Australië (land)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Commonwealth of Australia
Vlag van Australië Wapen van Australië
(Details) (Details)
Australië (land)
Basisgegevens
Officiële landstaal Engels (de facto)
Hoofdstad Canberra
Regeringsvorm Federatie
Constitutionele monarchie met een parlementair systeem en een meerpartijenstelsel (democratie)
Staatshoofd Elizabeth II
Regeringsleider Minister-president Tony Abbott
Religie Christelijk (64%),
Islamitisch (2%),
geen religie (19%),
geen gegevens (11%) (2006[1])
Oppervlakte 7.692.024 km² [2] (1% water)
Inwoners 21.507.717 (2011)[3]
22.262.501 (2013)[4] (2,9/km² (2013))
Overige
Volkslied Advance Australia Fair
Munteenheid Australische dollar (AUD)
UTC +8 tot +11
Nationale feestdag 26 januari
Web | Code | Tel. .au | AUS | 61
Voorgaande staten
Nieuw-Zuid-Wales Nieuw-Zuid-Wales
Queensland Queensland
Tasmanië Tasmanië
Victoria (Australië) Victoria (Australië)
West-Australië West-Australië
Zuid-Australië Zuid-Australië
1901
Topografie
Australië (land)
Portaal  Portaalicoon   Australië
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Beluister

(info)

Australië (Engels: Australia), officieel het Gemenebest Australië (Engels: Commonwealth of Australia) is een land op het zuidelijk halfrond bestaande uit het Australische vasteland en een groot aantal eilanden in de Indische en Grote Oceaan, waarvan Tasmanië het grootste is. Australië ligt ten noordwesten van Nieuw-Zeeland en ten zuiden van Indonesië, Oost-Timor en Papoea-Nieuw-Guinea. Het land heeft een oppervlakte van 7.687.808,6 km² en is daarmee het op vijf na grootste land ter wereld naar oppervlakte. Van de circa 22 miljoen inwoners woont het grootste deel in en nabij de grote steden, zoals Sydney, Melbourne, Brisbane, Perth en Adelaide. De hoofdstad is Canberra.

Australië, dat zijn naam dankt aan het vermeende continent terra australis incognita ("onbekend zuidelijk land"), werd al enkele tienduizenden jaren bewoond voor het door Europeanen zou worden ontdekt. Nadat Willem Jansz Australië in 1606 als eerste Europeaan ontdekte duurde het nog tot 1770 voor de oostkust door de Britten in bezit werd genomen, die het eiland in eerste instantie als strafkolonie gebruikten. Van 1650 tot 1817 heette het hele continent Nieuw Holland, alleen de namen Nieuw-Zeeland en Tasmanië herinneren nu nog aan de Nederlandse ontdekkingsreizen in dit gebied. New South Wales was in 1788 de eerste kolonie en in de 19e eeuw volgden nog vijf andere koloniën, de voorlopers van de huidige Australische staten. Op 1 januari 1901 voegden de zes koloniën zich samen tot één federatie en werd het - hoewel nog niet volledig - onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk. Australië ontleent zijn soevereiniteit aan het zogenoemde settled colony principle dat bepaalt dat het land vreedzaam werd gekoloniseerd.

Het tegenwoordige Australië is een federale parlementaire democratie en een constitutionele monarchie met als staatshoofd koningin Elizabeth II, vertegenwoordigd in Australië door de Gouverneur-Generaal. Internationaal is Australië lid van de Verenigde Naties, de G20, het Gemenebest van Naties, de OESO en de WTO.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Australië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
James Cook bereikte als eerste Europeaan de Australische oostkust

Ongeveer 50.000 jaar geleden kwamen de eerste mensen naar Australië, de Aborigines. Doordat destijds het zeeniveau veel lager was, kwamen er natuurlijke bruggen van Azië naar Australië waardoor mensen waarschijnlijk maar een klein stukje hoefden te varen om Australië te bereiken. Toen de aarde later opwarmde, het ijs begon te smelten en het zeeniveau steeg, werd Australië een eiland.

In het jaar 150 werd er voor het eerst over Australië geschreven door de Grieken. Ze noemden het land "Terra Australis".

