Kiribati
| Ribaberiki Kiribati Republic of Kiribati |
||||||
|
||||||
 |
||||||
| Basisgegevens | ||||||
| Officiële landstaal | Kiribatisch, Engels | |||||
| Hoofdstad | Tarawa | |||||
| Regeringsvorm | Republiek | |||||
| Staatshoofd | Anote Tong | |||||
| Religie | Katholiek 53%, protestants 41% | |||||
| Oppervlakte | 726 km² [1] (-% water) | |||||
| Inwoners | 92.533 (2005)[2] 112.850 (2009)[3] (155,4/km² (2009)) |
|||||
| Overige | ||||||
| Volkslied | Teirake kaini Kiribati | |||||
| Munteenheid | Australische dollar (AUD) |
|||||
| UTC | +12 +13 +14 | |||||
| Nationale feestdag | 12 juli | |||||
| Web | Code | Tel. | .ki | KIR | 868 | |||||
| Topografie | ||||||
 |
||||||
|
||||||
Kiribati (uitspraak (IPA): [ˈkiːrɨbæs]?), officieel de Republiek Kiribati, is een land in Oceanië. Het land ligt in de Grote Oceaan en is onderdeel van de regio's Micronesië (Gilberteilanden) en Polynesië (Phoenix- en Line-eilanden). Kiribati bestaat uit diverse eilandengroepen, namelijk; de Gilberteilanden, de Phoenixeilanden en de Line-eilanden.
Van de Line-eilanden behoren Jarvis, Kingmanrif en de Palmyra-atol niet tot Kiribati maar tot de Verenigde Staten. De eilanden van Kiribati zijn zelf in totaal slechts 717 km² groot maar liggen verspreid over een stuk oceaan ter grootte van 5 miljoen km².
De hoofdstad van Kiribati is Tarawa, dat eigenlijk geen stad is, maar een atol. Zuid-Tarawa, waar de regeringsgebouwen zich bevinden, is wel de grootste en eigenlijk enige stad van het land.
Inhoud |
[bewerken] Geografie
Kiribati bestaat uit drie archipels:
- Gilberteilanden : (16 atollen), circa 1500 kilometer ten noorden van Fiji: Abaiang, Abemama, Aranuka, Arorae, Beru, Butaritari, Kuria, Little Makin, Maiana, Marakei, Nikunau, Nonouti, Onotoa, Tabiteuea, Tamana, Tarawa
- Phoenixeilanden : (8 atollen), circa 1800 kilometer ten oosten van de Gilberteilanden: Birnie, Enderbury, Kanton, Manra, Nikumaroro, Orona, Rawaki, Winslow Reef
- Een deel van de Line-eilanden : (9 atollen), circa 3300 kilometer ten oosten van de Gilberteilanden: Millennium (Caroline), Filippo-rif, Flint, Kiritimati, Malden, Starbuck, Tabuaeran, Teraina, Vostok.
Daarnaast is er nog het eveneens bewoonde fosfaateiland Banaba dat ten westen van de Gilberteilanden ligt. Op Banaba is het hoogste punt van het land gelegen (81 meter boven de zeespiegel).
Tot 1995 werd Kiribati in tweeën gesneden door de internationale datumlijn, maar uit praktisch oogpunt is gekozen geheel Kiribati de datum ten westen van de grens te geven. Hierdoor is de datumgrens ongeveer 3000 kilometer verschoven. Kiribati is het enige land ter wereld dat zowel op het noordelijke, zuidelijke, oostelijke als westelijke halfrond ligt.
[bewerken] Bevolking
Circa 80% van de bevolking bestaat uit Micronesiërs, voorts zijn er Polynesiërs, Europeanen en Chinezen. Ruim 90% van bevolking woont op de Gilberteilanden. Het Kiribatisch, een Austronesische taal, is samen met het Engels de officiële taal. De bevolking groeit snel, van 56.000 inwoners in 1978 naar 110.000 in 2008. Een verdubbelingstijd van minder dan 30 jaar. De bevolking is dan ook jong, meer dan de helft is jonger dan 20 jaar. Er is een toenemende mate van verstedelijking: handelszaken, verharde wegen, comfort, tewerkstelling veroorzaken geconcentreerde bewoning.
[bewerken] Sport
In 2004 nam Kiribati voor het eerst deel aan de Olympische Zomerspelen: zie Kiribati op de Olympische Zomerspelen 2004.
[bewerken] Onderwijs en medische voorzieningen
Onderwijs is verplicht voor kinderen tussen de zes en veertien jaar.
Ieder bewoond eiland heeft een medisch centrum.
