Internationale datumgrens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Animatie van de relatie tussen tijd van de dag en datumgrens.
Internationale datumgrens

De internationale datumgrens is een denkbeeldige lijn van pool naar pool en die geldt als scheidslijn tussen twee opeenvolgende data in de kalender.

Definitie[bewerken]

Deze lijn vormt de 'frontlijn' waar de datum het eerst op Aarde van de ene dag in de volgende overgaat. Westelijk van de datumgrens is het de 'nieuwe' dag en oostelijk is het de 'oude' dag. Terwijl in het midden van de nachtzijde van de Aarde, waar het altijd middernacht is, alle tijdzones met het roteren van de Aarde achtereenvolgens van datum wisselen wordt het deel van de Aarde dat nog in de 'oude' dag ligt steeds kleiner naarmate de datumgrens zijn 24 uurs omloop om de Aarde maakt. Tijdens die omloop 'duwt' de datumgrens als het ware de oude dag voor zich uit weg en 'sleept' de nieuwe dag achter zich aan over de Aarde heen. Op het moment dat het op de datumgrens weer middernacht is bevindt de gehele Aarde zich in dezelfde dag (datum). Daarna begint aan de westzijde van de datumgrens weer de volgende dag en zo wordt deze cyclus elke 24 uur weer opnieuw doorlopen.

Geschiedenis[bewerken]

Wanneer men rond de aarde reist wordt het voor elke 1/24 van de omtrek die men reist een uur vroeger (in westelijke richting) of later (in oostelijke richting). Als men op deze wijze de hele aarde rond gaat, verliest of wint men daarom een dag, zoals werd opgemerkt nadat de leden van de expeditie van Ferdinand Magellaan terugkeerden in Spanje, waar het een dag later was dan in zijn scheepslogboek.
Om dit op te lossen en de hele aarde een consequent datumsysteem te geven is er een lijn aangewezen als internationale datumgrens. Als men deze in westelijke richting overschrijdt, wordt het een dag later; in oostelijke richting een dag vroeger. Op de Internationale Meridiaanconferentie van 1884 werd de meridiaan van Greenwich als nulmeridiaan aangewezen. Behalve voor de navigatie, had deze beslissing gevolgen voor de tijdrekening. De nulmeridiaan wordt hoofdzakelijk berekend met behulp van de zonnetijd en, meer specifiek: de hoogste positie van de zon om 12.00 uur. Op het spiegelbeeld van deze referentielijn is het daarmee dus automatisch middernacht. Deze 180°-lijn liep gemakshalve goeddeels over het water van de Stille Oceaan.
Uit praktische en politieke overwegingen loopt de datumgrens inmiddels niet meer exact langs deze lengtegraad en heeft zij een niet-rechte vorm om Rusland en enkele eilanden in de Grote Oceaan te ontwijken.

Kiribati[bewerken]

Tot 1995 liep de internationale datumgrens dwars door Kiribati en deelde het eilandenrijk in twee delen. De bedrijven aan weerszijden van de datumlijn konden slechts met elkaar communiceren op de dagen dat het aan beide zijden een werkdag was. Later werd de lijn in het oosten rond de Line-eilanden getrokken, zo verkreeg men een grote plooi in de grens naar het oosten, maar Kiribati lag geheel in één datum. Sindsdien begint elke nieuwe dag op het eiland Kiritimati vroeger dan waar ook ter wereld. Vlak voor het jaar 2000 trokken duizenden mensen naar het eiland, ook wel Christmas Island genoemd, om daar als eersten ter wereld de jaarwisseling te vieren.

Samoa en Tokelau[bewerken]

Door de ligging van Samoa en Tokelau vlak ten oosten van de internationale datumgrens werd hier als laatste ter wereld Nieuwjaar gevierd, namelijk om 12:00 uur Nederlandse tijd. Samoa besloot echter om per 29 december 2011 over te stappen van de oostelijke naar de westelijke kant van de datumgrens en Tokelau gaf aan dit ook te zullen doen. Dit betekende dat er een dag werd overgeslagen: 30 december kwam te vervallen; na 29 december 2011 volgde 31 december 2011. Deze wijziging vergemakkelijkt het zakendoen met de voornaamste handelspartners Australië en Nieuw-Zeeland, die beide al aan de andere kant van de datumgrens lagen. Voor de overschakeling liep Samoa 21 uur achter op Sydney, na de overschakeling 3 uur vóór.[1] In het oorspronkelijke, meer voor de hand liggende plan zou 31 december worden overgeslagen. Uiteindelijk is besloten de datumovergang niet met de jaarwisseling te doen samenvallen.

Trivia[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties