Professioneel worstelen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Professioneel worstelaar John Cena Attitude Adjustment tegen professioneel worstelaar Kurt Angle.

Professioneel worstelen (ook wel Amerikaans worstelen of showworstelen) is in het algemeen een vorm van theater, met heel wat elementen van worstelen. Modern professioneel worstelen bevat meestal klappen en andere technieken, die zijn gemodelleerd naar verschillende vormen van wereldwijd worstelen en boksstijlen.

Modern professioneel worstelen is een performance art, waar de deelnemers een show met vermaak creëren door een vechtsportwedstrijd te simuleren. Het niveau van realisme kan variëren; van het Amerikaanse World Wrestling Entertainment niveau tot de hoogst realistische Japanse shoot-stijl of de in Mexico dominante stijl die vooral theatraal is: Lucha libre.

Professioneel worstelen als een performance art[bewerken]

Professioneel worstelen is enorm populair in Amerika, Japan en Mexico. In Nederland bestaan er ook een aantal worstelorganisaties. De grootste federaties zijn Pro Wrestling Holland (PWH), Pro Wrestling Showdown (PWS) en Dutch Pro Wrestling (DPW): zij organiseren shows door heel Nederland en trekken honderden toeschouwers (jong en oud).

Professioneel worstelen vindt zijn oorsprong in de tijd van de reizende kermisshows. De professionele vorm begon als een uiting voor sterke mannen, die Grieks-Romeinse worsteltechnieken combineerden met andere worstelvormen en acrobatische optredens en vormen van nationaal en regionaal worstelen en vechtsporten zoals Pehlwani, Judo enzovoorts. Hierbij verdienden ze geld voor uitbaters over de hele wereld. In de vroege jaren van de 20e eeuw was het "professionele worstelen" gewoon dat, een professionele wedstrijd van amateur-stijl worstelaars in een competitie vergelijkbaar met professioneel boksen. Toch verdwenen deze wedstrijden uit de sportwereld toen de televisie opkwam, vooral vanwege hun grote lengte en gebrek aan drama. Later werd bedacht dat de wedstrijden meer geld op konden brengen als ze qua lengte en drama van tevoren werden vastgesteld. Gedurende meer dan een eeuw claimden professionele worstelorganisatoren en -deelnemers dat de competitie echt was en bewaarden ze de geheimen van het strikt (wat bekendstaat als kayfabe).

In Groot-Brittannië werd het professionele worstelen heel populair dankzij de zaterdagmiddag sport show World of Sport op ITV tijdens de jaren '60 en '70, waarbij grote namen ontstonden zoals Mick McManus, Count Bartelli, Giant Haystacks, Jackie Pallo, Big Daddy and Kendo Nagasaki.

In de Verenigde Staten werd het professionele worstelen erg populair in de jaren '80, vooral met namen als "Hulk Hogan" (de bekendste kampioen in het zwaargewicht), Andre The Giant, Big John Studd, Jake "the Snake" Roberts, Jesse Ventura("the Body") later ook commentator samen met Vince McMahon jr., King Kong Bundy, Randy "Macho Man" Savage, "The Ultimate Warrior" en nog vele vele anderen. Nu is het nog steeds erg populair, maar de glorietijden zijn voorbij.

Er begonnen scheurtjes te ontstaan in de kayfabe toen in de jaren '80 Vince McMahon naar zijn World Wrestling Federation begon te refereren als "sports entertainment" om vooroordelen van de atletische commissies van de meeste staten te vermijden en om lagere verzekeringsbedragen veilig te stellen voor zijn evenementen en om de belasting op sportevenementen die op Pay-per-view uitgezonden worden te ontlopen. Later werd de kayfabe steeds zwakker in de WWF (en later in de hele wereld van het professionele worstelen), wat leidde tot de speech uit 1997 die uitgezonden werd op Monday Night RAW, waarin McMahon beloofde om op te houden met het beledigen van de intelligentie van zijn fans door de illusie van realiteit omhoog te houden en hij verwees naar RAW als een actie-avonturen serie. McMahon beloofde aan het einde ook om de simpele morele karakters te maken en die te vervangen met diepere, interessante karakters en situaties, een belofte die hij zelden waar heeft gemaakt. Hij voegde toen andere shows toe, zoals Friday Night Smackdown! , Sunday Night Heat en Velocity. Waarschijnlijk kwam het definitieve einde aan de kayfabe in 2002, toen de WWF zijn naam veranderde naar World Wrestling Entertainment, als antwoord op een rechtszaak van het WNF (WWF in Amerika).