[bewerken] Staatsinrichting
Zie ook: Lijst van presidenten van Kiribati
Kiribati is een onafhankelijke republiek binnen het Britse Gemenebest. Het land is een presidentiële republiek met grote uitvoerende bevoegdheden voor de president (te Beretitenti). Het parlement bestaat uit één kamer (39 leden). Ieder afzonderlijk (bewoond) eiland heeft een eilandraad met aan het hoofd een president.
Sinds 1999 heeft Kiribati een zetel in de Verenigde Naties.
[bewerken] Politieke partijen
Kiribati kent twee grote politieke partijen:
- Boutokaan Te Koaua (BTK, d.i. Pilaren der Waarheid)
- Maneaban Te Mauri (MTM, d.i. Bescherm de Maneaban [een fusie bestaande uit de vroegere, de Christendemocratische Partij en de Nationale Vooruitgangspartij).
[bewerken] Godsdienst
97% Van de bevolking is christen, waarvan 55% rooms-katholiek en 45% protestants.
[bewerken] Geschiedenis
In de 17e eeuw werden de Gilberteilanden door de Europeanen ontdekt. (De naam 'Gilberteilanden' werd in 1820 geïntroduceerd, toen Adam Johann von Krusenstern, een Russisch admiraal de eilanden die naam gaf). Rond 1800 vestigden zich (slaven)handelaren op de eilanden en de Gilberteilanden en de Ellice eilanden werden in 1892 tot Brits protectoraat verklaard. De omliggende eilanden werden tussen 1892 en 1916 gekoloniseerd door de Britten.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de eilanden door de Japanners bezet. Tijdens de oorlog werd er hevig gevochten op de eilanden.
In januari 1972 kregen de eilanden beperkt zelfbestuur onder regeringsleider Reuben K. Uatioa. In 1974 werd Naboua Ratieta Chief Minister. In 1975 werden de Ellice-eilanden van de Gilberteilanden afgescheiden en werden een onafhankelijk land onder de naam Tuvalu. In 1977 kregen de Gilberteilanden autonomie, sinds 1978 onder de 27-jarige Chief Minister Ieremia Tienang Tabwai (Jeremia Tabai) van de Nationale Vooruitgangspartij (NPP).
Op 10 juli 1979 werd Ieremia Tienang Tabwai president (Beretitenti) van Kiribati. Op 12 juli werd het land een onafhankelijke republiek binnen het Britse gemenebest. Tot 1991 bleef Tabwai president. Hij werd in dat jaar opgevolgd door Teatao Teannaki, eveneens van de NPP. Hij leed een enorme verkiezingsnederlaag in 1994 en werd opgevolgd door Teburoro Tito van de Christendemocratische Partij (CDP). Zijn CDP fuseerde later met de NPP tot de christendemocratische Maneaban Te Mauri. In maart 2003 moest Tito aftreden nadat het parlement een motie van wantrouwen had aangenomen.
Op 10 juli 2003 werd Anote Tong van de Boutokaan Te Koaua ("Pilaren van de Waarheid") president.
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Verenigde Naties 2004
- ↑ (en) Laatste census 7 december 2005 (via V.N.)
- ↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
 |
Zie de categorie Kiribati van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
| Gemenebest van Naties (voorheen: Britse Gemenebest) |
|---|
|
Antigua en Barbuda · Australië · Bahama's · Bangladesh · Barbados · Belize · Botswana · Brunei · Canada · Cyprus · Dominica · Fiji · Gambia · Ghana · Grenada · Guyana · India · Jamaica · Kameroen · Kenia · Kiribati · Lesotho · Malawi · Maldiven · Maleisië · Malta · Mauritius · Mozambique · Namibië · Nauru · Nieuw-Zeeland · Nigeria · Oeganda · Pakistan · Papoea-Nieuw-Guinea · Rwanda · Saint Kitts en Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent en de Grenadines · Salomonseilanden · Samoa · Seychellen · Sierra Leone · Singapore · Sri Lanka · Swaziland · Tanzania · Tonga · Trinidad en Tobago · Tuvalu · Vanuatu · Verenigd Koninkrijk · Zambia · Zuid-Afrika |
| Landen en gebieden in Oceanië |
|---|
|
Onafhankelijke landen: Australië · Fiji · Indonesië* · Kiribati · Marshalleilanden · Micronesia · Nauru · Nieuw-Zeeland · Oost-Timor** · Palau · Papoea-Nieuw-Guinea · Salomonseilanden · Samoa · Tonga · Tuvalu · Vanuatu Andere gebieden in Oceanië: Amerikaans-Samoa · Cookeilanden · Frans-Polynesië · Guam · Hawaï · Nieuw-Caledonië · Niue · Noordelijke Marianen · Norfolk · Pitcairneilanden · Tokelau-eilanden · Wallis en Futuna Etnologische indeling: Melanesië · Micronesië · Polynesië *: alleen wat betreft Molukken, Noord-Molukken, Papoea, West-Papoea en West-Timor **: afhankelijk van de definitie |
