Ghana

Republic of Ghana
(Details) (Details)
Basisgegevens
Officiële landstaal	Engels
Hoofdstad	Accra
Regeringsvorm	constitutionele democratie
Religie	christendom 69%, islam 16%, traditionele religies 9%
Oppervlakte	238.533 km²  (1,0% water)
Inwoners	18.912.079 (2000) 23.832.495 (2009) (99,9/km² (2009))
Overige
Volkslied	God Bless Our Homeland Ghana
Munteenheid	cedi (GHS)
UTC	-1
Nationale feestdag	6 maart
Web | Code | Tel.	.gh | GHA | 233
Voorgaande staten
Goudkust (gebied) 1957 (Onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk)
Topografie
Portaal    Landen & Volken

Elmina in 2003

Ghana, officieel de Republiek Ghana is een land aan de westkust van Afrika. Het grenst westelijk aan Ivoorkust, noordelijk aan Burkina Faso, oostelijk aan Togo en zuidelijk aan de Golf van Guinea.

Ghana heeft 23.832.495 (2009) inwoners.

Geschiedenis

De naam Ghana komt van het Ghanese Rijk, of Wagadou zoals zij het zelf noemden, dat wat noordelijker in de Sahelzone lag, bestond tussen de 8e en 11e eeuw en een belangrijke regionale economische macht was. Dit rijk bestond totdat de Almoravidleider en verspreider van de islam Abu Bakr ibn Umar de hoofdstad in 1076 in handen kreeg.

Na de val van het rijk emigreerde een deel van de Akanvolken, zoals de Ashanti en de Fante naar het zuiden. Er werden meerdere staten gesticht, zoals de Ashanti-federatie en enkele Fante-staten. Het grootste deel van het gebied werd verenigd in de 16e eeuw onder de Ashanti-confederatie. In eerste instantie was dit een los statenverbond, maar later werd het een gecentraliseerde staat, met een hoge mate van bureaucratie rond Kumasi.

Het eerste contact tussen de plaatselijke volksstammen en de Europeanen vond plaats in 1470. De Europeanen noemden het gebied de "Goudkust". In de 17e eeuw kwamen ook de Nederlanders naar het land; in 1598 kregen zij toestemming om een handelspost te openen bij Moore, het latere Fort Nassau. In 1637 werd het Fort Elmina veroverd op de Portugezen, dit was jarenlang het centrum van de Nederlandse aanwezigheid aan de Goudkust. Het fort bleef tot 1872 in Nederlandse handen.

In de negentiende eeuw trokken de Britten Ghana binnen en na slag te hebben geleverd moesten de inwoners van het latere Ghana in 1901 de nederlaag erkennen. Het gebied kreeg de status van een Britse kolonie, bekend onder de naam Gold Coast.

Op 6 maart 1957 kwam er een eind aan de koloniale overheersing en kreeg het de naam Ghana. Kwame N'krumah werd de eerste minister-president; daarmee was het het eerste gekoloniseerde land in Afrika dat zijn onafhankelijkheid terug kreeg. Op 1 juli 1960 werd het land een republiek met N'krumah als president, maar het bleef lid van de Britse Gemenebest. De niet-gebonden links georiënteerde N'krumah werd echter tijdens een staatsiebezoek aan Noord-Vietnam en China op 24 februari 1966 door een door de CIA gesteunde staatsgreep door kolonels Afrifa en Kotoka ten val gebracht. Afrifa was nog even van 1968 tot 1969 staatshoofd, maar in de jaren zeventig wisselden militaire regimes en weinig succesvolle burgerregeringen elkaar af.

Op 4 augustus 1974 werd het rechts rijden ingevoerd. Daarvoor werd er links gereden.

Op 4 juni 1979 volgde een linkse staatsgreep van het leger onder leiding van een jonge luchtmachtluitenant Jerry Rawlings. Het leger hield aanvankelijk slechts toezicht op de burgerlijke regering, maar in 1981 trok het de macht geheel naar zich toe en werd Rawlings president. Zijn beleid had een positief effect op het economisch herstel en hij was populair bij de gewone Ghanezen ondanks zijn gebrek aan respect voor de mensenrechten. Rawlings zorgde voor een grondwet en een herstel naar een democratisch stelsel. Vanaf 29 december 1992 werd Ghana een democratie met Rawlings als gekozen president.