Realiteit en fantasie[bewerken]

Professioneel worstelen is "gesimuleerd" in de betekenis dat de uitkomst van tevoren bepaald is en dat de effecten op de tegenstander overdreven worden. Sommigen behandelen het optreden als een vorm van entertainment of toneelspel en willen het woord "nep" niet gebruiken om het te beschrijven. Verschillende pro-wrestling moves veroorzaken werkelijk pijn en kunnen serieuze blessures veroorzaken als ze verkeerd uitgevoerd worden. Veel professionele worstelaars worden boos en vijandig als iemand ze kleineert door het worstelen nep te noemen. Soms bieden ze deze mensen een kans om in de ring te komen en te doen wat zij dagelijks doen om blessures te vermijden, zodat ze zelf kunnen zien hoe "nep" het werkelijk is.

De grote meerderheid van de matches heeft vooraf bepaalde resultaten en worden "worked" genoemd. De resultaten worden bepaald door "bookers" om de "heel heat" voor de slechteriken en de "(baby)face heat" voor de goede figuren te maximaliseren, vaak in de context van langdurige "feuds" of "verhaallijnen". Meestal bepalen de worstelaars van tevoren wat belangrijke "spots", waarin de sleutelmomenten in een wedstrijd duidelijk worden. Tijdens de match wordt de volgorde van de moves en overgangen geïmproviseerd door de deelnemer door "calling spots", het aan elkaar duidelijk maken wat ze gaan doen. De scheidsrechter is vaak betrokken bij de uitvoering van de match om onvoorziene omstandigheden in te plannen en daarmee te handelen.

De overgrote meerderheid van bloed-incidenten in worstelen zijn echt, en worden vaak veroorzaakt door het gebruik van een klein mesje om een kleine snee te maken, meestal op het voorhoofd dichtbij de haargrens. Dit staat bekend als "bladen". Vaak bladen de personen zichzelf terwijl ze het proces uit het zicht houden. Soms bladen hun tegenstander voor ze, soms omdat het de eerste keer is voor die persoon.

Bloeden staat bekend als "juicing". Wanneer een worstelaar onbedoeld bloedt, zoals na een per ongeluk gebroken neus, wordt dat "juicing hardway" genoemd. Wanneer een worstelaar een andere worstelaar expres harder slaat dan hij zou moeten doen, heet dit "stiff" (stijf) of "potato".

Naast wat echt geweld zijn er constant tijden waar de scheiding tussen realiteit en fantasie onduidelijk is, vooral als het aankomt op wie de match moet winnen. Zie bij de Clique voor een voorbeeld hiervan. In een enkel geval, maar in de laatste decennia steeds minder vaak, zal een worstelaar "shooten", dit betekent dat hij het script negeert en werkelijk probeert te winnen. Dit staat ook bekend als "voor jezelf zaken doen". In het verleden kozen promoties expres Wereld Kampioenen zoals Lou Thesz die zichzelf werkelijk konden verdedigen als het gevecht echt zou worden.

Regels[bewerken]

De gesimuleerde omstandigheden van het professionele worstelen is slechts een van de vele verschillen die het heeft met het traditionele worstelen. Andere verschillen kunnen worden gevonden in de regels die zijn opgesteld voor pro-wrestling.

De scheidsrechter heeft vaak de uiteindelijke macht in een match, en heeft zo veel autoriteit dat de terugdraaiing van een beslissing alleen gemaakt kan worden door een scheidsrechter die bij de match betrokken is; zelfs de eigenaar van de promotie heeft geen invloed over deze beslissing. Natuurlijk wordt zelfs deze regel wel eens veranderd, afhangend van de storylines van een bepaald moment. Een gebruikelijk voorbeeld hiervan is wanneer een promotie-eigenaar of een andere hoge verantwoordelijke de voorwaarden van de match aanpast om de beslissing van de scheidsrechter te dwarsbomen, zoals een match tot een wedstrijd zonder diskwalificatie uitroepen als een worstelaar wint door diskwalificatie. Een "motto" dat gebruikt wordt in de pro-wrestling wereld om de interpretatie van de regels te beschrijven (die meer als losse stelregels dienen is: "You can't call what you don't see", wat betekent dat alles mag zolang de scheidsrechter het niet ziet). Dit wordt vaak gebruikt als plotwending om een drastische verandering in de match te veroorzaken. Een van de meest gebruikte voorbeelden hiervan is wanneer een scheidsrechter "per ongeluk" buiten bewustzijn wordt geslagen of uit de ring gegooid wordt. Wanneer hij buiten bewustzijn is, wint een worstelaar, meestal een "face" plotseling de wedstrijd, maar deze overwinning wordt van hem gestolen door inmenging van buiten af, een voorwerp van buiten af of een andere oneerlijke manier. De scheidsrechter die zich niet bewust is van wat er gebeurd is, zal net op tijd bijkomen om een "pin" die de nieuwe situatie reflecteert te zien en maakt een "three-count". Een variatie op dit einde, de "Dusty Finish, genoemd naar Dusty Rhodes, die vaak dit soort eindes gebruikte als booker, heeft een vervangende scheidsrechter die de "three-count" maakt in voorkeur van de face, waarbij de originele scheidsrechter deze beslissing terugdraait. In toevoeging tot de "pinfall" kan een match gewonnen worden door een "submission", "count-out", diskwalificatie of het niet beantwoorden van de "ten count".

