Prins

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Prins (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Prins.

Prins is de hoogste[bron?] adellijke titel, maar kan ook een (lagere) vorstelijke titel zijn. Het vrouwelijke equivalent is prinses.

Historie[bewerken]

De term 'prins' komt van het Latijnse princeps, dat voorste of eerste betekent (evenals het woord vorst).

De aanduiding "principe" waarin men prins voor het eerst kan lezen[bron?] werd in Italië gebruikt voor de machthebber in een stadsstaat. Of dat een republiek was deed niet ter zake. Met de prins in Niccolò Machiavelli's boek "Il principe" is dan ook de machthebber of tiran in de ruimste zin van het woord bedoeld.[bron?]

Soorten prinsen[bewerken]

Klerikale prinsen[bewerken]

De kardinalen zijn prinsen van de kerk maar gelden ook als prins omdat zij de paus, een heerser die met koningen gelijk gesteld wordt, kunnen opvolgen.[bron?] Zij worden in het protocol direct na de kroonprinsen en kroonprinsessen van de regerende koningshuizen geplaatst.[bron?]

Adellijke en vorstelijke prinsen[bewerken]

Een voorbeeld van Prins als adellijke titel is Prins de Bourbon de Parme en als vorstelijke titel Prins der Nederlanden.

Volgens de bul Urbem Roman van Paus Benedictus XIV zijn de broers en zusters van een paus ipso jure Nobili Romani, Romeinse edelen, en prinsen en prinsessen. Deze waardigheid wordt door hun wettelijke mannelijke nakomelingen geërfd. Men herkent deze families aan de Ombrellino die zij in hun wapen mogen voeren.

Prinsen in België[bewerken]

Anno 2009: Prins Filip van België.

België kent, naast de vorstelijke prinsen van België, nog negen prinselijke families (zie lijst van Belgische adellijke families).

Prinsen in Nederland[bewerken]

Anno 2013: Catharina-Amalia, Prinses van Oranje

De Nederlandse adel kent niet veel prinselijke families; zo bestaat er de titel Prins van Waterloo, in 1815 voor het eerst aan toegekend aan Arthur Wellesley, Hertog van Wellington. Verder kent men het geslacht De Riquet de Caraman dat weliswaar tot de Nederlandse adel behoort maar in het buitenland woont. En er is het prinselijke geslacht De Bourbon de Parme waarvan in 1996 Carlos de Bourbon de Parme en zijn broer en twee zusters ingelijfd werden in de Nederlandse adel.

In Nederland wordt de titel van prins verder alleen nog gevoerd als vorstelijke titel door de huidige leden van het Koninklijk Huis of voormalige leden hiervan. De vermoedelijke troonopvolger voert de titel Prins van Oranje en de overige (ex-)leden de titels Prins der Nederlanden en/of Prins van Oranje-Nassau. De titels worden van geval tot geval vastgesteld en naast de Wet van de Adeldom apart geregeld door de Wet lidmaatschap koninklijk huis.

Predicaat en kwalificatie[bewerken]

In België hebben prinsen van den bloede recht op het predicaat Koninklijke Hoogheid, ze worden aangesproken met Monseigneur. De aanspreektitel van een adellijke prins in Nederland is Hoogheid.[bron?]

Rangkroon in België en Nederland[bewerken]

De rangkroon die de adellijke prinsen in Nederland en België mogen voeren werd bij besluit van koning Willem I der Nederlanden in 1817 vastgesteld. Prinsen van adel bedienen zich van eenzelfde kroon als die van hertogen, namelijk een muts van scharlaken fluweel, met een gouden bol op de top, waaruit een vlam van hetzelfde metaal oprijst. Deze muts rust hierbij op een gouden ring met edelstenen. Echter bij prinsen, in tegenstelling bij die van hertogen, rust op de ring vijf bladeren, oftewel fleurons (en geen met parels getopte pieken).[bron?]

Sommige adellijke prinsen van de Nederlandse adel maar bovenal de Belgische adel voeren een rangkroon van het voormalige Heilige Roomse Rijk boven hun wapenschild, welke te herkennen valt als een met beugelkroon waaruit ook een rood-fluwelen muts uit oprijst. De ring van de kroon is afgezet met hermelijn en drie met parels bezette beugels rijzen op uit deze ring. Waar de beugels samen komen is op de top een kleine rijksappel te zien.[bron?]

De vorstelijke prinsen van zowel het Nederlandse als het Belgische koninklijke huis hebben afwijkende kronen boven hun persoonlijke wapenschild; veelal voeren zij de koninklijke kroon.[bron?]

Rangkronen-Fig. 10.svg Princely Hat.svg Rangkronen-Fig. 01-Niederlande.png
Adellijke prinsenkroon
(officiële stijl)
Adellijke prinsenkroon
(oude stijl)
Vorstelijke rangkroon
(Nederlandse koninklijke familie)