In 2000 kon Rawlings niet meedoen aan de verkiezingen omdat hij al twee termijnen president was. Toen werd de leider van de grootste oppositiepartij gekozen: John Agyekum Kufuor. Sinds 7 januari 2009 is John Atta-Mills de nieuwe democratisch gekozen president van Ghana, na een nek-aan-nekrace tussen zijn National Democratic Congress (NDC) en die van de huidige regeringspartij van Nana Akufo-Addo. John Agyekum Kufuor was president in de twee voorgaande regeringsperiodes.

Geografie

Ghana heeft een oppervlakte ongeveer gelijk aan 6x Nederland en 8x België. Het grenst aan Burkina Faso, Ivoorkust en Togo. De kustlijn is 539 kilometer lang. De belangrijkste natuurlijke hulpbronnen zijn: cacao, goud, hout, industriediamant, mangaan, bauxiet, vis, rubber, palmolie, en waterkracht.

Landschap

Het land bestaat voornamelijk uit laagvlakte, met een plateau in het midden-zuiden.

De hoogste berg is de Afadjato (880 m). In het oosten bevindt zich een enorm groot, langgerekt stuwmeer, het Voltameer. Het heeft de vorm van een inlandse delta. De voeding komt grotendeels van de rivieren de Witte Volta en de Oti, beide aftakkingen van de Niger, en de Zwarte Volta, die ontspringt in het noorden van Burkina Faso; het water stroomt vanuit het meer via de Akosombo Dam en de rivier de Volta naar zee.

Klimaat

Ghana ligt iets ten noorden van de evenaar en heeft een tropisch klimaat. Het is warm en relatief droog aan de zuidoostkust (onder andere Accra) en vochtig in het zuidwesten. In het noorden is het heet en droog.

Steden

De hoofdstad is Accra, waar vroeger het Afrikaanse hoofdkantoor van de West-Indische Compagnie was. Voordat de Hollanders daar kwamen, hadden de Portugezen Elmina en Fort Sao Jorge gebouwd. Ook belangrijk is de havenstad Tema. Andere steden en plaatsen zijn Kumasi, dat meer landinwaarts ligt, Sekondi-Takoradi (Takoradi betekent tweede haven), Ho, Sunyani, Cape Coast en Tamale, in het noorden Asamankese en Koforidua, niet ver van Accra.

Bevolking

Etnische groepen

Volgens de census van 2000 hoort 45,3% van de bevolking tot de Akan, waar onder andere ook de Ashanti en de Fante toe behoren. Verder behoort 15,2% tot de Mole-Dagbon, 11,7% tot de Ewe, 7,3% tot de Ga-Dangme, 4% tot de Guan, 3,6% tot de Gurma, 2.6% tot de Grusi en 1% tot de Mande-Busanga.

Talen

Het Engels is de officiële taal maar daarnaast bestaan er vele verschillende inheemse talen. Al deze talen behoren tot de Niger-Congotalen. In het Noorden komen vooral Gurtalen zoals Dagbani en Frafra voor en in het zuiden voornamelijk Kwatalen zoals Twi of Akan, Kyerepon (Cherepon), Ewe en Ga.

Pidgin Engels (Krung Brofo genoemd) stamt af van de koloniale tijden en wordt breed gesproken door jongens en meisjes van de basisscholen, studenten van de middelbaar scholen en studenten van de hogere scholen en universiteiten. Opgeleiden spreken deze taal ook onderling. Het wordt als een soort macho taal gezien.

Politiek

Staatsinrichting

Sinds 7 januari 2009 is John Atta-Mills de nieuwe democratisch gekozen president van Ghana na een nek-aan-nek race tussen zijn NDC (National Democratic Congress) en die van de huidige oppositiepartij van Nana Akufo-Addo. John Agyekum Kufuor was president in de twee voorgaande regeringsperiodes. Hij volgde luitenant Jerry Rawlings op, die bijna 20 jaar aan de macht was geweest. Deze opvolging werd indertijd geprezen vanwege de ordelijke opvolging van de ene gekozen leider door de andere, wat in postkoloniaal Afrika nog altijd vrij zeldzaam is.