Slaan is toegestaan zo lang de worstelaarsvuist open is (dit staat bekend als een "chop"). Dit is waarschijnlijk de meest genegeerde regel, omdat een scheidsrechter een worstelaar zelden diskwalificeert vanwege het slaan met de gesloten vuist. In plaats daarvan roept een scheidsrechter de worstelaar alleen op om hiermee te stoppen, wat zelden succesvol is. In toevoeging hierop mogen worstelaars alleen schoppen met het platte deel van de voet en een "low blow" (klap in het kruis) geldt alleen wanneer het kruis geslagen wordt. Wanneer een van de worstelaars in contact staat met de touwen, of wanneer een deel van de worstelaar onder de touwen is, moet elk contact tussen de worstelaars verbroken worden voordat er tot vijf is geteld. Deze strategie wordt vaak gebruikt om te ontsnappen uit een submission-greep, en minder vaak kan een worstelaar voorkomen dat hij verliest door pinfall door zijn voet op de touwen te leggen.

Pinfall[bewerken]

Om te winnen door pinfall moet een worstelaar de beide schouders van zijn tegenstander tegen de mat houden terwijl de scheidsrechter drie maal op de mat slaat. Dit is de meest gebruikte vorm van winst. Het is verboden om de touwen te gebruiken om meer kracht te kunnen zetten bij het pinnen.

Submission[bewerken]

Om te winnen door submission moet een worstelaar zorgen dat zijn tegenstander opgeeft, meestal, maar niet noodzakelijk, door hem in een submissiegreep te nemen (bijvoorbeeld een beengreep, armgreep, hoofdgreep etc.).

Buiten bewustzijn raken in een submissiegreep leidt tot verlies door knockout. Om te bepalen of een worstelaar bewusteloos is, pakt de scheidsrechter meestal een hand op en laat deze vallen. Als deze drie keer achter elkaar valt zonder dat de worstelaar de kracht heeft om dit tegen te houden, wordt hij als bewusteloos beschouwd. Dit wordt meestal grotendeels genegeerd sinds rond 1995, maar wordt soms nog gebruikt wanneer een "old-school" worstelaar een wedstrijd heeft.

Tegenwoordig kan een worstelaar aangeven dat hij opgeeft door "tapping out", dat is met zijn vrije hand tegen de mat slaan. De tapout is geen traditioneel deel van professioneel worstelen; het werd midden jaren 90 geïntroduceerd als antwoord op de groeiende populariteit van vechtsportcompetities waar de tapout al geaccepteerd was. Soms gebruiken promoties de optie van mondeling opgeven, wanneer een worstelaars zijn armen niet kan gebruiken door de submission manoeuvre.

Count-out[bewerken]

Een count-out (CO) gebeurt wanneer een worstelaar lang genoeg uit de ring is zodat de scheidsrechter tot 10 kan tellen (in sommige promoties tot 20). Wanneer beide worstelaars buiten de ring zijn, wordt de telling onderbroken als een van beiden de ring binnen gaat en weer verlaat. Zo niet, worden beide worstelaar uitgeteld. Dit staat bekend als een dubbele count-out (DCO).

Als beide worstelaars niet bewegend op de mat liggen, kan de scheidsrechter ook tot 10 tellen. Wanneer een van de worstelaars zijn knieën aanraakt, wordt de telling verbroken. Als geen van beide worstelaars zijn knieën of voeten kan bereiken, wordt het als gelijkspel gerekend, ook wel bekend als dubbele knockout, of incorrect als een "in ring count-out".

