Hawaï
 |
|||||
|
|||||
 |
|||||
|
|
|||||
| Oppervlakte | 28 337 km² (41,2% water) | ||||
| Inwoners | 1 360 301 (2010) (42,83/km²) | ||||
| Hoofdstad | Honolulu | ||||
|
|
|||||
| Gouverneur | Neil Abercrombie | ||||
|
|
|||||
| Tijdzone | Hawaiian Standard Time (UTC-10) | ||||
| Toegetreden | 21 augustus 1959 | ||||
| Bijnaam | Aloha State | ||||
| ISO 3166-2 | US-HI | ||||
|
|
|||||
 |
|||||
|
|||||
Hawaï of Hawaii[1] (Engels: Hawaii, Hawaïaans: Hawaiʻi) is de vijftigste staat van de staten van de Verenigde Staten. De hoofdstad is Honolulu. De staat telt 1 360 301 inwoners (2010). De standaardafkorting voor Hawaï is HI.
Inhoud |
[bewerken] Eilanden
De staat bestaat uit 137 vulkanische eilanden (waarvan de meeste klein en onbewoond) in het midden van de Stille Oceaan, waarvan de belangrijkste worden gevormd door de Hawaïaanse eilanden, een archipel met 19 eilanden. Er zijn 8 grote eilanden; van west naar oost:
[bewerken] Geologie
De eilanden zijn van vulkanische oorsprong: ze liggen op een zogenaamde hotspot, waar magma vanuit het binnenste van de aarde als lava naar buiten komt. Omdat de aardkorst ten opzichte van de hot spot beweegt, ontstond er zo een rij van eilanden van west naar oost, waarbij de oudste, dode vulkanen in het westen liggen en de jongste, actieve in het oosten. Momenteel zijn de vulkanen Kilauea en Mauna Loa op het grootste eiland Hawaï nog steeds zeer actief; mogelijk geldt dit ook voor Hualalai. Mauna Kea is een slapende vulkaan. Kilauea, in het Volcanoes National Park, heeft bijna continu uitbarstingen, die door toeristen goed bezocht kunnen worden. Mauna Loa heeft ongeveer elke 20 jaar een nieuwe uitbarsting, voor Mauna Kea wordt een uitbarsting elke 4000 jaar niet uitgesloten.
Nog 30 km verder naar het oosten, ver onder de zeeoppervlakte, werkt een nieuwe vulkaan, Loihi, aan de opbouw van een nieuw eiland dat over 10 000 jaar boven het zeeniveau uit zal komen.
Mauna Kea (witte berg) is, van de voet tot de top gemeten, de hoogste berg ter wereld: de berg rijst 10203 meter uit boven de zeebodem, en 4207 meter boven zeeniveau. Mauna Loa (lange berg) is de zwaarste berg ter wereld; hij is slechts enkele meters lager dan Mauna Kea, maar heeft een bredere basis.
De berg Haleakala (huis van de zon), een vulkaan op Maui, is bij toeristen bijzonder geliefd. Het is eenvoudig om in een gehuurde auto de 55 km lange weg naar de top af te leggen. Helemaal bovenop de berg is een parkeerplaats. Veel toeristen gaan naar de top van Haleakala om de zonsopgang of zonsondergang daar te bewonderen. De vulkaan is onderdeel van het nationaal park Haleakala.
[bewerken] Klimaat
Het weer in Hawaï is vrijwel constant en er zijn ook weinig temperatuurverschillen. In Hawaï onderscheidt men twee seizoenen, de zomer en de winter. De zomer begint in mei en eindigt in oktober en wordt ook het Kau genoemd. De winter begint in november en eindigt in april. Dat seizoen wordt ook het Ho'oilo genoemd. De dagtemperaturen in de zomer zijn rond 29,4 °C. In de winter is de gemiddelde temperatuur 26,6 °C. De nachttemperatuur bedraagt respectievelijk gemiddeld 19,4 °C en 15,6 °C.
[bewerken] Cultuur
Hoewel de oorspronkelijke bevolking nu een minderheid in eigen land is, is er toch van hun vriendelijke Aloha-geest nog veel te bespeuren. Een aantal oude Hawaïaanse gewoontes die door de toeristenindustrie zijn overgenomen, zijn de luau (groot feest), de traditionele Huladans die voor de toeristen wel wat is aangepast en de lei (bloemenkrans). Daarnaast is er sinds 1970 een opleving van de traditionele hula, waarbij grote aandacht wordt besteed aan de traditionele gebruiken.
Muziek uit Hawaï is bekend wegens de ukelele en de slack-key gitaar.
In de periode van 1830 tot 1950 is het gebruik van Hawaïaans als eerste taal sterk achteruitgegaan, en nu spreken nog maar weinig inwoners Hawaïaans als moedertaal. Nu wordt er vooral Engels gesproken. De taal heeft echter in de jaren vijftig meer belangstelling gekregen. Sinds 1978 is het een van de twee officiële talen van de staat Hawaï, en geven de openbare scholen les in de Hawaïaanse taal. Er zijn ook scholen, zoals de Kamehameha Schools, die alleen toegankelijk zijn voor kinderen die (deels; minstens 1/16) afstammen van de oorspronkelijke bewoners, en waar sterk de nadruk wordt gelegd op de Hawaïaanse taal en cultuur.
