West-Australië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Western Australia
Deelstaat van Australië Vlag van Australië
Vlag deelstaat Wapen deelstaat
Kaart deelstaat
Situering
Afkorting WA
ISO 3166-2 AU-WA
Hoofdstad Perth
Algemeen
Oppervlakte 2.529.875 km²
Inwoners (3/2012) 2.410.600 (0,94 inw/km²)
Overig
Tijdzone UTC+8 (UTC+8:45)[1]
Zomertijd UTC+9 (UTC+9:45)
Telefoonzone 61(0)8
Portaal  Portaalicoon   Australië
Belangrijkste plaatsen en autowegen
Government House in Perth
Perth
Mount Whaleback

West-Australië (Engels: Western Australia) is een deelstaat van Australië. Zoals de naam al zegt, beslaat de deelstaat het meest westelijke gedeelte van het Australische continent. Nederlanders zetten er ooit als eerste bezoekers voet aan wal en noemden het Nieuw-Holland.

Ligging[bewerken]

Met zijn 2.529.875 km² is het in oppervlakte de grootste staat van Australië en beslaat ruwweg een derde van het continent. Toch waren er in 2012 maar circa 2.400.000 inwoners. West-Australië wordt in het zuiden, westen en noorden omgeven door de Indische Oceaan. In het oosten grenst de staat aan het Noordelijk Territorium en Zuid-Australië; bij Surveyor General's Corner bevindt zich het punt waar de drie deelgebieden elkaar raken.

De hoofdstad Perth ligt aan de zuidelijke westkust. Hier woont ongeveer driekwart van de totale bevolking van de deelstaat.

Geschiedenis[bewerken]

Al zo’n 40.000 jaar wonen aboriginals in West-Australië. De eerste westerlingen kwamen er waarschijnlijk per toeval aan, ze leden schipbreuk op weg naar Nederlands-Indië. De Hollandse zeevaarder Dirck Hartog heeft als eerste westerling voet aan wal gezet. In oktober 1616 heeft hij een tinnen bord achtergelaten met de inscriptie ‘1616 den 25 october is hier aengecomen’[2] op het eiland voor Shark Bay dat nu zijn naam draagt. Het land (Australië) stond toen bekend als Nieuw Holland. In 1696 landde Willem de Vlamingh op Dirk Hartogeiland, hij verving het bord door een nieuw exemplaar. Hij nam de oude mee terug en deze is nu te zien in het Rijksmuseum. Hier bleef het echter bij, het kale land was commercieel niet interessant.

Pas in 1826 claimden de Britten het westelijk deel van het continent. Zij stichtten Fredrickstown, het huidige Albany, en drie jaar later de Swan River Colony, nu Perth. Het land had weinig te bieden totdat het achterland halverwege de 19e eeuw werd ontsloten. Er was goud ontdekt wat veel gelukzoekers aantrok.

Bestuur[bewerken]

West-Australië kreeg zelfbestuur in 1889. Er zijn twee kamers, de “Legislative Assembly” (of lower house), welke 59 leden telt en de “Legislative Council” (of upper house) met 36 leden. Alle inwoners van de staat boven de 18 jaar hebben stemrecht.

In 1901 keurde Australië een federale grondwet goed en werd een zelfregerend deel (dominion) van het Britse Rijk. West-Australië werd een deelstaat en diverse bevoegdheden werden overgedragen aan de federale regering. Alle taken die niet in de sectie 51 van de grondwet zijn toebedeeld aan de federale regering blijven het exclusieve domein van de deelstaatregering. Hieronder vallen onder andere scholen, politie, rechtspraak, wegen, openbaar vervoer en lokaal bestuur.

Kernen[bewerken]

Plaatsnaam Inwonertal
Albany 25.000
Broome 11.500
Coolgardie 803
Dampier 1371
Denmark 5.161
Geraldton 27.420
Kalgoorlie 28.242
Perth 1.832.114
Port Hedland 11.557
Wyndham 670

Landschap[bewerken]

West-Australië bestaat voor een groot deel uit woestijn en halfwoestijn, waaronder de Grote Zandwoestijn in het noorden, de Kleine Zandwoestijn en de Gibsonwoestijn in het centrum en de Grote Victoriawoestijn in het zuidoosten. Een klein gedeelte van de Tanamiwoestijn ligt in het noordoosten. Verder zijn er ook de Kimberley, een verweerd plateau in het uiterste noorden en de Pilbara, een rijk mineralengebied in het westen. De enorme Nullarborvlakte in het zuidoosten wordt gedeeld met Zuid-Australië.