Staatshoofden van Ghana

Koningin:

• Koningin Elizabeth II - 1957-1960

Gouverneurs-generaal: Sir Charles Noble Arden-Clarke (1957); Lord William Francis Hare of Listowel (1957-1960)

Presidenten:

• Kofi Kwame N'krumah - 1960-1966 (CPP)
• Joseph Arthur Ankrah - 1966-1969 (Voorzitter van de Militaire Bevrijdingsraad)
• Akwasi Afrifa - 1969-1970 (Voorzitter presidentiële Commissie)
• Nii Amaa Ollennu - 1970 (ad interim)
• Edward Akufo-Addo - 1970-1972
• Ignatius Kutu Acheampong - 1972-1978 (Voorzitter Opperste Militaire Raad)
• Frederick W. Kwasi Akuffo - 1978-1979 (Voorzitter Opperste Militaire Raad)
• Jerry John Rawlings (1x) - 1979 (Voorzitter Nationaal Revolutionaire Raad van de Gewapende Krachten)
• Hilla Limann - 1979-1981 (PNP)
• Jerry John Rawlings (2x) - 1981-2001 (Voorzitter Voorlopige Nationale Verdedigingsraad tot 1993, daarna tot 2001 president) (NDC)
• John Agyekum Kufuor - 2001-2009(NPP)
• John Atta Mills - 2009-Heden, won de verkiezingen nipt van Nana Akuffo Addo van de Regeringspartij NPP.

Premiers van Ghana

• Kwame N'krumah - 1951-1960 (CPP)
• Kofi Abrefa Busia - 1969-1972 (PP)

CPP= Convention People's Party - PNP= Progressive National Party - NDC= National Democratic Congress - NPP= New Patriotic Party - PP= People's Party

Bestuurlijke indeling

Zie Regio's van Ghana voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Ghana is onderverdeeld in tien regio's.

Economie

Ghana is rijk aan grondstoffen en grote delen van het land zijn vruchtbaar. De landbouw, met name cacao, levert een belangrijke bijdrage aan de exportinkomsten. Het land produceert ook veel goud, de belangrijkste goudreserves liggen in het zuidwesten van het land. Het centrum van de goudwinning is Obuasi, circa 200 kilometer ten noordwesten van de hoofdstad Accra, waar ook het hoofdkantoor van AngloGold Ashanti is gevestigd. Ghana had tot voor kort geen aardolieindustrie, maar aan het begin van 2011 werd voor de kust een groot olieveld in productie genomen.

De periode 1973-1983 was economisch gezien rampzalig als gevolg van verschillende factoren zoals corruptie, de droogte, wanbeleid, machtswisselingen en de gedwongen repatriëring van een miljoen Ghanezen uit Nigeria in 1983. In datzelfde jaar werd het Economic Recovery Program gestart. Sindsdien is de situatie wel verbeterd; in de periode 1988-1999 groeide de economie jaarlijks met 4,3% en tussen 1999-2009 gemiddeld met 5,6%. Het BNP van Ghana steeg van USD 5,2 miljard in 1989 naar USD 26,2 miljard in 2009. Een probleem blijft de grote afhankelijkheid van het exporteren van cacao, nu ongeveer 35% van de totale exportopbrengsten.

Een ander probleem is dat, in tegenstelling tot Ghana zelf, omringende landen zoals Ivoorkust, Liberia en Sierra Leone instabiel zijn, waardoor buitenlandse investeerders worden afgeschrikt. In 2003 vertegenwoordigden landbouw, industrie en dienstensector respectievelijk ongeveer 34%, 24% en 41% van de Ghanese economie.

Energie

In juni 2007 werd 60 kilometer voor de kust van Ghana aardolie aangeboord. Het olieveld ligt in water tussen de 1.100 en 1.700 meter diep. Van de regering kreeg het de naam "Jubilee" ter ere van het uitroepen van de onafhanklijkheid van Ghana 50 jaar eerder. Om de olie te winnen werd een FPSO afgemeerd; op deze olietanker staan speciale installaties om de olie en het bijkomende aardgas te behandelen. De olie wordt tijdelijk in de tanker opgeslagen en later met andere tankers naar de raffinaderijen vervoerd. De productie is begin 2011 gestart en de oliemaatschappijen verwachten 120.000 vaten olie per dag te kunnen produceren. Het veld zal na ongeveer 20 jaar uitgeput zijn.

