Juan Carlos I van Spanje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Juan Carlos I
1938
Juan Carlos I of Spain (2010) cropped.jpg
Koning van Spanje
Periode 1975-2014
Voorganger Alfons XIII (tot 1931)
Opvolger Felipe VI
Vader Juan de Borbón
Moeder Maria de las Mercedes van Bourbon-Sicilië
Dynastie Huis Bourbon
Portaal  Portaalicoon   Spanje
Wapenschild van koning Juan Carlos I

Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias (Rome, 5 januari 1938) was van 22 november 1975 tot en met 19 juni 2014 koning van Spanje als Juan Carlos I. Hij is de zoon van Juan de Borbón, graaf van Barcelona, en Maria de las Mercedes van Bourbon-Sicilië, achterkleindochter van Ferdinand II der Beide Siciliën. De Spaanse koning Alfons XIII is zijn grootvader. Op 2 juni 2014 kondigde de koning aan te zullen aftreden.[1] Op 19 juni werd hij opgevolgd door zijn oudste zoon en derde kind Felipe. Na zijn aftreden behielden hij en zijn vrouw de titels van koning en koningin.[2][3]

Biografie[bewerken]

Privé[bewerken]

Juan Carlos werd geboren in ballingschap gedurende de Spaanse Burgeroorlog. Francisco Franco haalde hem in 1948 naar Spanje, waar hij een speciale opleiding kreeg. Franco had in 1947 formeel de monarchie hersteld, zonder echter een koning aan te wijzen. Lange tijd leek de logische kandidaat Juan Carlos' vader Juan, maar ook zijn oom Jaime, diens zoon Alfonso en Xavier van Bourbon-Parma maakten aanspraak op de Spaanse troon. Juan was het tweede kind van vier. Hij had een jongere broer, Alfonso, die op op 14-jarige leeftijd stierf doordat de revolver van Juan Carlos afging in het gezicht van Alfonso.

Juan behaalde in Madrid zijn baccalaureaat en volgde een speciale opleiding in de Militaire Academie. In 1962 trouwde hij met prinses Sophia van Griekenland. Samen met zijn vrouw onderhield hij goede betrekkingen met Franco en sinds hun huwelijk wonen zij in het Zarzuelapaleis, dat niet ver afligt van het paleis van El Pardo, dat de residentie van Franco was tot zijn dood.

Koningschap[bewerken]

In 1969 ratificeerde de Cortes Franco's voorstel om aan Juan Carlos de koningstitel te verlenen en legde hij de eed op de grondwetten af. Hij nam de functie als staatshoofd waar onder het franquisme (19 juli tot 2 september 1974 en van 30 oktober tot 20 november 1975) tijdens periodes van ziekte van de dictator. Na diens dood werd hij, door te zweren op de Bijbel en de wetten van de Movimiento, opvolger van de fascistische en franquistische Falange, tot koning uitgeroepen op 22 november 1975 en velen zagen in hem een marionet van de dictator. Tot verbazing van velen sloeg hij echter al snel een democratische koers in; toch heeft hij het franquisme nooit in gesproken of geschreven woord veroordeeld. Hij sprak al vrij snel na zijn aantreden verzoenende woorden met de (tijdens Franco verboden) socialistische en communistische partijen.

De koning heeft daarmee een belangrijke rol gespeeld in de grotendeels geweldloze overgang naar een modern democratisch bestel in het land. Op 28 december 1978 werd de nieuwe democratische grondwet van Spanje aangenomen.

Tijdens de poging tot een staatsgreep in 1981 van enkele conservatieve militairen en kolonel Antonio Tejero van de Guardia Civil verscheen de koning binnen een dag op de televisie waar hij, gekleed in het uniform van opperbevelhebber van de strijdkrachten, de coup veroordeelde, onder andere door de militairen uitdrukkelijk te bevelen zich van anticonstitutionele daden te onthouden. Van tevoren had hij zich wel verzekerd van de steun van het merendeel van het leger. Hiermee verloor de couppoging snel de steun van potentiële sympathisanten en mislukte uiteindelijk. Ook hiermee verwierf Carlos veel respect van zijn eigen onderdanen en ook buiten Spanje.

Hierdoor kwam de weg vrij voor een pseudo-verzoening tussen de strijdende partijen van de Burgeroorlog en voor toetreding van Spanje tot de Europese Unie. Het verzekerde ook de positie van de constitutionele monarchie in Spanje.

Politiek in Spanje
Wapenschild van Spanje
Politiek in Spanje

Grondwet
Estatuto de autonomía
Koning
Felipe VI
Huidige legislatuur
Premier
Mariano Rajoy
Ministerraad
Cortes Generales
Congres · Senaat
Verkiezingen
Staatsraad

Bestuurlijke indeling
Autonome gemeenschappen
Provincies · Comarca's · Gemeenten

Partijen

BNG · CC · CiU · ERC · FE
ICV · IR · IU · PP · PNV
Podemos · PSC · PSOE
UPyD


Portaal  Portaalicoon  Politiek
Portaal  Portaalicoon  Spanje

Deelname Olympische Zomerspelen[bewerken]

Juan Carlos nam deel aan de Olympische Zomerspelen 1972 bij het zeilen.

