Four Freedoms Award

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
President Franklin Delano Roosevelt, geschilderd door Frank Salisbury, 1947

De Four Freedoms Award is een prijs voor een persoon die zich op een bijzondere wijze heeft ingezet voor het waarborgen van de vier vrijheden van de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt. Roosevelt benoemde deze vrijheden aan het Amerikaans Congres in zijn zogenoemde Four freedoms-toespraak tijdens de State of the Union van 6 januari 1941.

In principe worden jaarlijks vijf prijzen uitgereikt in afwisselend Middelburg in Nederland en Hyde Park in New York.

Historie[bewerken]

De prijzen werden voor het eerst uitgereikt in 1982 ter gelegenheid van zowel de honderdste geboortedag van president Roosevelt als het tweehonderdjarig bestaan van diplomatieke betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Nederland.

De Four Freedoms Awards verwijzen naar de vier fundamentele vrijheden van de mens, zoals Roosevelt deze verwoordde in zijn State of the Union van 6 januari 1941, daarom ook wel de Four Freedoms-speech genoemd. Dit was nog voor de deelname van de VS aan de Tweede Wereldoorlog.
"In de toekomstige dagen, die wij trachten veiliger te maken, kijken we uit naar een wereld die gebaseerd is op vier essentiële menselijke vrijheden.
1. De eerste is de vrijheid van spreken en meningsuiting - overal in de wereld;
2. De tweede is de vrijheid van elk persoon om god te aanbidden op zijn eigen manier - overal in de wereld;
3. De derde is de vrijwaring van gebrek - die, vertaald binnen het kader van de wereld, economische verstandhoudingen in de zin heeft die elk land een gezond leven in vredestijd voor zijn inwoners verzekert - overal in de wereld;
4. De vierde is de vrijwaring van vrees - die, vertaald binnen het kader van de wereld, een wereldwijde reductie betekent van bewapening naar zo'n punt en op zo'n grondige wijze, dat geen land in de gelegenheid zal zijn een daad van fysieke agressie te plegen tegen welke buur dan ook - overal in de wereld.
- Dat is geen visie voor een ver millennium. Het is een duidelijk omschreven basis voor een soort wereld die bereikbaar is in onze eigen tijd en generatie. Die soort wereld is zeer in tegenstelling met de zogenaamde nieuwe orde van tirannie die de dictators trachten te creëren met de inslag van een bom."
— Roosevelt, 6 januari 1941

Roosevelts echtgenote Eleanor Roosevelt bleef na de dood van haar man in 1945 een actief voorvechtster van de opname van de vier vrijheden in de Universele verklaring van de rechten van de mens van de Verenigde Naties.

Uitreiking in Middelburg en Hyde Park, New York[bewerken]

Jaarlijks worden de prijzen afwisselend uitgereikt in Nederland en de Verenigde Staten. De personen aan wie een prijs wordt toegekend worden aangeduid met de term laureaat.

In de even jaren worden de prijzen uitgereikt door de Roosevelt Stichting in Middelburg. De uitreiking van de prijs is het enige doel van de stichting. Twee andere instituten in de Zeeuwse hoofdstad zijn er nauw aan verbonden: sinds 1986 is dat het Roosevelt Study Center dat onderzoek verricht naar de Amerikaanse (politieke) geschiedenis, en sinds 2004 'University College Roosevelt', een universiteitscollege van de Universiteit Utrecht.

Deze prijzen worden in principe toegekend aan niet-Amerikanen; een uitzondering daarop was de onderscheiding van Frank Morse in 1986. De ceremonie vindt plaats in de Nieuwe Kerk in Middelburg.

De band met Zeeland is gelegen in de plaats Oud-Vossemeer op het eiland Tholen, waar de voorouders van Roosevelt vermoedelijk vandaan komen.

In oneven jaren worden de prijzen uitgereikt aan Amerikaanse staatsburgers of instituten door het Franklin and Eleanor Roosevelt Institute tijdens een ceremonie in de plaats Hyde Park, New York.

