Tetrarchie

Dit beeld van de tetrarchen moest hun onderlinge verbondenheid weergeven.

Een tetrarchie is een staatsvorm waarbij de macht wordt gedragen door vier personen. In historisch perspectief duidt de term op de tetrarchie die in het Romeinse Keizerrijk door Diocletianus werd ingesteld en duurde van 285 tot 313.

Verdeling van de macht

Kort na zijn aanstelling als keizer in 284 deelde Diocletianus de macht met Maximianus, eerst als Caesar, later als mede-keizer. In 285 werd het Romeinse Rijk voor bestuurlijke doeleinden in twee gedeelten gesplitst. Maximianus kreeg de verantwoordelijkheid over het westelijk deel, terwijl het oostelijk deel onder het gezag van Diocletianus bleef.

In 293 werd het Keizerrijk gereorganiseerd tot vier bestuurlijke delen welke werden onderverdeeld in 12 diocesen en 101 provincies. De vier delen werden bestuurd door respectievelijk een keizer, Diocletianus (Augustus Senior), een medekeizer, Maximianus (Augustus Junior), en twee Caesars: Constantius I 'Chlorus' Caesar Senior en Galerius, Caesar Junior. Rome was niet langer meer het centrum van het Rijk, maar het bestuur was nu gevestigd in vier hoofdsteden:

• Nicomedia: belangrijkste hoofdstad en zetel van Diocletianus
• Sirmium: zetel van Galerius
• Trier: zetel van Constantius I 'Chlorus'
• Milaan: zetel van Maximianus

In 305 stortte de Eerste Tetrarchie in en werd gevolgd door een Tweede Tetrarchie onder leiding van keizer Constantius I 'Chlorus'. Deze werd in 306 gevolgd door de Derde Tetrarchie, onder Galerius. De Tetrarchische periode eindigt in 311 met de dood van Galerius.

Overzicht van tetrachieën

De belangrijkste periodes waren:

• Diocletianus 285-305
  • Verdeling Oost en West 285-293
  • Diocletianus 285-286 (Augustus); 286-293 (Augustus Senior) - Oostelijk deel
  • Maximianus (Caesar) 285-286; (Augustus Junior) 286-293 - Westelijk deel
  • Eerste Tetrarchie 293-305
  • Diocletianus (Augustus Senior) - Azië
  • Maximianus (Augustus Junior) - Centraal/Oost-Europa
  • Constantius I 'Chlorus' (Caesar Senior) - West-Europa
  • Galerius (Caesar Junior) - Centraal/Oost-Europa
• Constantius I 'Chlorus' 305-306
  • Constantius I 'Chlorus' (Augustus Senior) 305-306 - West-Europa
  • Galerius (Augustus Junior) 305-306 - Azië
  • Severus II (Caesar Senior) 305-306 - Centraal/Oost-Europa
  • Maximinus Daia (Caesar Junior) - Azië
• Galerius 306-311
  • Galerius (Augustus Senior) 306-311 - Azië
  • Severus II (Augustus Junior) 306-307 - Centraal-Europa
  • Maximinus Daia (Caesar Senior) 306-310; (Augustus) vanaf 310 - Azië
  • Constantijn de Grote (Caesar Junior) 306-310; (Augustus) vanaf 310 - West-Europa
  • Licinius (Augustus Junior) vanaf 308 - Centraal-Europa
  • Maxentius (usurpator) 306-312 - Centraal-Europa
  • Maximianus (usurpator) 307-308 - Centraal-Europa

De Tetrarchie wordt gevolgd door het Huis van Constantijn, dat nog tot 324 de bestuurlijke verdeling tussen het oostelijk en westelijk deel in stand hield.