Botswana-reis[bewerken]

Tijdens een privéreis naar Botswana in april 2012 voor de olifantenjacht kwam Juan Carlos ten val en brak hij zijn rechterheup.[4] Dat hij ging jagen ten tijde van de economische crisis in het land, leverde hem kritiek op bij zijn onderdanen. De jacht kostte hem ook zijn erevoorzitterschap van de Spaanse WWF-afdeling.[5]

Gezondheidsproblemen en aftreden[bewerken]

De koning onderging meerdere onderzoeken en sinds augustus 2013 had hij last van hevige pijnen naar aanleiding van zijn val en hij kan niet zonder krukken lopen. In maart 2013 werd hij geopereerd aan een hernia. Hij is sinds 2012 zevenmaal geopereerd en heeft momenteel twee kunstknieën.[6] Op 20 september 2013 werd bekend dat de koning voor de derde keer moest worden geopereerd aan zijn linkerheup naar aanleiding van zijn heupbreuk in april 2012. Deze derde operatie aan zijn linkerheup, op 24 september 2013, verliep voorspoedig. De ingreep duurde drie uur. Artsen plaatsten een tijdelijke prothese vanwege een infectie aan een eerder aangebrachte prothese en een volgende operatie volgde. Hierdoor liet hij verstek gaan bij verschillende activiteiten in 2013, waaronder de viering van de nationale feestdag.[7] Juan Carlos liet in juni 2013 weten meer op zijn gezondheid te gaan letten, maar de lichamelijke gesteldheid van de koning was een van de redenen dat in Spanje werd gespeculeerd over een spoedige abdicatie.[8] Op 2 juni 2014 kondigde de koning aan te zullen aftreden ten gunste van zijn zoon Felipe. Op 4 juni werd als datum voor de troonswisseling 18 juni vastgesteld.

Huwelijk en Kinderen[bewerken]

Juan Carlos en Sophia van Griekenland ontmoetten elkaar tijdens een cruise in 1954 en trouwden op 14 mei 1962 in Athene. Ze hebben drie kinderen:

Gescheiden leven[bewerken]

Juan Carlos en Sofia leven een gescheiden leven en verschijnen alleen bij officiële gelegenheden samen ten tonele.[9] Hun gouden huwelijk in 2012 werd niet gevierd. Reden hiervoor zouden amoureuze escapades van de koning zijn.[10][11] Op 20 september 2013 kuste de koningin haar man voor het eerst in vijf jaar in het openbaar. De vorige publieke kus was na een doelpunt van het Spaans voetbalelftal tijdens het EK voetbal 2008.[12]

Stamboom[bewerken]

De voorouders van Juan Carlos I, Koning van Spanje
Juan Carlos I,
Koning van Spanje

(1938- )
Vader:
Juan de Borbón y Battenberg,
Graaf van Barcelona

(1913-1993)
Grootvader:
Alfons XIII,
Koning van Spanje

(1886-1941)
Overgrootvader:
Alfons XII,
Koning van Spanje

(1857-1885)
Overgrootmoeder:
Maria Christina van Oostenrijk,
Koningin van Spanje

(1858-1929)
Grootmoeder:
Victoria Eugénie,
Koningin van Spanje,
Prinses van Battenberg

(1887-1969)
Overgrootvader:
Hendrik Maurits,
Prins van Battenberg

(1839-1909)
Overgrootmoeder:
Beatrice,
Prinses van het Verenigd Koninkrijk,
Prinses van Battenberg

(1857-1944)
Moeder:
Maria de las Mercedes,
Prinses van Bourbon-Sicilië,
Infante van Spanje
Gravin van Barcelona

(1910-2000)
Grootvader:
Karel Maria van Bourbon-Sicilië
(1870-1949)
Overgrootvader:
Alfons,
Prins der Beide Siciliën,
Hertog van Caserta
Overgrootmoeder:
Maria Antonia van Bourbon,
Prinses der Beiden Siciliën,
Hertogin van Caserta

(1851-1938)
Grootmoeder:
Louise van Orléans
(1882-1958)
Overgrootvader:
Philippe van Orléans,
Graaf van Parijs

(1838-1894)
Overgrootmoeder:
Marie Isabelle van Orléans,
Gravin van Parijs

(1848–1919)

Onderscheidingen, erelidmaatschap[bewerken]

In 1983 werd hij samen met Nelson Mandela onderscheiden met de Internationale Simón Bolívar-prijs van de UNESCO, een prijs die het doel heeft activiteiten van buitengewone verdienste te belonen die in de geest staan van de Latijns-Amerikaanse vrijheidsstrijder Simón Bolívar.

In 1994 ontving hij samen met Jimmy Carter de Félix Houphouët-Boigny-Vredesprijs van de UNESCO.

In 2007 ontving hij de Deutscher Medienpreis.

Juan Carlos is erelid van de Club van Rome.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Spaanse koning Juan Carlos treedt af, zoon Felipe volgt hem op, NRC Handelsblad, 2 juni 2014
  2. "Spain's King Juan Carlos I to abdicate", 2 June 2014. Geraadpleegd op 2 Juni 2014.
  3. Spain will have two kings and two queens Geraadpleegd op 14 Juni 2014
  4. Spaanse koning Juan Carlos breekt rechterheup
  5. Olifanten blijven Spaanse koning achtervolgen. deredactie.be (22 juli 2012) Geraadpleegd op 22 juli 2012
  6. Opnieuw operatie voor Juan Carlos, NOS, 20 september 2013
  7. Snel weer operatie Juan Carlos, NOS, 25 september 2013
  8. Weer operatie voor Spaanse koning Juan Carlos, Telegraaf, 20 september 2013
  9. Uniek moment na jaren: Sofía geeft Juan Carlos kus in het openbaar, Royalty Online, 20 september 2013
  10. De kus van Sofia zorgt voor verwarring in Spanje, Volskrant, 20 september 2013
  11. De kus van Sofia zorgt voor verwarring in Spanje, Trouw, 20 september 2013
  12. El beso fugaz de la Reina a Don Juan Carlos, Vanitatis, 20 september 2013