Triatlon

Triatlon
Algemene gegevens
Organisatie	België: BTDF  Nederland: NTB  Suriname: STU Mondiaal: ITU
Start	ca 1920, Frankrijk
Type	Ind. sport
Categorie	Krachtsport Duursport
Olympische sport	2000
Competities / Kampioenschappen
Kampioenschappen	BK / NK / EK / WK / OS Ironman Hawaï
Verwante sporten
Disciplines	Ironman ITU 3OD ITU 2OD Halve triatlon Ironman 70.3 ITU Olympische afstand Kwart triatlon ITU Sprint Afstand Achtste Triatlon Mini Triatlon
Verwante sporten	Hardlopen Zwemmen Wielrennen Duatlon Wintertriatlon
Laatst bijgewerkt op: 11 november 2012
Portaal    Sport

Triatlon (ook wel geschreven als Triathlon) is een zogenoemde 'multisport', net als bijvoorbeeld duatlon, wintertriatlon, offroad-triatlon, biatlon, tienkamp, zevenkamp en vijfkamp. Dat wil zeggen dat het een sport is die uit meerdere disciplines bestaat. Omdat het om drie duursporten gaat valt dit ook onder de kop combinatieduursport. Bij een triatlon tellen normaal gesproken ook de wissels mee, dat wil zeggen de klok loopt dan door.

De originele triatlon bestaat uit:

• 3,8 km zwemmen
• 180 km fietsen
• 42,195 km hardlopen (de marathonafstand).

Dit wordt ook wel aangeduid als een hele triatlon; in de loop van de jaren zijn allerlei afgeleide kortere versies ontstaan zoals de halve, olympische afstand, kwart, achtste (sprint) en zestiende triatlon. Ook vinden er soms dubbele of zelfs meervoudige triatlons plaats, met als voorlopig maximum de twintigvoudige triatlon van Monterey.

Geschiedenis

De eerste triatlons werden georganiseerd in Frankrijk, tussen 1920 en 1930. Deze werden eerst in Joinville georganiseerd en later in Meulan en in Poissy. De wedstrijd kreeg nog niet de naam 'triatlon', maar heeft verschillende namen gehad: van Les Trois Sports over La Course des Débrouillards tot La Course des Touche-à-Tout. De wedstrijd werd een lokale traditie die jaarlijks doorging zonder massale belangstelling. In 1934 was La course des Trois Sports in La Rochelle het meest excentrieke gebeuren van het jaar. De wedstrijd bestond uit een oversteek van het kanaal (ongeveer 200 m zwemmen), een fietsparcours van 10 km van de haven van La Rochelle naar het parc de Laleu, gevolgd door 3 rondes op de piste van stade André-Barbeau (dus 1200 m lopen).

Op 25 september 1974 werd er in San Diego op Fiesta Island een triatlonwedstrijd gehouden die voor het eerst de naam 'triatlon' kreeg. De volgorde was wel nog anders: er werd 5 mijl gelopen, 5 mijl gefietst en 600 yards gezwommen.

In 1977 ontstond er op het eiland Honolulu in de bar Primo een discussie tussen marine-officier John Collins, zijn vrouw Judy en enkele anderen. Het debat ging over de vraag welke atleten nu de beste conditie hadden: lopers of zwemmers of fietsers. Colllins wist te vertellen dat, volgens een artikel verschenen in Sports Illustrated Magazine, Eddy Merckx, de legendarische wielrenner uit België, de hoogst gemeten zuurstofopname (de VO2max) had van alle atleten van de wereld. Dus waren renners misschien wel fitter dan alle andere atleten. Op dat moment hadden Commander Collins en zijn vrouw Judy in 1974 en in 1975 al deelgenomen aan de triatlons georganiseerd door de San Diego Track Club en de Optimist Sports Fiesta Triathlon in Coronado (Californië) in 1975. Een aantal militairen in de bar waren ook vertrouwd met deze wedstrijden. Daarom besloten ze om een wedstrijd te organiseren die alle langeafstandsraces van Honolulu combineerde, nl. de Waikiki Roughwater Swim (3,8 km), de Around Oahu Bike Race (185 km) - oorspronkelijk een twee dagen durend evenement - en de marathon van Honolulu (42,195 km). Collins berekende dat, door 3 mijl van het fietsparcours af te nemen en door tegen de klokrichting het eiland rond te rijden, het fietsgedeelte kon starten aan de aankomst van de zwemwedstrijd en kon eindigen aan de Aloha Tower, de traditionele start van de Honolulu Marathon. Wie deze drie wedstrijden op rij kon winnen, mocht zich terecht de Ironman (de man van staal) noemen.