Willem Jansz ontdekte met zijn Duyfken Australië als eerste Europeaan in 1606, toen hij langs het Kaap York-schiereiland in het noorden van Australië voer. De westkant van Australië werd later ook verschillende malen door Nederlanders en andere Europeanen bezocht, maar dit Nieuw-Holland groeide niet uit tot een kolonie. In 1770 ontdekte de Engelse ontdekkingsreiziger James Cook de oostkust van Australië. Het gebied werd Nieuw-Zuid-Wales genoemd en werd gebruikt als strafkolonie voor Engelse gevangenen. Later werd het land ook populair onder vrije burgers. In 1849 werd er voor het eerst goud gevonden in Australië en daarna nam de bevolking snel toe.

In 1901 keurde Australië een federale grondwet goed en werd een zelfregerend deel (dominion) van het Britse Rijk. Australische troepen namen aan beide wereldoorlogen deel. In de Tweede Wereldoorlog vochten Australische eenheden onder meer op Ambon, in Egypte, op Kreta en in de Pacific.

Melbourne werd de eerste hoofdstad, maar in 1911 schreef de regering een prijsvraag uit voor het ontwerp van een nieuwe hoofdstad. Het winnende ontwerp van de Amerikaanse architect Walter Burley Griffin werd uitgevoerd vanaf 1913, en in 1927 werd het aldus ontstane Canberra de nieuwe hoofdstad.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van staten en territoria van Australië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Australië bestaat uit 6 staten, 2 territoria en 1 federaal territorium (het Australisch Hoofdstedelijk Territorium)

De 6 staten zijn:

De twee territoria zijn:

Het federaal territorium is:

Geografie[bewerken]

Fysieke kenmerken[bewerken]

Reliëfkaart van Australië

Australië, het kleinste continent en door sommigen ook beschouwd als het grootste eiland, wordt in het noorden door de Timorzee, de Arafurazee, de Golf van Carpentaria en de Straat Torres begrensd, in het oosten door de Koraalzee en de Tasmanzee en ten zuiden door de Straat Bass en de Grote Australische Bocht. De Indische Oceaan ligt ten zuiden en westen van Australië. Het land heeft een totale kustlijn van 25 760 km.

Ongeveer driekwart van Australië bestaat uit woestijn. Enkel in het noordoosten zijn er regenwouden, die verder naar het zuiden vaak meer subtropisch dan tropisch zijn. In de dorre, hete binnenlanden zijn er naast woestijnen ook steppe- en savanneachtige gebieden, de scrublands.

Australië is het laagste en vlakste continent. Een groot deel van het woestijngebied ligt net boven de zeespiegel, met in het westen het Centrale Laagland en het Westelijk Plateau. Aan de oostkust liggen bergketens en bevindt zich ook de hoogste berg, Mount Kosciuszko, met een hoogte van 2228 meter. Andere bekende bergen en rotsen zijn: Uluṟu (Ayers Rock), Kata Tjuṯa (de Olga's), Mount Augustus, de Devils Marbles en Wave Rock.

Dankzij het droge klimaat kent Australië rivieren waarvan vele een deel van het jaar helemaal droog staan. Het land heeft twee belangrijke rivieren die het hele jaar door water bevatten: de Murray en de Darling. Er bevinden zich in het land ook meren zoals het Eyremeer, het Torrensmeer en het Gairdnermeer die meestal droog liggen. Grote baaien zijn de Grote Australische Bocht, Golf van Carpentaria en de Spencergolf.

Steden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de Lijst van steden in Australië, Lijst van grote Australische steden en de lijst van grootste metropolen van Australië.

