Monarchie
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Een monarchie is van origine een regeringsvorm waarbij alle macht bij één persoon berust. Het woord is een samenstelling van de Griekse woorden monos (één) en arkhein (heersen). Tegenhanger van de monarchie is de republiek (van Latijn: 'res publica', d.i. 'staat'), een regeringsvorm waarbij de gehele macht steeds voor een beperkte tijd wordt opgedragen aan een of meerdere personen. In een monarchie is het leiderschap veelal erfelijk.
Monarchieën worden verdeeld in absolute monarchieën en constitutionele monarchieën. In een absolute monarchie is de macht van de monarch 'absoluut', wat wil zeggen dat deze een onbeperkte regeermacht heeft. In een constitutionele monarchie is de rol van de monarch vastgelegd in de grondwet, wat meestal inhoudt dat de hoogste macht bij het parlement ligt. Soms heeft ook de monarch nog steeds een grote rol, in andere gevallen (bijvoorbeeld in Zweden) heeft deze slechts een ceremoniële functie. Er zijn tegenwoordig niet veel absolute monarchieën meer. Brunei is een van de weinige voorbeelden.
Maleisië is net als Vaticaanstad een monarchie waar het staatshoofd gekozen wordt. Negen van de dertien deelstaten hebben erfelijke vorsten, die elke vijf jaar uit hun midden een koning kiezen (zie specifiek de politiek van Maleisië).
In het graafschap of hertogdom heerst de leider van dit gebied, de graaf cq. hertog, over het rijk of de unie. Het leiderschap is ook erfelijk. In deze unie werken de graven cq. hertogen samen.
Inhoud |
[bewerken] Rechtvaardiging van monarchieën
In de middeleeuwse staatsleer werd de monarchie gerechtvaardigd vanuit de gedachte dat de soevereiniteit van de vorst van God gegeven was. Gezag daalt in die visie van boven naar beneden, van het bovennatuurlijke gezag, naar het koninklijke en verder.
Tijdens de verlichting en de Franse Revolutie werd deze gedachte fundamenteel ter discussie gesteld en vervangen door het idee van volkssoevereiniteit. Het volk is soeverein, maar laat zich vrijwillig besturen door een parlement en regering. Deze gedachte leidde op den duur tot de afschaffing van verschillende monarchieën en tot de omzetting van absolute monarchieën in constitutionele monarchieën.
[bewerken] Soorten monarchieën
[bewerken] Overzicht Europese monarchieën in de twintigste eeuw
- Wit geeft aan dat betreffend land in betreffende periode (in ieder geval de facto) een republiek was.
- Indien een vorst geen eigen veld heeft, maar slechts een streepje, dan heeft hij in de periode 1900-2000 slechts in één jaar geregeerd.
- De vorsten in het Duitse Keizerrijk zijn (afgezien van de keizer zelf) niet opgenomen.
[bewerken] Zie ook
| Staats- en regeringsvormen |
|---|
|
Absolutisme · Aristocratie · Autocratie · Bondsstaat · Cesaropapie · Condominium · Confederatie · Constitutionele monarchie · Democratie · Diarchie · Dictatuur · Driemanschap · Eenheidsstaat · Eenpartijstaat · Federatie · Islamitische republiek · Meritocratie · Monarchie · Ochlocratie · Oligarchie · Parlementaire democratie · Particratie · Plutocratie · Pontificaat · Pseudocratie · Republiek · Technocratie · Tetrarchie · Theocratie |
