100 meter (atletiek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
100 meter
Start 100m NK 2007, Amsterdam
Start 100m NK 2007, Amsterdam
Algemene gegevens
Organisatie Vlag van België België: KBAB
Vlag van Nederland Nederland: Atletiekunie
Vlag van Suriname Suriname: SAB
Mondiaal: IAAF
Categorie Hardlopen
Locatie Atletiekbaan
Competities / Kampioenschappen
Kampioenschappen BK / NK / EK / WK / OS
Diamond League
World Challenge
Kampioenen
Vlag van België kampioen 10,68 Chamberry Muaka
11,54 Olivia Borlée
Vlag van Nederland kampioen 10,13 Churandy Martina
11,10 Dafne Schippers
Wereld kampioen 9,77 Usain Bolt
10,71 Shelly-Ann Fraser-Pryce
Olympischkampioen 9,63 Usain Bolt
10,75 Shelly-Ann Fraser-Pryce
Records
Vlag van België record 10,02 Ronald Desruelles
11,04 Kim Gevaert
Vlag van Nederland record 9,91 Churandy Martina
11,03 Dafne Schippers
Europees record 9,86 Francis Obikwelu
10,73 Christine Arron
Wereld record 9,58 Usain Bolt
10,49 Florence Griffith-Joyner
Verwante sporten
Disciplines 60m
200m
400m
800m
1000m
1500m
3000m
5000m
10000m
100km
Halve marathon
Marathon
4 x 100m
4 x 200m
4 x 400m
4 x 800m
4 x 1500m
Zweedse estafette
Veldlopen
Verwante sporten Snelwandelen
Hordelopen
Triatlon
Duatlon
Laatst bijgewerkt op: 12 juli 2014
Portaal  Portaalicoon   Sport
Atletiek

De 100 meter is de kortste sprintwedstrijd die door senioren op een outdoor-baan gelopen wordt. Dit onderdeel wordt ook wel het koningsnummer van de atletiek genoemd.

In de 18e en 19e eeuw ontstonden op de Britse universiteiten wedstrijden die de voorlopers van de huidige atletiekwedstrijden waren. Springnummers en loopnummers waren toen al algemeen bekend onder de studenten. Aangezien men in Groot-Brittannië een ander meetsysteem hanteert, was de korte sprint geen 100 meter, maar 100 yard (91,4 meter). Toen ook de Fransen zich meer in atletiek gingen interesseren, wilde men een sprintafstand volgens het Europese meetsysteem. De 100 yard werd in 110 yard (100,54 meter) veranderd. Uiteindelijk werd besloten om er op de Olympische Spelen 100 meter van te maken. De Britten hielden nog een poos beide systemen aan, maar kozen uiteindelijk toch voor de 100 meter.

Indeling 100 m[bewerken]

De 100 m is een zeer korte afstand, wat niet wegneemt dat dit onderdeel een ingewikkelde indeling kent. Wanneer een bepaalde fase wordt ingezet kan bepalend zijn voor winst of verlies.

  • Fase 1 'De start'

De start is van essentieel belang bij een korte sprintafstand. De gemiddelde reactietijden zijn hier beduidend korter dan bij een 200 of 400 m en dat is ook psychologisch verklaarbaar. Hoe korter de sprintafstand, des te sneller moet de atleet reageren om goed te lopen. Sommige sprinters reageren sneller dan de vastgestelde 0,100 seconde-grens van een valse start. Mannen reageren in het algemeen sneller dan vrouwen, hoewel onder anderen Florence Griffith-Joyner hierop een uitzondering vormde.

  • Fase 2 'De versnelling'

In deze fase wint de sprinter snel aan snelheid, van 0 m/s naar 10 m/s. Hij doet dat door middel van kleine snelle passen. Naarmate de versnelling minder hard toeneemt, zal de atleet zijn pas vergroten. Deze fase eindigt afhankelijk van de sprinter tussen de 40 en 70 meter.