Tegenwoordig is de streek tussen Perth en Kalgoorlie een centrum van goudwinning.

Economie[bewerken]

Mijnbouw[bewerken]

West-Australië is een belangrijk mijnbouwgebied. Er zijn meer dan 1.000 mijnen actief en zo'n 50 verschillende mineralen worden aan de grond onttrokken.[3] In de 12 maanden tot 1 juli 2013 werd er voor AUD 102 miljard aan mineralen, metalen en olie en gas geproduceerd en dit was het derde jaar op rij dat de waarde de AUD 100 miljard overtrof.[3] Het belangrijkste product is ijzererts, in 2012-13 werd meer dan 500 miljoen ton geëxporteerd met een waarde van AUD 56 miljard. Petroleum producten, inclusief aardolie, lng, aardgascondensaat en lpg, vertegenwoordigden een waarde van AUD 24 miljard. Goud bezette de derde plaats met een waarde van AUD 9 miljard. Het aandeel van mijnbouwproducten in de totale export van West-Australië was bijna 90% en was iets minder dan de helft van de totale export uit Australië. Naar China gaat bijna de helft van de goederen naar toe, gevolg door Japan met een aandeel van een vijfde in de West-Australische export.[3]

Pilbara is het belangrijkste mijnbouwgebied binnen West-Australië. De Hamersley bergkam is een rijk gebied aan ijzererts. BHP Billiton en Rio Tinto Group zijn de twee grootste spelers en hebben een aandeel van 80% van de ijzerertsproductie in de deelstaat.[3] Het erts wordt per trein naar de havens van Port Hedland en Dampier vervoerd en daar zijn terminals om de bulkcarriers te laden. BHP Billiton’s Mount Whaleback is de grootste dagbouw ijzerertsmijn ter wereld met een lengte van vijf kilometer lang en een breedte van 1,5 kilometer.[3] Voor de kust liggen grote olie- en gasvoorkomens. Het olie en gas wordt met pijpleidingen naar het land vervoerd en in Dampier staan diverse installaties voor het maken van 20 miljoen ton vloeibaar aardgas.[3] Voor de ontwikkeling van de gasvelden ten noorden van Broome heeft Royal Dutch Shell gekozen voor een drijvende vloeibare aardgasfabriek, de Prelude FLNG die omstreeks 2016 in productie komt. Van de gehele Australische goudproductie komt 60% uit deze deelstaat.

Afgezien van de mijnbouw ligt het economische zwaartepunt bij Perth.

Wijnbouw[bewerken]

In het uiterste zuidwestelijke punt van West-Australië, tussen de steden Perth en Albany wordt wijn gemaakt. Het is een relatief klein wijngebied. Minder dan 5% van de totale Australische wijnproductie komt hier vandaan, maar het aandeel kwaliteitswijnen ligt hoger. Uit de Swan River Valley ten noorden van Perth komen voornamelijk dessertwijnen en droge witte wijnen, vooral als gevolg van de hoge temperaturen. Dit is het oudste wijnbouwgebied in de regio, vroege kolonisten van de Swan River Colony verbouwden al wijn, maar dit gebied verliest aan belang. Op circa 250 kilometer naar het zuiden, nabij het kustplaatsje Margaret River tussen Kaap Naturaliste en Kaap Leeuwin, ligt een grote cluster van wijngaarden die profiteren van de koele zeewind.[4] Meer dan 4.000 hectare is in gebruik voor de wijnbouw. Het klimaat is vergelijkbaar met dat van de Bordeaux en druivenrassen uit die streek doen het hier goed. Helemaal in het zuiden nabij Albany liggen de wijngaarden in een mild klimaat waar de temperaturen iets lager zijn dan in andere Australische wijngebieden. In de jaren 50 van de vorige eeuw werd hier een aanvang gemaakt met de wijnbouw.

Trivia[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. een aantal plaatsen langs de Eyre Highway houden UTC+8:45 (zomer UTC+9:45) aan
  2. Rijksmuseum Het tinnen bord, geraadpleegd op 5 maart 2014
  3. a b c d e f (en) Government of Western Australia Mineral and Petroleum, statistics digest 2012–13, geraadpleegd op 5 maart 2014
  4. (en) West Australia Wine Margaret River, geraadpleegd op 12 maart 2014