Smerdis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Smerdis (Bardiya) Gaumata
 ? - 521 v.Chr.
De Behistuninscriptie, waarin Smerdis wordt genoemd.
De Behistuninscriptie, waarin Smerdis wordt genoemd.
Sjahansjah van Perzië (Achaemeniden)
Periode 521 v.Chr. (7 maand)
Voorganger Cambyses II
Opvolger Darius I
Farao van Egypte (27e Dynastie)
Periode 521 v.Chr. (7 maand)
Voorganger Cambyses II
Opvolger Darius I
Vader Cyrus II de Grote?
Moeder Cassandane?

Smerdis is de naam van een (vergeten) koning van het Perzische Rijk.

In feite was Smerdis niet zijn echte naam: het is de Griekse verbastering van het (Oud)-Perzische Bardiya. Smerdis of Smerdies komt voor bij de Griekse dichters Alcaeus en Anacreon. Eenduidigheid over de naam is er echter niet: Ctesias (Pers. 8) noemde hem Tonyoxarces, Xenophon (Cyropaedia Vin. 7. ii) gebruikt de dezelfde naam als Ctesias, maar veranderde de schrijfwijze enigszins in Tanooxares. Er zijn nog twee andere namen voor Smerdis bekend: Mergis (Junianus Justinus i. 9) en Mardos (Aeschylus, Perzen 774).

Smerdis was de naam van de tweede zoon van Cyrus II, maar deze werd door zijn oudere broer Cambyses II in het geheim vermoord. In de literatuur is sprake van vergiftiging met stierenbloed.

De Smerdis die in 521 (of 522) v.Chr. aan de macht kwam, was vrijwel zeker een oplichter. Zijn ware naam was Gaumata, en hij was een Medische magiër (priester). Hij was op een of andere manier te weten gekomen wat er met de echte Smerdis gebeurd was, en maakte van de afwezigheid van koning Cambyses II gebruik om zich uit te geven voor diens eertijds populaire broer, op wie hij, als we Herodotus mogen geloven, sprekend geleek. Hij wist bovendien dat slechts weinig mensen in Perzië van de moord op de hoogte waren, en dat de meerderheid geloofde dat de echte Smerdis nog in leven was. Volgens de Behistuninscriptie zou hij ook de meeste 'lastige getuigen', die de ware toedracht kenden, laten vermoorden, waardoor de overigen wijselijk hun mond hielden.

Hij maakte zich populair door naar alle inwoners van het rijk de boodschap te zenden dat hij voor drie jaar vrijstelling van krijgsdienst en van belastingen zou afkondigen als ze hem tot koning uitriepen. Hetgeen dan ook zó gebeurde … In zijn rol van 'koning Smerdis' vertoonde de magiër zich zo weinig mogelijk in het openbaar, maar gezien de strenge hofetiquette verwonderde dat eigenlijk niemand.

Hij bleef slechts zeven maanden aan de macht, tot hij door een toeval werd ontmaskerd. Een van de haremvrouwen ontdekte in bed dat de 'koning' geen oorschelpen meer had. Door zijn lange haardracht was dit steeds verborgen gebleven. Toen dit uitlekte zwoeren zeven Perzische edelen samen om hem uit de weg te ruimen, wellicht ook omdat hij plannen had om bepaalde bezittingen van de adel te onteigenen ten voordele van het volk. In een geleide uitbarsting van woede, keerde het volk zich echter tegen alle magiërs en vele van hen werden vermoord…

De wettige koning Cambyses kon zijn eigen eerherstel niet beleven. Op weg om met de bedrieger af te rekenen, overleed hij, zonder wettige opvolger, aan de gevolgen van een verwonding. Volgens Herodotus lieten de Perzen toen een godsoordeel beslissen over de vraag wie de nieuwe koning zou worden. Dat werd Darius I, een ver familielid van Cyrus I. In de Behistuninscriptie verklaart Darius dat hij zelf "met de hulp van de god Ahura Mazda de magiër Gautama doodde en door de genade van Ahura Mazda koning werd."

Voorganger:
Cambyses II
Koning van Perzië Opvolger:
Darius I
Voorganger:
Cambyses II
Farao van Egypte
27e Dynastie van Egypte
Opvolger:
Darius I
Achaemeniden: Cyrus · Cambyses · Smerdis · Darius I · Xerxes I · Artaxerxes I · Darius II · Artaxerxes II · Artaxerxes III · Darius III
Macedoniërs: Alexander de Grote · Philippos III Arridaios · Alexander IV
Seleuciden: Seleucus I Nicator · Antiochus I Soter · Antiochus II Theos · Seleucus II Callinicus · Seleucus III Ceraunus · Antiochus III de Grote · Seleucus IV Philopator · Antiochus IV Epiphanes
Parthen: Arsaces I · Arsaces II · Priapitius · Phraates I · Mithridates I de Grote · Phraates II · Artabanus I · Mithridates II de Grote · Gotarzes I · Orodes I · Sinatrukes · Phraates III · Mithridates III · Orodes II · Phraates IV · Tiridates II · Phraataces · Orodes III · Vonones I · Artabanus II · Tiridates III · Vardanes I · Gotarzes II · Sanabares · Vonones II · Vologases I · Vardanes II · Vologases II · Pacorus II · Artabanus III · Vologases III · Osroes I · Mithridates IV · Vologases IV · Osroes II · Vologases V · Vologases VI · Artabanus IV
Sassaniden: Ardashir · Shapur I · Hormazd I · Bahram I · Bahram II · Bahram III · Narses · Hormazd II · Shapur II · Ardashir II · Shapur III · Bahram IV · Yazdagird I · Bahram V · Yazdagird II · Hormazd III · Peroz · Valash · Kavad I · Zamasp · Khusro I · Hormazd IV · Khusro II · Bahram VI · Kavad II · Ardashir III · Boran · Hormazd V · Yazdagird III
Ghaznaviden: Alptigin · Sebük Tigin · Ismail · Mahmud · Mohammed · Mas'ud I
Il-kans: Hulagu · Abaka · Teguder · Arghun · Geikhatu · Baidu · Ghazan · Öljeitü · Abu Sa'id · Arpa · Musa · Mohammed
Timoeriden: Timoer Lenk · Pir Mohammed · Shahrukh Mirza · Abu'l-Qasim Bābar · Sjāh Mahmūd · Ibrāhim · Sultān Abu Sa’id Gūrgān · Yādgār Muhammad · Sultān Hussayn · Badi ul-Zamān · Muzaffar Hussayn
Safawiden: Ismail I · Tahmasp I · Ismail II · Mohammed Khodabanda · Abbas I · Safi · Abbas II · Suleiman I · Soltan Hoseyn I · Tahmasp II · Abbas III · Suleiman II · Ismail III
Afshariden: Nadir Sjah Afshar · Adil Sjah Afshar · Ebrahim Sjah Afshar · Shahrokh Sjah Afshar
Zand: Karim Khan · Mohammad Ali Khan · Abol Fath Khan · Sadiq Khan · Ali Murad Khan · Jafar Khan · Lotf Ali Khan
Kadjaren: Agha Mohammed Khan Kadjar · Fath'Ali Kadjar · Mohammad Sjah Kadjar · Ali · Hossein Ali Kadjar · Naser ed-Din Kadjar · Mozaffar ed-Din Kadjar · Mohammed Ali Kadjar · Soltan Ahmad Kadjar · Ali Reza Khan-e Kadjar · Nasir al-Mulk · Mohammed Hassan Mirza
Pahlavi: Reza Pahlavi · Mohammad Reza Pahlavi