De tien grootste verstedelijkte gebieden (urban centers) van Australië waren volgens de volkstelling van 2006:[5]

Plaats Inwoners
Sydney 3 641 422
Melbourne 3 371 888
Brisbane 1 676 389
Perth 1 256 035
Adelaide 1 040 719
Gold Coast 454 436
Canberra 356 120
Newcastle 288 732
Gosford 282 726
Wollongong 234 482

Flora en fauna[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Fauna van Australië
Een koala

In de regenwouden komen de meeste diersoorten voor. Ook in de dorre, hete binnenlanden komen vele soorten voor. In de binnenlandse scrublands leven onder meer de kangoeroes. Een groot deel van de Australische fauna, en dat geldt vooral voor de buideldieren, is uniek. Deze zijn een voorbeeld van adaptieve radiatie en nog vrij primitief. Vermoedelijk hadden de Australische buideldieren ooit maar een beperkt aantal voorouders. Ook bestaan er in Australië grootpoothoenders die hun eieren in hopen rottend plantenmateriaal uitbroeden en de temperatuur daarvan controleren (thermometervogels); zodra de kuikens geboren zijn, laten ze die aan hun lot over.

Australië wordt regelmatig geteisterd door bosbranden. Het blad van de Eucalyptusboom vergaat niet, en wacht op vuur om te worden verast. Droogte en harde wind zorgen voor een snelle verspreiding van het vuur. Hoewel het gevaarlijk is voor de bewoonde wereld, zijn de bosbranden een noodzakelijk onderdeel voor de vernieuwing van de bossen. De zaaddozen van de Eucalyptus hebben grote hitte nodig om open te springen. Ook de geblakerde moederboom loopt meestal weer uit.

Klimaat[bewerken]

De seizoenen in Australië zijn tegengesteld aan die van het Noordelijk Halfrond. De lente duurt van september tot november, de zomer van december tot februari, de herfst van maart tot mei en de winter van juni tot augustus. Australië heeft voor het grootste gedeelte een subtropisch klimaat, in het uiterste noorden heerst een tropisch klimaat.

Van oktober tot eind november is het 'vroege stormseizoen'. December en januari is de 'vroege moesson', soms heel nat. De 'late moesson' valt in februari en maart, met zeer zware regenval. Het 'late stormseizoen' van april en mei heeft zware stormen. In juni en juli is het klimaat zeer aangenaam. Heet en droog is het in augustus. In de regentijd komen er regelmatig zware stormen voor, gemiddeld circa vijf per jaar. Gemiddeld valt hier circa 1470 mm neerslag.

Midden-Australië heeft een echt woestijnklimaat. In de zomer kunnen de temperaturen zeer hoog oplopen. In de winterperiode kan het 's nachts flink afkoelen. Hier valt minder dan 250 mm neerslag per jaar en het droge seizoen duurt meer dan acht maanden.

Het noorden van Nieuw-Zuid-Wales en het zuiden van Queensland hebben een subtropisch klimaat met het hele jaar door aangenaam weer, hoewel het in de zomer behoorlijk warm kan worden. Grote steden als Sydney, Perth en Adelaide hebben een mediterraan klimaat met warme zomers en milde winters.

Victoria en Tasmanië in het zuiden hebben een gematigd klimaat. In de winter kan het vrij koud worden met sneeuwval in de hogere gebieden. De rest van het jaar is het zonnig en warm met kans op hittegolven in Victoria.

Politiek[bewerken]

Zes toenmalige Britse koloniën, Nieuw-Zuid-Wales, Tasmanië, Queensland, Victoria, Zuid-Australië en West-Australië werden in een federale staat verenigd. Iedere deelstaat heeft een eigen regering, rechterlijke macht, grondwet en overheid met een eigen gekozen premier. Federaal zijn de Australische Senaat en het Australische Huis van afgevaardigden die het Australische Parlement vormen.

De Britse koninklijke familie

Regeringsleider is de Minister-president van Australië. Het gemenebest heeft bovendien twee zelfregerende gebieden: het Australisch Hoofdstedelijk Territorium (het gebied van de federale hoofdstad Canberra) en het Noordelijk Territorium met Darwin als hoofdstad. Tot het gemenebest behoren ook: Jervis Bay Territorium aan de Australische oostkust, Christmaseiland in de Indische Oceaan, Norfolk in de Stille Oceaan en Heard en McDonaldeilanden in de Zuidelijke Oceaan.