De count-out regel geeft aan dat een worstelaar geen match kan winnen wanneer een deel van zijn tegenstanders lichaam niet in de ring is. Dit staat toe dat men kan ontsnappen aan een pinfall of submission-greep door een van de ringtouwen te pakken en zo de scheidsrechter te dwingen om de greep op te heffen of te stoppen met tellen. Dit verklaart ook waarom de scheidsrechter begint met tot 10 tellen als een worstelaar op de bovenste rope klinkt; hij is buiten de ring.

Diskwalificatie[bewerken]

Aanvallen die strafbaar zijn met diskwalificatie (of "DQ") zijn onder andere:

  • Het uitvoeren van illegale grepen of manoeuvres, zoals het weigeren om een greep op te heffen als een tegenstander bij de touwen is, iemand wurgen of bijten, op de bovenste "turnbuckle" blijven en herhaaldelijk slaan met een gesloten vuist, voor meer dan de door de scheidsrechter gecontroleerde vijf tellen.
  • Inmenging van een persoon die niet bij de match betrokken is, door het slaan of vasthouden van een worstelaar. Als iemand probeert om zich met de match te bemoeien, maar van de ring weggestuurd wordt door een worstelaar of scheidsrechter voor dit gebeurt, is er meestal geen sprake van diskwalificatie.
  • Een tegenstander raken met een object van buitenaf (behalve wanneer de regels van de match dit specifiek toestaan).
  • Een directe slag of schop in het kruis (een low-blow).
  • De scheidsrechter aanvallen.

In praktijk worden de regels van het gevecht vaak geschonden zonder diskwalificatie, omdat de scheidsrechter afgeleid wordt en dit niet ziet, of omdat de scheidsrechter het wel ziet maar de match toch door laat gaan. Bijna altijd moet de scheidsrechter deze overtreding met zijn eigen ogen zien om te bepalen of de match eindigt in een diskwalificatie en is dit optreden van de scheidsrechter vrijwel altijd beslissend. Het komt dan ook regelmatig voor dat de scheidsrechter "knock out" raakt tijdens een match. Wanneer de scheidsrechter buiten bewustzijn blijft, worden regels vaak expres overtreden.

Als beide deelnemers (of teams) in een match doorgaan tegen de instructies van de scheidsrechter in, eindigt de wedstrijd soms in een dubbele diskwalificatie waarbij beide worstelaars of teams (in een tag team match) worden gediskwalificeerd. De match eindigt dan eigenlijk in een gelijk spel.

Variaties[bewerken]

De regels voor een een-op-een pro wrestling match zijn niet altijd hetzelfde geweest. Bijvoorbeeld had de NWA een regel dat de tegenstander niet over de bovenste rope gegooid mocht worden. De niet meer bestaande WCW had oorspronkelijk de regel dat men niet van de bovenste rope mocht springen op een tegenstander. Beide gevallen zouden leiden tot diskwalificatie. De World Wrestling Federation (nu World Wrestling Entertainment) diskwalificeerde ooit worstelaars omdat ze trokken aan de kleding van de tegenstander terwijl ze hen bedekten voor een pin. Deze move is nog steeds verboden in de meeste promoties, maar zorgt nu alleen dat de greep of pin onderbroken wordt.

Deelnemers[bewerken]

Mannen[bewerken]

Het mannenworstelen bestaat het langst. Hierin bevinden zich drie grote categorieën namelijk de cruiserweights (lightgewichten), light-heavyweights (tussengewichten) en de heavyweights (zwaargewichten). In de meest extreme gevallen kunnen wij dit uitbreiden tot vijf categorieën, met toevoeging van featherweights (extreme ligchtgewichten) en super heavyweights (extreme zwaargewichten).

In de loop der jaren kende de mannendivisie een zekere metamorfose. In de beginjaren waren de meeste outfits en worstelgrepen namelijk heel sober. Lenigheid was wel aanwezig, maar werd als spectaculair beschouwd. Aan een bepaalde gimmick werd niet zo hard gewerkt of men gebruikte simpele dingen om het publiek naar hun hand te zetten.

Intussen zijn de outfits meestal heel kleurrijk of gimmick-gericht. Sommigen komen met gigantische kettingen naar de ring, terwijl anderen dan weer helemaal onherkenbaar onder de makeup zitten. Ook de moveset onderging een evolutie. Zo beschouwt men lenigheid de dag van vandaag haast als vanzelfsprekend en kan men niet genoeg salto's doen om het publiek versteld te doen staan.

