Huis Croÿ

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Huis Croÿ
Huis Croÿ
Wapenspreuk Je Maintiendray Croy
Stamvader Jacob van Croÿ
Uitgestorven 1527 Croÿ-Chimay
1863 Croÿ-Renty
1849 Croÿ-Havré
1767 Croÿ-Rœulx
Zijtakken

Croÿ-Sempy
Croÿ-Solre

Titels

Prins van Croy (Doorluchtige Hoogheid)

De familie Croÿ (ook Croy of Croij) is een adellijk geslacht, oorspronkelijk afkomstig uit Picardië. Leden van dit geslacht speelden een belangrijke rol in de eenmaking van de Nederlanden onder de Bourgondische hertogen, en vervolgens onder de Habsburgers.

Oorsprong[bewerken]

De geslachtsnaam is afgeleid van de heerlijkheid Croÿ of Crouÿ aan de Somme, het huidige Crouy-Saint-Pierre (Somme)[1]. De oudste bekende telg is Jacob van Croÿ (13e eeuw). Volgens een later opgestelde oorsprongsmythe zouden de Croÿs van koning Stefanus IV van Hongarije afstammen door het huwelijk van diens zoon Marcus met Catharina van Croÿ. Het geslacht dankt zijn rijkdom echter met name aan het huwelijk van Willem van Croÿ (overleden ca. 1364) met Isabella van Renty.

Jan I, heer van Croÿ, werd stadhouder van Artesië maar sneuvelde in 1415 in de slag bij Azincourt. Zijn dochter Agnes van Croÿ werd de minnares van Jan zonder Vrees en de moeder van Jan VI van Bourgondië, bisschop van Kamerijk. Mede dankzij deze connectie maakten de Croÿs in dienst van de hertogen van Bourgondië een snelle opgang.

De zoon van Jan en broer van Agnès, Anton, de Grote Croÿ (1385-1475), graaf van Porcéan en Guînes, werd de stamvader van de tak Croÿ-Aarschot, hertogen van Aarschot (tak uitgestorven in 1612), en van de tak Croÿ-Rœulx, heren en later graven van Rœulx (tak uitgestorven in 1767).

De jongere broer van Anton, Jan II, graaf van Chimay, stadhouder van Henegouwen en Namen, werd de stamvader van de tak Croÿ-Chimay, graven en prinsen van Chimay (tak uitgestorven in 1527), en van de tak Croÿ-Sempy, markgraven van Sempy bij Hesdin. Uit deze laatste tak ontstonden later de tak Croÿ-Solre, graven van Solre in Henegouwen, nu in Frankrijk vlakbij de Belgische grens, de tak Croÿ-Renty, markgraven van Renty bij Sint-Omaars (tak uitgestorven in 1683), en de tak Croÿ-Havré, hertogen van Havrech of Havré bij Bergen (tak uitgestorven in 1849).

Naast de al genoemde heerlijkheden, waren sommige takken van de familie onder andere ook hertog van Soria en Archi (Napels), graaf van Meghem, heer van Cresecques, markgraaf van Warneck, heer van Fontenoy, graaf van Buren, baron en markgraaf van Molembais. De vrijgezellen in de familie bekleedden macht als aartsbisschop van Toledo of bisschop van Kamerijk, Doornik of Terwaan.

Moderne takken[bewerken]

August (1765-1822), nazaat van Jan van Croÿ-Solre, had vijf kinderen uit twee huwelijken. Rond 1850 waren zij de laatste leden van het huis Croÿ. Alle takken van de familie die nu in België, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië leven, stammen van hem af. De Westfaalse, Boheemse en Franse takken stammen af van de oudste zoon Alfred (1789-1861). Drie Belgische takken stammen af van de tweede zoon Ferdinand (1781-1865), met name: de Croÿ-Solre, de Croÿ-Rœulx (niet te verwarren met de vroegere gelijknamige takken) en de Croÿ-Rumillies. De derde zoon Filips (1801-1871) ligt aan de basis van de Oostenrijkse tak. In Duitsland, Tsjechië en Oostenrijk noemt de familie zich von Croÿ, in Frankrijk en België de Croÿ.

August Filips vader Anne-Emanuel werd door de bepalingen van de Reichsdeputationshauptschluss in 1803 voor zijn aan de Fransen verloren gebieden op de linker Rijnoever gecompenseerd met het graafschap Dülmen (300 km² met 16.000 inwoners). Deze staat werd echter reeds in 1806 gemediatiseerd. In 1815 werd hij als hertog van Croÿ-Dülmen Standesherr van de Duitse Bond. Telkens de oudste zoon in deze Westfaalse tak noemt zich nog steeds hertog van Croÿ: August (9e), Alfred (10e), Rudolf (11e), Karl (12e), Karl (13e), Carl (14e). Tot deze tak hoorde ook Isabella, die gehuwd was met aartshertog Frederik van Oostenrijk.