Verder is Hawaï bekend wegens het Aloha shirt (en andere kleding met dezelfde motieven).
[bewerken] Geschiedenis
Hawaï wordt sinds ca. 400 bewoond door Polynesiërs, waarschijnlijk uit de buurt van Tahiti. Deze waren bijzonder goede zeevaarders, en spraken een Polynesische taal, het Hawaïaans. Het Hawaïaanse klanksysteem kent slechts 7 medeklinkers, en de taal klinkt daardoor heel snel herkenbaar.
Hoewel wordt aangenomen dat de eilanden mogelijk door de Spanjaarden reeds in de 16e eeuw gezien zijn, is James Cook de officiële Europese ontdekker van de eilanden (1778, tijdens zijn derde wereldreis), die hij de Sandwich Islands noemde naar de toenmalige First Lord of the Admiralty, Lord Sandwich (1718-1792).
Onder invloed van de contacten met de Europeanen verenigde koning Kamehameha I in 1810 alle voordien vaak onderling vijandige eilanden tot het Koninkrijk Hawaï. Dit gebeurde op gewelddadige wijze met hulp van Europese wapens. Alleen Kauai trad vrijwillig toe tot het koninkrijk.
De Hawaïaanse koningen voerden een politiek van gastvrijheid voor vreemdelingen, waarbij zij echter bijvoorbeeld de Engelsen tegen de Amerikanen uitspeelden. Zo wist het eilandenrijk ondanks zijn strategische ligging het grootste deel van de 19e eeuw een onafhankelijke staat te blijven. In 1893 pleegden een aantal Amerikaanse suikerplanters een staatsgreep, plaatsten koningin Liliuokalani onder arrest en openden de deur voor Amerikaanse inlijving in 1898. Tussen 1893 en 1898 was Hawaï een republiek. Daarna behoorde het gebied tot de Verenigde Staten als Territorium Hawaï.
In de loop der tijd veranderde de belangrijkste bron van inkomen van Hawaï van de export van sandelhout naar walvisvaart, suikerriet, ananas, en tenslotte toerisme. Om te werken in de landbouw zijn sinds de 19e eeuw veel arbeiders naar Hawaï overgekomen uit achtereenvolgens Japan, China, de Filippijnen, en Portugal.
De aanval op Pearl Harbor (op het eiland O'ahu) op 7 december 1941 door het keizerlijk leger van Japan had als gevolg dat de Verenigde Staten zich gingen mengen in de Tweede Wereldoorlog. Het gebied bleef een Amerikaans Territorium tot 1959. Inmiddels was de oorspronkelijke bevolking een minderheid (in 2000 23%) op eigen eiland geworden en besloot de bevolking een staat van de VS te worden (meer dan 93% van de bevolking stemde hiervoor), hetgeen gebeurde op 21 augustus 1959.
Er zijn echter groepen onder de Hawaïanen die de annexatie door de VS ongedaan willen maken en meer zelfstandigheid willen. Verschillende personen houden vast aan hun recht op de troon van Hawaï omdat ze zouden afstammen van de afgezette koningsfamilie. De Akaka Bill van de senator Daniel Akaka zal (als die aangenomen wordt) de afstammelingen van de oorspronkelijke bevolking enige zelfstandigheid geven. Tegenstanders vinden dat dit een breuk in de bevolking zal veroorzaken die gebaseerd is op hun ras.
Slechts één van de eilanden, Niihau, heeft nog een geheel oorspronkelijk karakter; het is in zijn geheel privébezit en is niet voor buitenstaanders toegankelijk, tenzij op uitnodiging.
[bewerken] Bestuurlijke indeling
 Zie Lijst van county's in Hawaï voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Hawaï is verdeeld in vijf county's, die min of meer samenvallen met de eilandgebieden. De county's functioneren tevens als gemeente.
[bewerken] Politiek
Aan het hoofd van de uitvoerende macht van de staat staat een gouverneur, die direct gekozen wordt door de kiesgerechtigden in de staat. In 2010 is Neil Abercrombie verkozen tot gouverneur van de staat Hawaï.
| Zie ook: Lijst van gouverneurs van Hawaï |
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
Noot
|
 |
Zie de categorie Hawaii van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
| Verenigde Staten | |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||
| Landen en gebieden in Oceanië |
|---|
|
Onafhankelijke landen: Australië · Fiji · Indonesië* · Kiribati · Marshalleilanden · Micronesia · Nauru · Nieuw-Zeeland · Oost-Timor** · Palau · Papoea-Nieuw-Guinea · Salomonseilanden · Samoa · Tonga · Tuvalu · Vanuatu Andere gebieden in Oceanië: Amerikaans-Samoa · Cookeilanden · Frans-Polynesië · Guam · Hawaï · Nieuw-Caledonië · Niue · Noordelijke Marianen · Norfolk · Pitcairneilanden · Tokelau-eilanden · Wallis en Futuna Etnologische indeling: Melanesië · Micronesië · Polynesië *: alleen wat betreft Molukken, Noord-Molukken, Papoea, West-Papoea en West-Timor **: afhankelijk van de definitie |
