenhuizen