Jozef Bonaparte

Jozef I
1768-1844
Joseph Bonaparte als koning van Spanje
Koning van Napels
Periode	1806-1808
Voorganger	Ferdinand IV
Opvolger	Joachim Murat
Koning van Spanje
Periode	1808-1813
Voorganger	Karel IV
Opvolger	Ferdinand VII
Vader	Carlo Maria Buonaparte
Moeder	Maria Laetitia Ramolino
Dynastie	Bonaparte

Jozef Bonaparte (Frans: Joseph; Italiaans: Giuseppe; Spaans: José) (Corte, 7 januari 1768 – Florence, 28 juli 1844) was de oudere broer van Napoleon Bonaparte. Dankzij hem werd hij koning van Napels (1806-1808) en vervolgens van Spanje (1808-1813).

Jozef was van oorsprong advocaat te Ajaccio, een van de leiders van de democratische Fransgezinde partij op Corsica en officier in het leger. Samen met de andere - toen nog onbelangrijke - Bonapartes vluchtte hij toen deze partij door de conservatieve partij van Pasquale Paoli was overwonnen in 1792 naar Marseille. Op 1 augustus 1794 trouwde hij te Cuges-les-Pins (Frankrijk) met Julie Clary, dochter van een rijk zijdehandelaar en zuster van Désirée Clary, met wie Napoleon in zijn jonge jaren (toen hij nog in Marseille woonde) een relatie had.

Wapen van de napoleontische koningen van Spanje

Jozef hielp in 1796 en 1797 namens het Directoire het Franse bestuur op Corsica organiseren en in 1797 en 1798 was hij Frans gezant bij de paus. Hij leidde de onderhandelingen met Oostenrijk onder Frans I die resulteerden in de Vrede van Lunéville (9 februari 1801). Hij was altijd jaloers op zijn broer Napoleon, die het veel verder had geschopt dan hij en - hoewel hij jonger was - familiehoofd was. Daar Jozef slechts dochters had, trachtte Napoleon hem er na zijn kroning tot keizer toe te brengen van zijn aanspraak op troonopvolging af te zien, hetgeen hij weigerde.

Napoleon achtte zijn oudere broer echter hoog en maakte hem in 1806 tot koning van het door Frankrijk veroverde het koninkrijk Napels. Jozef ging ijverig en goedbedoelend aan de slag, maar slaagde er niet in de invloed van de oude Napolitaanse Bourbon-koning Ferdinand IV voldoende te doen afnemen. De keizer benoemde op 15 juli 1808 zijn zwager Joachim Murat tot nieuwe koning van Napels en maakte Jozef koning van Spanje. De vorige Spaanse koning Karel IV was op 2 mei 1808 onder druk ten gunste van Napoleon afgetreden. De nieuwe koning wilde het hopeloos vervallen en achterlijke land moderniseren en liberale hervormingen doorvoeren. Zo moest de inquisitie verdwijnen. De vorst was impopulair bij de conservatieve Spaanse bevolking en werd "el rey intruso’" de "binnengedrongen koning" of usurpator genoemd.

Jozef I van Spanje nam behalve de kroon ook de soevereiniteit over de Orde van het Gulden Vlies over, hij deed dat zonder enig recht. Napoleon en Lodewijk Napoleon werden door hem in de Orde van het Gulden Vlies opgenomen. Op zijn koningsportret droeg hij de keten van de door hem ingestelde Orde van Spanje op de ereplaats aan een langere keten dan het Gulden Vlies.

Ook in Spanje was Jozef ondanks goede bedoelingen niet opgewassen tegen de volksopstand die was ontstaan. Vanwege de door hem geheven belasting op wijn noemde het Spaanse volk hem Pepe Botella ("Joop Fles"). Na de nederlaag bij Vitoria-Gasteiz van 21 juni 1813 verliet hij Spanje voorgoed. Hij ging het leger in en moest als commandant van Parijs voor de geallieerden capituleren. Na de val van Napoleon nam hij de titel graaf van Survilliers aan en ging naar Bordentown, New Jersey (VS). 17 jaar later verhuisde hij naar Florence, alwaar hij ook stierf. Hij ligt begraven in Les Invalides te Parijs.

Kinderen

Jozef en Julie hadden drie dochters, van wie er één jong stierf:

• Zénaïde (1796-1797)
• Zénaïde (1801-1854); getrouwd met Karel Lucien Bonaparte, zoon van Jozefs broer Lucien Bonaparte.
• Charlotte (1802-1839); getrouwd met Napoleon Lodewijk Bonaparte, zoon van Jozefs broer Lodewijk Napoleon Bonaparte (koning van Holland).

Koningen van Spanje

Mediabestanden

Zie de categorie Joseph Bonaparte van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Bronnen, noten en/of referenties