Bekende telgen[bewerken]

Hertogen van Croÿ[bewerken]

De titel hertog van Croÿ werd door koning Hendrik IV van Frankrijk verleend aan Karel III van Croÿ. Waar andere titels die voor het huis Croÿ in het leven zijn geroepen, zoals hertog van Aarschot of Prins van Chimay, in de loop der tijden bij het uitsterven van de hoofdlijn zijn overgegaan naar andere families, is deze titel specifiek aan de familie Croÿ gebonden. De titel wordt nog steeds gedragen door het familiehoofd, thans in de Westfaalse tak van het huis Croÿ-Solre.

  1. Karel III van Croÿ-Aarschot (°1560 - 1598 - 1612)
  2. Karel Alexander van Croÿ-Havré (°1574 - 1612 - 1624), neef van voorgaande
  3. Ernest van Croÿ (°1588 - 1624 - 1631), broer van voorgaande
  4. Ernst Bogislaw (°1620 - 1631 - 1684), zoon van voorgaande
  5. Ferdinand Gaston Lamoraal van Croÿ-Roeulx (1684 - 1720)
  6. Ferdinand Gaston (°1709 - 1720 - 1767), kleinzoon van voorgaande
  7. Emanuel van Croÿ-Solre (°1718 - 1767 - 1784)
  8. Anne Emmanuel (°1743 - 1784 - 1803), zoon van voorgaande
  9. Auguste Philippe (°1765 - 1803 - 1822), zoon van voorgaande
  10. Alfred Franz Friedrich Philipp (°1789 - 1822 - 1861), zoon van voorgaande
  11. Rudolf Maximilian Konstantin (°1823 - 1861 - 1902), zoon van voorgaande
  12. Karl Alfred (°1859 - 1902 - 1906), zoon van voorgaande
  13. Karl Rudolf Engelbert Phillipp Leo (°1889 - 1906 - 1974), zoon van voorgaande
  14. Karl Emmanuel (°1914 - 1974 - 1990)[2], zoon van voorgaande
  15. Rudolf Carl Rupprecht (°1955), hertog sinds 1990, zoon van voorgaande

Zie ook[bewerken]

Wapens[bewerken]

Externe link[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Site van de gemeente Crouy-Saint-Pierre
  2. The Peerage


Alt-Leiningen-Westerburg · Arenberg · Aspremont-Lynden · Auersperg · Bentheim-Steinfurt · Bentheim-Tecklenburg · Bentinck · Bömmelberg · Bretzenheim · Castell-Castell · Castell-Rüdenhausen · Colloredo-Mannsfeld · Croÿ · Dietrichstein · Erbach-Erbach · Erbach-Fürstenau · Erbach-Schönberg · Esterházy · Fürstenberg · Fugger-Babenhausen · Fugger-Glött · Fugger-Kirchberg · Fugger-Kirchheim · Fugger-Nordendorf · Harrach · Hohenlohe-Ingelfingen · Hohenlohe-Kirchberg · Hohenlohe-Langenburg · Hohenlohe-Öhringen · Hohenlohe-Schillingsfürst · Hohenlohe-Waldenburg-Bartenstein · Hohenlohe-Waldenburg-Jagstberg · Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst · Isenburg-Birstein · Isenburg-Büdingen · Isenburg-Philippseich · Kaunitz-Rietberg · Khevenhüller-Metsch · Königsegg-Aulendorf · Kuefstein · Leiningen · Leiningen-Billigheim · Leiningen-Neudenau · Leyen · Limburg-Stirum · Lobkowitz · Löwenstein-Wertheim-Freudenberg · Löwenstein-Wertheim-Rosenberg · Looz-Corswarem · Metternich-Winneburg · Neipperg · Neu-Leiningen-Westerburg · Oettingen-Spielberg · Oettingen-Wallerstein · Ortenburg · Ostein · Pappenheim · Platen-Hallermund · Plettenberg-Wittem · Pückler und Limpurg · Quadt-Wykradt-Isny · Rechberg und Rothenlöwen · Rechteren-Limpurg · Rosenberg-Orsini · Salm-Horstmar · Salm-Kyrburg · Salm-Reifferscheidt-Krautheim und Dyck · Salm-Reifferscheidt-Raitz · Salm-Salm · Sayn-Wittgenstein-Berleburg · Sayn-Wittgenstein-Hohenstein · Schaesberg · Schlitz genannt von Görtz · Schönborn · Schönborn-Buchheim · Schönborn-Wiesentheid · Schönburg-Glauchau · Schönburg-Hartenstein · Schönburg-Waldenburg · Schwarzenberg · Sinzendorf · Solms-Braunfels · Solms-Hohensolms-Lich · Solms-Laubach · Stadion-Tannhausen · Stadion-Warthausen · Starhemberg · Sternberg-Manderscheid · Stolberg-Roßla · Stolberg-Stolberg · Stolberg-Wernigerode · Thurn und Taxis · Toerring · Trauttmansdorff-Weinsberg · Waldbott-Bassenheim · Waldburg-Wolfegg und Waldsee · Waldburg-Zeil · Waldburg-Zeil-Wurzach · Waldeck-Limpurg · Wallmoden-Gimborn · Wartenberg-Roth · Wied-Neuwied · Wied-Runkel · Windisch-Graetz · Wurmbrand-Stuppach