  • Fase 3 'De topsnelheid'

In deze fase is de sprinter op zijn topsnelheid. Meestal wordt deze na zo'n 40 à 70 meter bereikt. Mannen halen tot 12 m/s (43,2 km/u), vrouwen halen tot 10,5 m/s (37,8 km/u).

  • Fase 4 'De negatieve versnelling of vertraging'

Na enkele seconden topsnelheid houdt de atleet de snelheid niet meer vast en zal na 70-90 meter onvermijdelijk vertragen. Sommige atleten vertragen langzamer dan anderen, waardoor het lijkt of ze een eindsprint maken, maar dat is puur gezichtsbedrog. Om toch snelheid proberen te behouden, vergroot de atleet zijn pas.

  • Fase 5 'De finish'

Eén pas voor de finish brengt de sprinter de borst naar voren. De tijd wordt immers gemeten wanneer de torso (dus niet een arm of het hoofd) over de finish komt.

Snelste lopers aller tijden[bewerken]

Snelste mannelijke atleten[bewerken]

Rang Tijd Atleet Land Datum Plaats
1. 9,58 Usain Bolt Vlag van Jamaica JAM 16 augustus 2009 Berlijn
2. 9,69 Tyson Gay Vlag van Verenigde Staten USA 20 september 2009 Shanghai
Yohan Blake Vlag van Jamaica JAM 23 augustus 2012 Lausanne
4. 9,72 Asafa Powell Vlag van Jamaica JAM 2 september 2008 Lausanne
5. 9,78 Nesta Carter Vlag van Jamaica JAM 29 augustus 2010 Rieti
6. 9,79 Maurice Greene Vlag van Verenigde Staten USA 16 juni 1999 Athene
Justin Gatlin Vlag van Verenigde Staten USA 5 augustus 2012 Londen
8. 9,80 Steve Mullings Vlag van Jamaica JAM 4 juni 2011 Eugene
9. 9,84 Donovan Bailey Vlag van Canada CAN 27 juli 1996 Atlanta
Bruny Surin Vlag van Canada CAN 22 augustus 1999 Sevilla

Bijgewerkt: 23 augustus 2012

Snelste vrouwelijke atleten[bewerken]

Rang Tijd Atleet Land Datum Plaats
1. 10,49 Florence Griffith-Joyner Vlag van Verenigde Staten USA 16 juli 1988 Indianapolis
2. 10,64 Carmelita Jeter Vlag van Verenigde Staten USA 20 september 2009 Shanghai
3. 10,65 Marion Jones Vlag van Verenigde Staten USA 12 september 1998 Johannesburg
4. 10,70 Shelly-Ann Fraser-Pryce Vlag van Jamaica JAM 29 juni 2012 Kingston
5. 10,73 Christine Arron Vlag van Frankrijk FRA 19 augustus 1998 Boedapest
6. 10,74 Merlene Ottey Vlag van Jamaica JAM 7 september 1996 Milaan
7. 10,75 Kerron Stewart Vlag van Jamaica JAM 17 augustus 2009 Berlijn
8. 10,76 Evelyn Ashford Vlag van Verenigde Staten USA 22 augustus 1984 Zürich
Veronica Campbell-Brown Vlag van Jamaica JAM 31 mei 2011 Ostrava
10. 10,77 Irina Privalova Vlag van Rusland RUS 6 juli 1994 Lausanne
Ivet Lalova Vlag van Bulgarije BUL 19 juni 2004 Plovdiv

Bijgewerkt: 8 augustus 2012

Continentale records[bewerken]