Het Gemenebest van Australië is naast een federale parlementaire democratie ook een parlementair (constitutioneel) koninkrijk met als staatshoofd Elizabeth II van Australië met de titel Koningin van Australië. De troonopvolger van de natie is kroonprins Charles. In iedere deelstaat wordt het staatshoofd vertegenwoordigd door een gouverneur en in de federale overheid door de gouverneur-generaal. Het staatshoofd wordt in het gemenebest vertegenwoordigd door de Gouverneur-generaal van Australië, die door de Kroon wordt aangesteld op advies van de Australische minister-president. Hoewel de meeste taken door de Gouverneur-generaal en stedelijke gouverneurs worden uitgevoerd zijn er enkele die het staatshoofd zelf uitvoert door persoonlijke aanwezigheid. In een referendum in 1999 is uitgesproken dat de bevolking van Australië een overgang naar een republiek afwees.

Economie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Economie van Australië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Australië heeft een vrijemarkteconomie, die wordt gedomineerd door de dienstensector. Deze beslaat 68% van het Australische bruto binnenlands product. De landbouw- en de mijnbouwsector (samen 10% van het bbp) zijn samen verantwoordelijk voor 57% van de export van Australië.

De Australische economie is, gemeten naar maatstaven voor economische vrijheid, een van de meest laissez-faire kapitalistische economieën ter wereld. Het bruto binnenlands product van Australië is qua koopkrachtpariteit iets hoger dan die van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk. In de Index van de menselijke ontwikkeling van de Verenigde Naties 2009 stond het land op de tweede plaats.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de monumenten op de Werelderfgoedlijst en de lijst van musea in Australië

Religie[bewerken]

De census van 2001 en 2006 brachten de volgende uitkomsten[1]:

Religie in Australië, 2001-2006
2006 2001 %
(relatief)
%
(absoluut)
Aantal  % Aantal  %
- Katholiek 5 126 884 25,8 5 001 624 26,6 -0,8 +2,5
- Anglicaans 3 718 241 18,7 3 881 162 20,7 -2,0 -4,2
- Uniting Church 1 135 417 5,7 1 248 674 6,7 -1,0 -9,1
- Presbyteriaan 596 672 3,0 637 530 3,4 -0,4 -6,4
- Orthodox 544 161 2,7 529 444 2,8 -0,1 +2,8
- Baptist 316 744 1,6 309 205 1,6 0 +2,4
- Lutheraan 251 107 1,3 250 365 1,3 0 +0,3
- Pentecostal 219 687 1,1 194 592 1,0 +0,1 +12,9
- Overige christenen 736 012 3,7 675 422 3,6 +0,1 +9,0
- Oosters-orthodox 40 904 0,2 36 324 0,2 0 +12,6
Christenen 12 685 829 63,9 12 764 342 68,0 -4,1 -0,6
- Boeddhist 418 749 2,1 357 813 1,9 +0,2 +17,0
- Moslim 340 394 1,7 281 578 1,5 +0,2 +20,9
- Hindoe 148 130 0,7 95 473 0,5 +0,2 +55,2
- Joods 88 832 0,4 83 993 0,4 0 +5,8
- andere religie 242 847 1,2 92 369 0,5 +0,7 +162,9
- geen religie 3 706 550 18,7 2 905 993 15,5 +3,2 +27,5
- weigerde te antwoorden of gaf geen duidelijk antwoord 2 223 957 11,2 2 187 688 11,7 -0,5 +1,7
Totaal bevolking 19 855 288 100 18 769 249 100 n.v.t. n.v.t.

Katholieken[bewerken]

Onder de christenen vormen de katholieken qua aantal de grootste geloofsgemeenschap van Australië. Van de Australiërs ging in 2006 bijna 4% naar een katholieke kerk gedurende het weekend. Alhoewel absoluut het aantal katholieken in de laatste 5 jaar toenam (vooral door immigratie), nam het relatieve aantal katholieken af: van 26,6% in 2001 naar 25,8% in 2006.

Het aantal kerkbezoekers daalde van 864.000 in 1996 naar 763.276 in 2001, en naar 708.618 in 2006. Een afname van het aantal kerkbezoekers met bijna 20% in 10 jaar.[6]

Cultuur[bewerken]

Ornate white building with an elevated dome in the middle, fronted by a golden fountain and orange flowers
Het Royal Exhibition Building in Melbourne was in 2004 het eerste gebouw in Australië dat werd opgenomen op de UNESCO werelderfgoedlijst.[7]

Sinds 1788 is de basis van de Australische cultuur sterk beïnvloed door de Anglo-Keltische westerse cultuur.[8][9] Een aantal opvallende culturele kenmerken zijn ook ontstaan ​​uit de natuurlijke omgeving van Australië en uit inheemse culturen.[10][11] Sinds het midden van de 20e eeuw heeft de Amerikaanse cultuur die van Australië sterk beïnvloed, in het bijzonder door middel van televisie en film.[12] Andere culturele invloeden komen uit naburige Aziatische landen en via grootschalige immigratie uit niet-Engels sprekende landen.[12][13]

Kunst[bewerken]

A painting of a horse-drawn coach, by a steep, tree-covered hillside. A felled tree lies across its path. Several armed men are in the process of robbing the passengers and looting the rear trunk.
Bailed up door Tom Roberts toont het beroven van een koets door bushrangers.

Van de Australische beeldende kunst wordt verondersteld dat die is begonnen met de grotschilderingen, rotstekeningen en bodypainting van de inheemse volkeren. De tradities van inheemse Australiërs worden grotendeels mondeling overgeleverd, via ceremonie en door het vertellen van de Droomtijdverhalen.[14] Vanaf het begin van de Europese kolonisatie is een belangrijk thema in de Australische kunst het natuurlijke landschap,[10] dat bijvoorbeeld te zien is in de werken van Albert Namatjira,[15] Arthur Streeton en anderen die zijn geassocieerd aan de Heidelberg School[10] en Arthur Boyd.[16]

Het landschap is een blijvende bron van inspiratie voor de Australische modernistische kunstenaars. Het wordt afgebeeld in de geprezen werken van Sidney Nolan,[17] Fred Williams,[18] Sydney Lange,[19] en Clifton Pugh.[20]

Aboriginal man performing on the Digeridoo indoors with 4 people watching, aboriginal paintings can be seen on the wall behind him
Optreden van Aboriginal zang en dans in het Australian National Maritime Museum in Sydney

De Australische literatuur is ook beïnvloed door het landschap. De werken van schrijvers als Banjo Paterson, Henry Lawson en Dorothea Mackellar vangen de ervaring van de Australische bush.[21] Het karakter van het nationale koloniale verleden van het land, zoals weergegeven in de vroege literatuur, is populair bij de moderne Australiërs.[10] In 1973 werd Patrick White de eerste Australiër die werd bekroond met de Nobelprijs voor de Literatuur,[22][23] Australische winnaars van de Man Booker Prize for Fiction zijn Peter Carey en Thomas Keneally.[24] David Williamson, David Malouf en John Maxwell Coetzee, die onlangs pas een Australische burger is geworden, zijn ook bekend schrijvers,[25] en Les Murray wordt beschouwd als "een van de belangrijkste dichters van zijn generatie".[26]

Media[bewerken]

De Australische filmindustrie begon met de release in 1906 release van The Story of the Kelly Gang, die wordt beschouwd als 's werelds eerste lange speelfilm.[27] Zowel de Australische speelfilmproductie als de distributie van de Britse films daalde dramatisch na de Eerste Wereldoorlog als Amerikaanse studio's en distributeurs de filmindustrie monopoliseren.[28] Tegen de jaren 1930 is ongeveer 95 procent van de in Australië vertoonde speelfilms geproduceerd in Hollywood. Tegen de de late jaren 1950 houdt de speelfilmproductie in Australië feitelijk op te bestaan en worden er geen volledig Australische speelfilms meer gemaakt in de tien jaar tussen 1959 en 1969.[29]

Australië heeft twee publieke omroepen (de Australian Broadcasting Corporation en de multiculturele Special Broadcasting Service), drie commerciële televisiezenders, verschillende betaal-TV-diensten en talrijke openbare, non-profit televisie- en radiostations. Elke grote stad heeft minstens één dagelijkse krant en er zijn twee landelijke dagbladen, The Australian en The Australian Financial Review

Keuken[bewerken]

De Pavlova wordt in Australië gegeten sinds de 20e eeuw.