De prijzen bestaan uit medailles die met veel ceremonieel worden uitgereikt en waarbij tijdens de Nederlandse ceremonie in principe koninklijke leden aanwezig zijn. De Algemene vrijheidsprijs bestaat uit een gouden medaille en de vier afzonderlijke prijzen uit een zilveren medaille. De medailles hebben een doorsnee van 51 millimeter. De voorkant is ontworpen door Alfred Maletsky vertoont het portret van Roosevelt met de inscriptie Franklin D. Roosevelt. De achterzijde is ontworpen door William Shoyer en vertoont twee mannen- en twee vrouwenfiguren die de vier vrijheden symboliseren, met als attributen het Geschrift, het Gebed, de Hoorn des Overvloeds en een beschermend schild, begeleid met de inscripties Speech, Worship, Want en Fear. De medailles worden gedragen aan een tafzijden halslint met van buiten naar binnen twee rode dunne banen, twee witte banen en een brede blauwe baan.

Laureaten[bewerken]

Voor elk van de vier vrijheden die Roosevelt in zijn speech van 1941 noemde is een prijs ingesteld.

Daarnaast wordt een afzonderlijke, algemene vrijheidsprijs (de Freedom Medal) uitgereikt aan iemand die zijn functie, persoonlijkheid en invloed langdurig heeft gebruikt voor de menselijke vrijheid in al zijn facetten.

Volgens een onregelmatig patroon worden er bovendien nog speciale prijzen verleend, de special presentation.

Algemene vrijheidsprijs (Freedom Medal)[bewerken]

Een van de medailles
Jaar Middelburg jaar Hyde Park
1982 H.K.H. Prinses Juliana 1983 William Averell Harriman
1984 Harold Macmillan 1985 Claude Pepper
1986 Sandro Pertini 1987 Tip O'Neill
1988 Helmut Schmidt 1989 William Brennan
1990 Václav Havel en Jacques Delors 1991 Thurgood Marshall
1992 Javier Pérez de Cuéllar 1993 Cyrus Vance
1994 Dalai lama Tenzin Gyatso 1995 Jimmy Carter
1996 Juan Carlos I van Spanje 1997 Katharine Graham
1998 Mary Robinson 1999 Edward Kennedy
2000 Martti Ahtisaari 2001 De Tweede Wereldoorlog-veteranen, met name:
2002 Nelson Mandela 2003 George Mitchell
2004 Kofi Annan 2005 Bill Clinton
2006 Mohammed el-Baradei 2007 Carl Levin en Richard Lugar
2008 Richard von Weizsäcker 2009 Hillary Clinton
2010 Europees Hof voor de Rechten van de Mens 2011 Russ Feingold
2012 Luiz Inácio Lula da Silva 2013 ...

Vrijheid van meningsuiting[bewerken]

Freedom of Speech, een schilderij van Norman Rockwell uit 1943
"De eerste is de vrijheid van spreken en meningsuiting - overal in de wereld"
— Roosevelt, 6 januari 1941
Jaar Middelburg jaar Hyde Park
1982 Max van der Stoel 1983 Joseph Rauh
1984 Amnesty International 1985 Kenneth Bancroft Clark
1986 El País 1987 Herbert Block
1988 Ellen Johnson Sirleaf 1989 Walter Cronkite
1990 geen prijs 1991 James Barrett Reston
1992 Mstislav Rostropovitsj 1993 Arthur Miller
1994 Marion Dönhoff 1995 Mary McGrory
1996 John Hume 1997 Sidney Yates
1998 CNN 1999 John Robert Lewis
2000 Bronisław Geremek 2001 The New York Times en de familie Ochs/Sulzberger
2002 Radio Free Europe/Radio Liberty 2003 Studs Terkel
2004 Lennart Meri 2005 Tom Brokaw
2006 Carlos Fuentes 2007 Bill Moyers
2008 Lakhdar Brahimi 2009 Anthony Romero
2010 Novaja Gazeta 2011 Michael Copps
2012 Al Jazeera 2013 ...
K. Clark
1985
J. Lewis
1999

Godsdienstvrijheid[bewerken]

Freedom of Worship, een schilderij van Norman Rockwell uit 1943
"De tweede is de vrijheid van elk persoon om god te aanbidden op zijn eigen manier - overal in de wereld"
— Roosevelt, 6 januari 1941
Jaar Middelburg jaar Hyde Park
1982 Willem Visser 't Hooft 1983 Coretta Scott King
1984 Werner Leich en Beyers Naudé 1985 Elie Wiesel
1986 kardinaal Alfrink 1987 Leon Sullivan
1988 Teddy Kollek 1989 Raphael Lemkin (postuum) en Hyman Bookbinder
1990 László Tőkés 1991 Paul Moore
1992 Terry Waite 1993 Theodore Hesburgh, Congregatie van het Heilig Kruis
1994 Gerhart Riegner 1995 Andrew Young
1996 Robert Runcie 1997 William Gray
1998 Desmond Tutu 1999 Lindy Boggs
2000 Cicely Saunders 2001 Johnnie Carr
2002 Nasr Abu Zayd 2003 Robert Drinan
2004 Sari Nusseibeh 2005 Cornel West
2006 De gemeenschap van Taizé 2007 Peter Gomes
2008 Karen Armstrong 2009 Eboo Patel
2010 Asma Jahangir 2011 Barry Lynn
2012 Bartholomeus I van Constantinopel 2013 ...
C. King
1983
E. Wiesel
1985

