Zarathustra

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor de gelijknamige band, zie Zarathustra (band).
De school van Athene, ca. 1510 door Rafael Santi. Links Zarathustra afgebeeld.

Zarathustra, Zarathoestra of Zoroaster was een Iraanse profeet[1] en de grondlegger van het zoroastrisme, een godsdienst die tegenwoordig haar aanhangers vooral vindt onder de Parsi's in India. Volgens de legenden was de profeet een herder en leefde hij op het platteland. Rond zijn twintigste levensjaar ervoer Zarathustra een crisis en ging hij ronddwalen. Na tien jaar kreeg hij, gezeten aan de oevers van de Oxus (de Amu Darja) een visioen van de god Ahura Mazda.

Leven en leer[bewerken]

Het is niet duidelijk wanneer hij geleefd heeft. De oude datering rond 600 v.Chr., die nog wordt gehanteerd door de Encyclopedia Britannica, geldt als achterhaald; op taalkundige gronden denkt men wel aan de 14e eeuw v.Chr..[2] De meeste moderne onderzoekers plaatsen zijn leven daarom tussen 1400 en 1200 voor Christus.[3] De godsdienst die hij stichtte, bevat de aanzetten van een vorm van monotheïsme, of eigenlijk dualisme. Er bestaat een god van het goede (Ahura Mazda) en een god van het kwade (Angra Mainyu). De mens zit ingeklemd tussen de twee en moet trachten voor het goede te kiezen. Dit laatste, het dualisme, is niet de oorspronkelijke vorm geweest van deze godsdienst. Het dualisme is door latere volgelingen ingevoerd. Deze hebben de vraag of er binnen het Ene een tweedeling aanwezig is, vertaald door goed en kwaad, terwijl de intentie van de vraag was of het nodig is onderscheid te maken om te kunnen zien en te kunnen groeien.

Zarathustra was de profeet voor de goede god. Volgens hem is hij de ware god en zijn alle andere goden halfgoden. De mens is geschapen om te strijden tegen de machten van het kwade. Het geloof zit daarom ook niet in het aanvaarden van een leer, maar in het denken, zeggen en doen van het goede.

Volgens de legende is de profeet vermoord in Bactra, het huidige Balch bij Mazar-i-Sharif.

Also sprach Zarathustra[bewerken]

In het boek Also sprach Zarathustra van Friedrich Nietzsche uit 1885 is Zarathustra de hoofdpersoon. Vaak beschouwd als de eerste die een absolute scheiding tussen goed en kwaad poneert, en vandaar als "uitvinder" van de moraal - zoals Solon als vader van de westerse wetgeving wordt bestempeld - laat Nietzsche Zarathustra terugkeren om de Übermensch te prediken, die de menselijke onverantwoordelijkheid begrijpt en een uitgeleefde moraal ten grave draagt.

De componist Richard Strauss schreef in 1896 een muziekstuk met de titel Also sprach Zarathustra. Hij liet zich inspireren door Nietzsches boek en schreef op basis daarvan dit symfonisch gedicht. Het muziekstuk werd mede beroemd door zijn aanwending in de beroemde film 2001, A Space Odyssey. "Het eeuwige lied" uit het einde van het derde deel van "Also sprach Zarathustra" is eveneens op muziek gezet door Gustav Mahler in zijn derde symfonie.

Literatuur[bewerken]

  • Mary Boyce, Textual sources for the study of Zoroastrianism (1984 Manchester).
  • Peter Clark, Zoroastrianism. An Introduction to an Ancient Faith (1998 Brighton)
  • A. de Jong, Traditions of the Magi (1997 Leiden).
  • Michael Stausberg, Zarathustra und seine Religion (2005 München)

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/658060/Zoroaster
  2. Mary Boyce, Textual sources for the study of Zoroastrianism (1984 Manchester), blz.24.
  3. Bijv. Mary Boyce, Textual sources for the study of Zoroastrianism (1984 Manchester); Peter Clark, Zoroastrianism. An Introduction to an Ancient Faith (1998 Brighton); Michael Stausberg, Zarathustra und seine Religion (2005 München).