Continent Geslacht Prestatie Atleet Land Datum Plaats
Afrika M 9,85 Olusoji Fasuba Vlag van Nigeria NGR 12 mei 2006 Doha
V 10,79 Blessing Okagbare Vlag van Nigeria NGR 27 juli 2013 Londen
Noord- en
Midden-Amerika
M 9,58 (WR) Usain Bolt Vlag van Jamaica JAM 16 augustus 2009 Berlijn
V 10,49 (WR) Florence Griffith-Joyner Vlag van Verenigde Staten USA 16 juli 1988 Indianapolis
Zuid-Amerika M 10,00 Robson da Silva Vlag van Brazilië BRA 22 juli 1988 Mexico-Stad
V 11,05 Ana Claudia Silva Vlag van Brazilië BRA 12 mei 2013 Belem
Azië M 9,99 Samuel Francis Vlag van Qatar QAT 26 juli 2007 Amman
V 10,79 Li Xuemei Vlag van China CHN 18 oktober 1997 Sjanghai
Europa M 9,86 Francis Obikwelu Vlag van Portugal POR 22 augustus 2004 Athene
V 10,73 Christine Arron Vlag van Frankrijk FRA 19 augustus 1998 Boedapest
Oceanië M 9,93 Patrick Johnson Vlag van Australië AUS 5 mei 2003 Mito
V 11,12 Melinda Gainsford-Taylor Vlag van Australië AUS 31 juli 1994 Sestriere

Bijgewerkt tot 24 augustus 2013.

Ontwikkeling 100 m-wereldrecord[bewerken]

Mannen[bewerken]

Ontwikkeling van het 100 m-wereldrecord bij de mannen
Tijd Atleet Land Datum Plaats
10,6 Don Lippincott Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 6 juli 1912 Stockholm
10,4 Charles Paddock Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 23 april 1921 Redlands
10,31 Percy Williams Vlag van Canada Canada 9 augustus 1930 Toronto
10,2 Jesse Owens Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 20 juni 1936 Chicago
10,1 Willie Williams Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 3 augustus 1956 Berlijn
10,0 Armin Hary Vlag van Duitsland Duitsland 21 juni 1960 Zürich
9,952 Jim Hines Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 14 oktober 1968 Mexico-Stad
9,93 Calvin Smith Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 3 juli 1983 Colorado Springs
9,923 Carl Lewis Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 24 september 1988 Seoel
9,90 Leroy Burrell Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 14 juni 1991 New York
9,86 Carl Lewis Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 25 augustus 1991 Tokio
9,85 Leroy Burrell Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 6 juli 1994 Lausanne
9,84 Donovan Bailey Vlag van Canada Canada 27 juli 1996 Atlanta
9,79 Maurice Greene Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 16 juni 1999 Athene
9,774 Asafa Powell Vlag van Jamaica Jamaica 14 juni 2005 Athene
9,74 Asafa Powell Vlag van Jamaica Jamaica 9 september 2007 Rieti
9,72 Usain Bolt Vlag van Jamaica Jamaica 31 mei 2008 New York
9,69 Usain Bolt Vlag van Jamaica Jamaica 16 augustus 2008 Peking
9,58 Usain Bolt Vlag van Jamaica Jamaica 16 augustus 2009 Berlijn

1 Deze tijd werd door een aantal lopers geëvenaard, onder meer door de Nederlander Chris Berger.

2 Sinds 16 oktober 1968 was de gemiddelde snelheid van de wereldrecordhouders op de 100 m (uitgezonderd die van Leroy Burrell in de periode van 6 juli 1994 tot 23 juni 1996) lager geweest dan die van de wereldrecordhouders op de 200 m (Tommie Smith, Pietro Mennea en Michael Johnson). Totdat Usain Bolt er op de WK van 2009 in Berlijn op de 100 m 9,58 s en op de 200 m 19,19 s van maakte.

3 Ben Johnson finishte hier als eerste in 9,79, maar werd positief bevonden in de dopingcontrole.

4 Powell liep deze tijd op 11 juni 2006 in Gateshead (GB) en in augustus 2006 tijdens de Golden League wedstrijd in Zürich (CH) opnieuw. Justin Gatlin evenaarde dit record op 12 mei 2006 in Doha, Qatar. Nadien werd zijn tijd van de tabellen gehaald wegens dopinggebruik.