Vrijwaring van gebrek[bewerken]

Freedom from Want van schilder Norman Rockwell uit 1943
"De derde is de vrijwaring van gebrek - die, vertaald binnen het kader van de wereld, economische verstandhoudingen in de zin heeft die elk land een gezond leven in vredestijd voor zijn inwoners verzekert - overal in de wereld"
— Roosevelt, 6 januari 1941
Jaar Middelburg jaar Hyde Park
1982 Johan Witteveen 1983 Robert McNamara
1984 Liv Ullmann 1985 John Kenneth Galbraith
1986 Frank Morse 1987 Mary Lasker
1988 Halfdan Mahler 1989 Dorothy Height
1990 Emiel van Lennep 1991 Paul Newman - Joanne Woodward
1992 Jan Tinbergen 1993 Eunice Kennedy Shriver en Sargent Shriver
1994 Sadako Ogata 1995 Lane Kirkland
1996 Artsen zonder Grenzen 1997 Mark Hatfield
1998 Stéphane Hessel 1999 George McGovern
2000 Monkombu Swaminathan 2001 March of Dimes Birth Defects Foundation
2002 Gro Harlem Brundtland 2003 Dolores Huerta
2004 Marguerite Barankitse 2005 Marty Evans
2006 Muhammad Yunus, Grameen Bank 2007 Barbara Ehrenreich
2008 Jan Egeland 2009 Vicki Escarra
2010 Maurice Strong 2011 Jacqueline Novogratz
2012 Ela Bhatt 2013 ...
M. Lasker
1987
M. Yunus
2006
E. Bhatt
2012

Vrijwaring van vrees[bewerken]

Freedom from Fear van schilder Norman Rockwell uit 1943
"De vierde is de vrijwaring van vrees - die, vertaald binnen het kader van de wereld, een wereldwijde reductie betekent van bewapening naar zo'n punt en op zo'n grondige wijze, dat geen land in de gelegenheid zal zijn een daad van fysieke agressie te plegen tegen welke buur dan ook - overal in de wereld"
— Roosevelt, 6 januari 1941
Jaar Middelburg jaar Hyde Park
1982 Herman van Roijen 1983 Jacob Javits
1984 Brian Urquhart 1985 Isidor Isaac Rabi
1986 Olof Palme (postuum) 1987 George Kennan
1988 Armand Hammer 1989 J. William Fulbright
1990 Simon Wiesenthal 1991 Mike Mansfield
1992 Peter Carington 1993 George Ball
1994 Zdravko Grebo 1995 Elliot Richardson
1996 Shimon Peres 1997 Daniel Inouye
1998 Craig Kielburger 1999 Bobby Muller
2000 Louise Arbour 2001 De Tweede Wereldoorlog-veteranen, met name:
2002 Ernesto Zedillo 2003 Robert Byrd
2004 Max Kohnstamm 2005 Lee Hamilton en Thomas Kean
2006 Aung San Suu Kyi 2007 Brent Scowcroft
2008 Willemijn Verloop (War Child) 2009 Pasquale D'Amuro
2010 Gareth Evans 2011 Bryan Stevenson
2012 Hussain al-Shahristani 2013 Ameena Matthews
2014 -
B. Muller
1999
L. Arbour
2000

Speciale verlening[bewerken]

1984 Simone Veil (centenial award) 2002 William vanden Heuvel 2005 BBC World Service
1990 Michail Gorbatsjov 2003 Arthur M. Schlesinger jr. 2005 Mary Soames
1995 Jonas Salk 2004 Anton Rupert 2006 Mike Wallace
1995 Ruud Lubbers 2004 Bob Dole 2008 Forrest Church
M. Soames
2005
F. Church
2008
Bronnen, noten en/of referenties