Het eten van inheemse Australiërs werd grotendeels beïnvloed door de omgeving waarin ze leefden. De meeste stammen leefden van een eenvoudig jager-verzamelaardieet. Ze jaagden op inheems wild en vis en verzamelden inheemse planten en fruit. De algemene term voor de inheemse Australische flora en fauna die wordt gebruikt als voedselbron is bush tucker.[30][31] De eerste kolonisten introduceerden gerechten op het continent[32], dat voor een groot deel bepaalde wat nu beschouwd wordt als typisch Australisch eten. Sinds het begin van de 20e eeuw is het eten in Australië in toenemende mate beïnvloed door immigranten uit diverse landen, met name uit Zuid-Europese en Aziatische culturen.[32][33] De Australische wijn wordt geproduceerd in 60 verschillende productiegebieden van in totaal ongeveer 160.000 hectare. Ze liggen voornamelijk in het zuidelijke, koelere delen van het land. De wijnregio's in elk van deze staten produceren verschillende druivenrassen en stijlen die gebruik maken van de lokale klimaten en grondsoorten. De overheersende wijnrassen zijn Shiraz, Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot, Semillon, Pinot noir, Riesling en Sauvignon blanc.[34][35][36][37][38]

Sport[bewerken]

Black and white photo of a cricket pitch
Cricket is een belangrijk onderdeel van sportcultuur van Australië sinds de 19e eeuw.[39]

Ongeveer 24 procent Australiërs boven de leeftijd van 15 jaar neemt regelmatig deel aan georganiseerde sportactiviteiten in Australië.[40] Australië heeft sterke internationale teams in cricket, hockey, korfbal, rugby League en rugby union. In elk van deze sporten zijn ze de afgelopen 25 jaar ten minste tweemaal Olympisch of wereldkampioen geworden bij zowel de mannen als de vrouwen ( voor zover van toepassing).[41][42][43][44][45][46][47][48] Australië is ook sterk in baanwielrennen, roeien en zwemmen en eindigt consequent in de top vijf van medaillewinnaars op de Olympische of WK niveau sinds 2000.[49][50][51] Zwemmen is de sterkste van deze sporten. Australië is de op één na meest productieve medaillewinnaar in deze sport in de Olympische geschiedenis.[52][53][54]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen

Voetnoten

  1. a b 2006 Census Tables: Religious Affiliation (narrow groups)
  2. (en) Verenigde Naties 2011
  3. (en) Laatste census 2011 (via Australian Bureau of Statistics)
  4. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2013 (berekend door US Bureau of the Census)
  5. (en) Australian Bureau of Statistics
  6. (en) Australische Katholieke Kerk
  7. About Australia: World Heritage properties. Department of Foreign Affairs and Trade Gearchiveerd van het origineel op 25 July 2010 Geraadpleegd op 4 december 2012
  8. Jupp, blz. 796–802.
  9. Teo and White, blz. 118–20.
  10. a b c d Davison, Hirst and Macintyre, blz. 98–99.
  11. Teo and White, blz. 125–27.
  12. a b Teo and White, blz. 121–23.
  13. Jupp, blz. 808–12, 74–77.
  14. Ross, Margaret Clunies. Australian Aboriginal Oral Traditions. Center for Study in Oral Tradition (1986) Geraadpleegd op 4 december 2012
  15. Davison, Hirst and Macintyre, blz. 452.
  16. Davison, Hirst and Macintyre, blz. 85.
  17. Davison, Hirst and Macintyre, blz. 469–70.
  18. Davison, Hirst and Macintyre, blz. 686–87.
  19. Smith and Smith, blz. 97–103.
  20. Smith and Smith, blz. 323–28, 407–08.
  21. Davison, Hirst and Macintyre, blz. 381–82, 393–94, 404, 496–497.
  22. Davison, Hirst and Macintyre, blzp. 683.
  23. Hansson, Karin. Patrick White – Existential Explorer. The Nobel Foundation (29 August 2001) Gearchiveerd van het origineel op 13 December 2007 Geraadpleegd op 4 december 2012
  24. The Man Booker Prize. The Booker Prize Foundation Geraadpleegd op 4 december 2012
  25. Davison, Hirst and Macintyre, blz. 394.
  26. Tranter, John (1977) A warrior poet living still at Anzac Cove: Review of The Vernacular Republic: Selected Poems. Johntranter.com (29 January 1977) Geraadpleegd op 4 december 2012
  27. Chichester, Jo. Return of the Kelly Gang. UNESCO Courier. UNESCO (2007) Geraadpleegd op 5 december 2012
  28. The first wave of Australian feature film production. Docs.google.com Geraadpleegd op 5 december 201
  29. Culture.gov.au – "Film in Australia". Australian Government: Culture Portal. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts, Commonwealth of Australia (22 November 2007) Geraadpleegd op 5 december 2012
  30. Bush Tucker Plants, or Bush Food. Teachers.ash.org.au Gearchiveerd van het origineel op 11 May 2011 Geraadpleegd op 5 december 2012
  31. Bush Tucker. Theepicentre.com Gearchiveerd van het origineel op 13 May 2011 Geraadpleegd op 5 december 2012
  32. a b Australian food and drink. Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts (23 September 2008) Geraadpleegd op 5 december 2012
  33. Modern Australian recipes and Modern Australian cuisine. Special Broadcasting Service Gearchiveerd van het origineel op 3 May 2010 Geraadpleegd op 5 december 2012
  34. "Australian Wine Industry Statistics", Winebiz – Wine Industry Statistics. Geraadpleegd op 22 October 2010.
  35. Ed, McCarthy; Mary Ewing-Mulligan, Wine For Dummies, For Dummies, 2006 ISBN 0-470-04579-5.
  36. T. Stevenson "The Sotheby's Wine Encyclopedia" Dorling Kindersley 2005 ISBN 0-7566-1324-8
  37. Hugh Johnson & Jancis Robinson, The World Atlas of Wine, Mitchell Beazley; 6th Revised edition edition, 2007 ISBN 978-1-84533-414-7.
  38. Oz Clarke, Oz Clarke's New Wine Atlas: Wines and Wine Regions of the World, Harcourt; 6th Revised edition edition, 2002 ISBN 978-0-15-100913-8.
  39. Davison, Hirst and Macintyre, blz. 162–163.
  40. Australian Bureau of Statistics. Year Book Australia 2005
  41. A brief history. Cricinfo Geraadpleegd op 23 April 2010
  42. "Women's World Cup history", BBC News, 15 March 2005. Geraadpleegd op 23 April 2010.
  43. "Australia lift Women's World Cup", BBC News, 10 April 2005. Geraadpleegd op 23 April 2010.
  44. Results Archive. International Hockey Federation Geraadpleegd op 23 April 2010
  45. History. World Netball Championships 2011 Geraadpleegd op 23 April 2010
  46. History. Rugby League World Cup 2008 Geraadpleegd op 23 April 2010
  47. "Rugby World Cup History | 1999", BBC News, 7 October 2003. Geraadpleegd op 23 April 2010.
  48. "Rugby World Cup History | 1991", BBC News, 7 October 2003. Geraadpleegd op 23 April 2010.
  49. Video2000 Sa. 80.83.47.230 Geraadpleegd op 14 June 2010
  50. Track World Championships 2010 – Bane VM 2010. Cyclingworld.dk (28 March 2010) Gearchiveerd van het origineel op 31 March 2010 Geraadpleegd op 23 April 2010
  51. 2009 Pruszkow WCH are a history now!. track-pruszkow2009.com (29 March 2009) Geraadpleegd op 23 April 2010
  52. "Swimming's big splash", BBC Sports, 5 July 2004. Geraadpleegd op 8 November 2006.
  53. Gordos, Phil. "Phelps causes biggest splash", BBC Sports, 21 August 2004. Geraadpleegd op 19 November 2006.
  54. 100 of our Finest. Australian Olympic Committee Gearchiveerd van het origineel op 18 January 2009 Geraadpleegd op 31 January 2009
Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)