Vrouwen[bewerken]

Vrouwen nemen al lang deel aan het professionele worstelen, eerst in vrouw-tegen-vrouw wedstrijden die laag op de lijst stonden in vergelijking met mannen matches. Toen (jaren '60-'70)werd het vrouwenworstelen wel nog als echt worstelen beschouwd. Twee vrouwelijke worsteliconen van die tijd waren Mae Young en Fabulous Moolah.

Om het vrouwenworstelen een boost te geven, werden rond de jaren '90 er meer en meer vrouwen binnengehaald die eerder over een onvergetelijk lichaam dan onvergetelijk talent beschikten. Toch waren er uitzonderingen die meer waren dan enkel een mooi lichaam. Lita was in de WWE toen nog gekend als de meest extreme vrouw van die tijd. Zij telde naast een mooi lichaam ook nog een mooi arsenaal aan luchador-bewegingen. Zij die fysiek toch de mannencategorie benaderden, werden als freakshow behandeld. Het grootste icoon van het vrouwenworstelen in die tijd was Chyna die, dankzij haar ongelofelijke fysiek, gemakkelijk een match kon zijn voor mannen. Ze was dan ook de eerste vrouw die de Royal Rumble tussen allemaal mannen mee mocht doen.

In het huidige era worden vrouwenworstelaars als diva's weerspiegeld. Hun wedstrijden hebben meer weg van catfights dan van eigenlijke worstel-matchen. De kenmerken van de women's divisie van in het begin is amper nog iets achtergebleven. Toch kent het rooster af en toe nog een 'freakshow', zoals o.a. Beth Phoenix. Zij wordt gezien als de moderne Chyna omdat ook zij aardig wat spierkracht bezit. Bijgevolg was Beth Phoenix dan ook de tweede vrouw in de geschiedenis die mee mocht doen aan de Royal Rumble. Hierdoor werd ze over het algemeen helemaal gezien als de nieuwe Chyna.

Aangezien de huidige vrouwelijke worstelfans opgroeien met het recentste beeld van vrouwelijke worstelaars, gaan ook zij zich meer en meer als diva gedragen in de ring, waardoor de echte vrouwelijk worstelaar een zeldzaam zicht is geworden.

Overige[bewerken]

Dwerg worstelen is een uniek aspect van het professionele worstelen en kan worden teruggeleid tot de kermis van het professionele worstelen. In de laatste jaren is de populariteit en aanwezigheid van dwergen in worstelen sterk verminderd.

Promoties[bewerken]

De organisaties die de optredens van het professionele worstelen organiseren en produceren staan bekend als worstel promoties. Momenteel is de enige grote overgebleven organisatie in Noord-Amerika de Verenigde Staten promotie van de WWE (en mogelijk TNA vanwege zijn recente toevoeging aan SpikeTV); en de Mexicaanse lucha libre promoties Consejo Mundial de Lucha Libre en Asistencia Asesoría y Administración. Van deze is de WWE verreweg de grootste en meest invloedrijke over de hele wereld. Terwijl deze organisaties het prominentst en populairst zijn, zijn er vele andere kleine, regionale promoties bekend als "indies", waarvan de meeste officiële delen van de National Wrestling Alliance (NWA) zijn. Andere grote onafhankelijke promoties zijn bijvoorbeeld WWA4, Ring of Honor, Pro Wrestling Guerrilla and Combat Zone Wrestling.

Buiten Noord-Amerika zijn er andere federaties door Europa verspreid en ook in Japan, Puerto Rico, Hawaï en de rest van de Caraïben.

De traditionele Japanse stijl verschilt van de Amerikaanse stijl omdat het meer als een sport wordt afgebeeld dan als puur entertainment. De term "strong syle" is bedacht door de promotor Antonio Inoki van New Japan Pro Wrestling. Inoki incorporeerde meer vechtsporten en legitieme technieken in zijn arsenaal en voerde de bewegingen en aanvallen uit met meer kracht dan in de traditionele Amerikaanse stijl, om het pro wrestling echter te doen lijken. Een stijl die bekendstaat als King's Road werd gecreëerd door Giant Baba die gelijk maar toch iets anders is. Deze stijl wordt vooral gebruikt in All Japan Pro Wrestling en zijn afgeleiden.

De prominentste scholen in de Benelux zijn Belgian Wrestling School (onder leiding van ex-WWF ster Salvatore Bellomo) in België en Pro Wrestling Holland in Nederland. Ook Dutch Pro Wrestling (DPW) verzorgt trainingen, net zoals het Antwerpse Pro Wrestling Allstars en Westerlo's Flemish Wrestling Force (FWF)

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]