De enige raffinaderij van Ghana staat in Tema en deze is ongeschikt om de olie uit het "Jubilee" veld te raffineren. Het is een kleine raffinaderij met een capaciteit van circa 45.000 vaten olie per dag. De Ghanese olie is van hoge kwaliteit en veel nieuwe installaties zijn nodig om dit te kunnen verwerken. Deze aanpassingen, of de bouw van een hele nieuwe raffinaderij, vergen een investering van USD 1 miljard en dit is niet economisch verantwoord.

Armoede

Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft in Ghana 28,5% van de bevolking onder de armoedegrens.

Onderwijs

Het basisonderwijs is gratis. Officieel gaat meer dan driekwart van de kinderen naar school maar veel leerlingen haken vroegtijdig af omdat ze thuis mee moeten werken om wat extra inkomen te vergaren. Of ze kunnen niet naar school omdat hun ouders geen geld hebben om een schooluniform (verplicht), lesboeken, schriften of pennen te betalen.

Bekende personen van Ghanese afkomst

• Asamoah Gyan, voetballer
• Freddy Adu, voetballer
• Eric Adjetey Anang, beeldhouwer
• Kofi Annan, ex-secretaris-generaal van de Verenigde Naties
• Kofi Ayivor, muzikant
• Kwame N'krumah
• Salou Ibrahim, voetballer bij Red Bull New York
• Christian Gyan, voetballer
• George Boateng, voetballer bij Hull City
• Mickaël Essien, voetballer bij Chelsea FC
• Matthew Amoah, voetballer bij NAC Breda
• Stephen Appiah, voetballer bij AC Cesena
• Samuel Kuffour, voetballer bij Ajax
• Eric Addo, voetballer bij Roda JC
• Kwame Quansah, voetballer bij Heracles Almelo
• Emmanuel Boakye, voetballer bij Sparta Rotterdam
• Osibisa, popgroep
• Quincy Owusu-Abeyie, voetballer bij Spartak Moskou
• Anthony Obodai, voetballer bij RKC Waalwijk
• Granny Nanny, vrouwelijke Marron-aanvoerder op Jamaica
• Dizzee Rascal, ouders uit Ghana, rapper
• Georgina Kwakye, actrice
• Kaye Styles (Kwasi Gyasi), Belgische zanger
• Sugar Jackson Osei Bonsu, Belgische Weltergewicht bokser, Europees kampioen 2007-2008
• Mami Awuah Asante atlete, Nederlands sprintkampioene 1996: 100 m, 1998: 100 m + 200 m
• Kofi Sarkodie-Mensah of beter gekend als Kofi Kingston, een professioneel worstelaar die werkt voor WWE.

Zie ook

• Monumenten op de Werelderfgoedlijst
• Lijst van Afrikaanse muzikanten

Bronnen, noten en/of referenties Asare, B. & Wong, A. (2004). An Economic Development of Two Countries: Ghana and Malaysia. West Africa Review.

Commons

Zie ook de Atlas van Ghana op Wikimedia Commons.

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Ghana op Wikimedia Commons.

Lijst van landen in Afrika

Algerije · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Centraal-Afrikaanse Republiek · Comoren · Congo-Brazzaville · Congo-Kinshasa · Djibouti · Egypte · Equatoriaal-Guinea · Eritrea · Ethiopië · Gabon · Gambia · Ghana · Guinee · Guinee-Bissau · Ivoorkust · Kaapverdië · Kameroen · Kenia · Lesotho · Liberia · Libië · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauritanië · Mauritius · Marokko · Mozambique · Namibië · Niger · Nigeria · Oeganda · Rwanda · Sao Tomé en Principe · Senegal · Seychellen · Sierra Leone · Somalië · Soedan · Swaziland · Tanzania · Tsjaad · Togo · Tunesië · Zambia · Zimbabwe · Zuid-Afrika · Zuid-Soedan Frans overzees departement: Mayotte · Réunion Overige gebieden: Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha · Westelijke Sahara

5°-11° N, 3°W - 1°O