De Ironman Hawaï bleef een leuk onderonsje van enkele fanatiekelingen, tot de Amerikaanse media deze waanzinnige wedstrijd ontdekte en er uitvoerig over ging berichten. Overal ter wereld begon men triatlons te organiseren. Triatlon is een jonge sport, maar geen enkele andere sport heeft een zo snelle opgang gemaakt. Hoewel door de Internationale Triathlon Unie (ITU) het wereldkampioenschap lange afstand inmiddels elk jaar in een ander land plaatsvindt, beschouwen alle triatlonbeoefenaars de Ironman van Hawaï nog als het officieuze wereldkampioenschap. De wedstrijd vindt nu plaats rond de plaats Kailua Kona, aan de westkust van het eiland Hawaï. Men zwemt de Kailua Bay over, fietst dan van Keauhou naar Hawi (op de noordpunt) en weer terug en loopt ten slotte een marathon.

Sinds de Olympische Zomerspelen van Sydney 2000 is de triatlon toegevoegd aan de Olympische Spelen. Men legt dan echter geen hele triatlon af, maar de zogenaamde Olympische afstand: 1,5 km zwemmen, 40 km fietsen en 10 km lopen. Hierbij is stayeren bij het fietsen toegestaan. Dat wil zeggen dat er in groepen, kort op elkaar gereden mag worden, in plaats van dat een verplichte tussenruimte aangehouden moet worden. Ook in Worldcups is het stayeren vrijgegeven.

Triatlon in België

Zie Vlaamse sportgeschiedenis#Triatlon en duatlon voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Wereldrecordhouder

De huidig wereldrecordhouder op de triatlon is de Duitser Andreas Raelert. Op 10 juli 2011 won hij de Challenge triatlon van Roth in een nieuwe recordtijd van 7 uur, 41 minuten en 36 seconden.

Triatlon / triathlon

Sinds de hervorming van 1993 werd in de officiële Nederlandse spelling volgens het Groene Boekje het woord triatlon voortaan geschreven zonder de niet uitgesproken h. De Nederlandse Triathlon Bond (NTB) bleef echter nog een aantal jaren de spelling met th vasthouden, om uiteindelijk toch te kiezen voor de nieuwe spelling, echter wel onder handhaving van de 'h' in de naam van de organisatie, omdat dit de schrijfwijze was op het moment van de oprichting.

Met ingang van januari 2009 werd echter weer teruggekeerd tot de "traditionele" spelling, met th, en werd het bondsorgaan Triatlon & Duatlon Sport (van 1988 tot 2002 genaamdTriathlon Sport) omgedoopt tot Triathlon & Duathlon Sport .

Wedstrijden

Enkele grote wedstrijden in Nederland zijn:

• Triathlon van Veenendaal - sinds 1983 - met in 2012 het NK OD tijdens de 30e editie
• Triathlon van Stein
• Triathlon van Holten - was in 2009 het toneel van het EK
• Triathlon van Almere

Grote wedstrijden in België:

• 1/4 triathlon van Brasschaat
• 1/4 triathlon Kapelle-op-den-Bos
• 1/4 triathlon Brugge
• IronMan 70.3 Antwerpen (1/2)
• Zwintriatlon (1/4)

Afstanden

Er zijn verschillende afstanden gedefinieerd bij triatlons, als volgt:

Naam afstand	Korte naam	Zwemmen	Fietsen	Hardlopen
Ironman afstand / Hele triatlon	1/1, IM, LA of LD	3800 m	180 km	42,2 km
ITU 3OD	3OD	4000 m	120 km	30 km
ITU 2OD	2OD	3000 m	80 km	20 km
Midden Afstand / Halve triatlon	1/2, MA of (E)MD	2500 m	80 km	20 km
Half Ironman / Ironman 70.3	IM 70.3	1900 m	90 km	21,1 km
ITU Olympische afstand (OD)	OA of OD	1500 m	40 km	10 km
Kwart Afstand	1/4	1000 m	40 km	10 km
ITU Sprint Afstand (SD)	SA of SD	750 m	20 km	5 km
Achtste Triatlon	1/8	500 m	20 km	5 km
Mini Triatlon	1/16	250 m	10 km	2,5 km

Bekende triatleten

Nederland Sander Berk Rob Barel Chris Brands Bert Flier Guido Gosselink Frank Heldoorn Axel Koenders Jan van der Marel Thea Sybesma Mariska Kramer-Postma Maaike Caelers Gregor Stam Ben van Zelst Luc Huntjens Dennis Looze Yvonne van Vlerken Heleen bij de Vaate Rachel Klamer Machiel Ittmann Danne Boterenbrood zie ook Categorie:Nederlands triatleet

België Luc Van Lierde Rutger Beke Marino Vanhoenacker Marc Herremans Gerrit Schellens Bruno Clerbout Kathleen Smet Mieke Suys Karel Blondeel Peter Croes Katrien Verstuyft Axel Zeebroek Sofie Goos Jim Thijs Bart Aernouts Simon De Cuyper Pieter Heemeryck zie ook Categorie:Belgisch triatleet

Overig Mark Allen  USA Desiree Ficker  USA Natascha Badmann  SUI Tim Don  GBR Craig Alexander  AUS Simon Lessing  GBR Torbjørn Sindballe  DEN Dave Scott  USA Normann Stadler  GER Faris Al-Sultan  GER Chris McCormack  AUS zie ook Categorie:Triatleet naar nationaliteit

Kampioenschapslijsten

• Lijst van Nederlandse kampioenen triatlon op de olympische afstand
• Lijst van Nederlandse kampioenen triatlon op de lange afstand
• Lijst van Nederlandse kampioenen triatlon op de midden afstand
• Lijst van Europese kampioenen triatlon op de olympische afstand
• Lijst van Europese kampioenen triatlon op de lange afstand
• Lijst van Europese kampioenen triatlon op de midden afstand
• Lijst van Europese kampioenen wintertriatlon
• Lijst van jeugd-wereldkampioenen triatlon
• Lijst van wereldkampioenen triatlon op de olympische afstand
• Lijst van wereldkampioenen triatlon op de lange afstand
• Lijst van wereldkampioenen op de triatlon Ironman-afstand
• Lijst van wereldkampioenen wintertriatlon
• Lijst van olympische kampioenen triatlon

Externe links

• International Triathlon Union (ITU)
• Triathlon Web Nederland
• Nederlandse Triathlon Bond (NTB)
• Vlaamse Triatlon en Duatlon Liga (VTDL)

Bronnen, noten en/of referenties

Olympische sporten

Olympische zomersporten: Atletiek · Badminton · Basketbal · Boksen · Boogschieten · Gewichtheffen · Gymnastiek · Handbal · Hockey · Judo · Kanovaren · Moderne vijfkamp · Paardensport · Roeien · Rugby · Schermen · Schietsport · Schoonspringen · Synchroonzwemmen · Taekwondo · Tafeltennis · Tennis · Triatlon · Voetbal · Volleybal · Waterpolo · Wielersport · Worstelen · Zeilen · Zwemmen Olympische wintersporten: Alpineskiën · Biatlon · Bobsleeën · Curling · Freestyleskiën · IJshockey · Kunstrijden · Langlaufen · Noordse combinatie · Rodelen · Schaatsen · Schansspringen · Shorttrack · Skeleton · Snowboarden Voormalige Olympische sporten: Cricket · Croquet · Golf · Honkbal · Jeu de paume · Lacrosse · Motorbootracen · Pelota · Polo · Rackets · Roque · Softbal · Touwtrekken