Vrouwen[bewerken]

Tijd Atleet Land Datum plaats
Handgeklokte tijden
12,8 Mary Lines Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 20 augustus 1922 Parijs
12,7 Emmy Haux Vlag van Duitsland Duitsland 21 mei 1923
12,4 Leni Schmidt Vlag van Duitsland Duitsland 30 augustus 1925
12,2 Leni Junker Vlag van Duitsland Duitsland 13 september 1925
12,1 Gertrud Gladitsch Vlag van Duitsland Duitsland 3 juli 1927 Stuttgart
12,0 Betty Robinson Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 2 juni 1928 Chicago
11,9 Tollien Schuurman Vlag van Nederland Nederland 5 juni 1932 Haarlem
11,9 Stanisława Walasiewicz Vlag van Polen Polen 1 augustus 1932 Los Angeles
11,8 Stanisława Walasiewicz Vlag van Polen Polen 17 september 1933 Poznań
11,7 Stanisława Walasiewicz Vlag van Polen Polen 26 augustus 1934 Warschau
11,6 Helen Stephens Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 8 juni 1935 Kansas City
11,6 Stanisława Walasiewicz Vlag van Polen Polen 1 augustus 1937 Berlijn
11,5 Helen Stephens Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 10 augustus 1936 Dresden
11,5 Fanny Blankers-Koen Vlag van Nederland Nederland 13 juni 1948 Amsterdam
11,4 Marjorie Jackson Vlag van Australië Australië 4 oktober 1952 Gifu
11,3 Shirley Strickland Vlag van Australië Australië 4 augustus 1955 Warschau
11,2 Wilma Rudolph Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 19 juli 1961 Stuttgart
11,1 Irena Kirszenstein Vlag van Polen Polen 9 juli 1965 Praag
11,0 Wyomia Tyus Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 15 oktober 1968 Mexico-Stad
Elektronisch geklokte tijden
11,08 Wyomia Tyus Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 15 oktober 1968 Mexico-Stad
11,07 Renate Stecher Vlag van Duitse Democratische Republiek DDR 2 september 1972 München
11,04 Inge Helten Vlag van Duitsland Duitsland 13 juni 1976 Fürth
11,01 Annegret Richter Vlag van Duitsland Duitsland 25 juli 1976 Montreal
10,88 Marlies Oelsner Vlag van Duitse Democratische Republiek DDR 1 juli 1977 Dresden
10,871 Ljoedmila Kondratjeva Vlag van Sovjet-Unie Sovjet-Unie 3 juni 1980 Leningrad
10,81 Marlies Göhr Vlag van Duitse Democratische Republiek DDR 8 juni 1983 Oost-Berlijn
10,79 Evelyn Ashford Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 3 juli 1983 Colorado Springs
10,76 Evelyn Ashford Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 22 augustus 1984 Zürich
10,491 Florence Griffith-Joyner Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 16 juli 1988 Indianapolis

1 Over dopinggebruik werd alom gespeculeerd, maar dit is nooit aangetoond.

Ontwikkeling 100 m-Europees Record[bewerken]

Mannen

Tijd Atleet Land Datum Plaats
10,07 Valeri Borzov Vlag van Sovjet-Unie Sovjet-Unie 31 augustus 1972 München
10,01 Pietro Mennea Vlag van Italië Italië 4 september 1979 Mexico-Stad
10,00 Marian Woronin Vlag van Polen Polen 9 juni 1984 Warschau
9,871 Linford Christie Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 15 augustus 1993 Stuttgart
9,86 Francis Obikwelu Vlag van Portugal Portugal 22 augustus 2004 Athene

1 Dwain Chambers evenaarde het record, maar die tijd werd geschrapt wegens dopinggebruik.

Nederland[bewerken]

Nederlandse 100 m-lopers:

Nederlandse 100 m-loopsters

België[bewerken]

Belgische 100 m-lopers:

Belgische 100 m-loopsters:

Nederlandse Antillen[bewerken]

Antilliaanse 100 m-lopers

Bronnen, noten en/of referenties

Externe link