Moord
|
Moord is het op onwettige wijze opzettelijk en met voorbedachten rade beëindigen van het leven van een ander. De vaak gebruikte term "moord met voorbedachte(n) rade" is dus een pleonasme. Soms wordt het lichaam van het slachtoffer op de plaats van de moord achtergelaten, in andere gevallen wordt het begraven, elders achtergelaten of verminkt dan wel vernietigd, om ontdekking van de moord en/of identificatie van de dader te bemoeilijken.
Inhoud |
[bewerken] Juridisch
Alle rechtssystemen, zowel vroeger als nu, beschouwen moord als een zeer ernstige zaak en leggen daarvoor een zware straf op. Het begrip moord moet worden onderscheiden van:
- doodslag: het opzettelijk doden van iemand zonder voorbedachten rade (artikel 287 Wetboek van Strafrecht);
- dood door schuld: als iemand om het leven komt door verwijtbaar gedrag of nalatigheid, waarbij de dader niet bedoelde te doden;
- zelfmoord, suïcide of zelfdoding: als iemand zichzelf van het leven berooft;
- het doden uit noodweer;
- het doden op wettige wijze, zoals door de politie of door soldaten in een oorlog;
- executie, het uitvoeren van de doodstraf;
- "gekwalificeerde doodslag" (artikel 288 van het Wetboek van Strafrecht). Dit is doodslag gecombineerd met een ander misdrijf (bijvoorbeeld een beroving).
Het onderscheid tussen, en de reikwijdte van, deze uitzonderingen is niet altijd duidelijk. Zo komt het bij een rechtszaak regelmatig voor dat aanklager en verdediging het oneens zijn over het feit of er sprake was van moord of van doodslag. Het voltrekken van de doodstraf na een rechtszaak waar onvoldoende bewijs geleverd is zal door veel mensen als moord worden beschouwd. Daarentegen werden de liquidaties door het Nederlands verzet in de Tweede Wereldoorlog na de bevrijding vaak niet als moord beschouwd.
Moord is in Nederland strafbaar gesteld in artikel 289 van het Wetboek van Strafrecht.
Iemand die minstens drie slachtoffers op verschillende tijdstippen doodt wordt een seriemoordenaar genoemd. Vaak doden seriemoordenaars hun slachtoffers op vergelijkbare wijze. Iemand die meerdere mensen tegelijk met voorbedachten rade van het leven berooft, is een massamoordenaar.
Wanneer een moord vanuit seksuele motieven wordt gepleegd, wordt gesproken van een lustmoord.
Moorden die een erg stiekem of verraderlijk karakter hebben, noemt men ook wel sluipmoorden.
| Nederlandse Wet | |
|---|---|
| Wet(boek): | Strafrecht |
| Artikel: | 289 |
| Omschrijving: |
Hij die opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het leven berooft, wordt, als schuldig aan moord, gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste dertig jaren of geldboete van de vijfde categorie. |
| Caribisch-Nederlandse Wet | |
|---|---|
| Wet(boek): | Strafrecht BES |
| Artikel: | 302 |
| Omschrijving: |
Hij die opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het leven berooft, wordt als schuldig aan moord, gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste vier en twintig jaren. |
| Belgische Wet | |
|---|---|
| Wet(boek): | Strafrecht |
| Artikel: | 394 |
| Omschrijving: |
Doodslag met voorbedachten rade wordt moord genoemd. Hij wordt gestraft met levenslange opsluiting. |
| Surinaamse Wet | |
|---|---|
| Wet(boek): | Strafrecht |
| Artikel: | 349 |
| Omschrijving: |
Hij die opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het leven berooft, wordt, als schuldig aan moord, gestraft met de doodstraf, met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste twintig jaren. |
[bewerken] Moord in de late middeleeuwen
Wanneer laatmiddeleeuwse auteurs in hun teksten het begrip ‘moord’ gebruiken, bedoelen ze iets anders dan wij in de huidige tijd onder dit begrip verstaan. Het verschil tussen moord en doodslag werd in bijna heel middeleeuws Europa bepaald door de openbaarheid van de daad. Moord was niet zoals tegenwoordig het opzettelijk doden met voorbedachten rade, moord was verbonden met het begrip heimelijkheid.
De middeleeuwse moord was de doodslag waarvoor de dader niet openlijk uitkwam, of waarvan de dader zich niet binnen een bepaalde termijn bekend had gemaakt. Indien iemand op een gruwelijke wijze om het leven was gebracht, dan bleef men dit beschouwen als doodslag als dit misdrijf openlijk was gepleegd, de dader op heterdaad was betrapt of wanneer hij de daad openlijk erkende.[1]
[bewerken] Politieke moord
Een bijzondere groep moorden vormt de politieke moord. Bekende voorbeelden zijn de moorden op Julius Caesar (Rome, 44 v.Chr.), Thomas Becket (Engeland, 1170), Lodewijk I (Frankrijk, 1407), Jean-Paul Marat (Frankrijk, 1793), Abraham Lincoln (Verenigde Staten, 1865), Alexander II (Rusland, 1881), Aldo Moro (Italië, 1978), Anwar Sadat (Egypte, 1981), Indira Gandhi (India, 1984), Olof Palme (Zweden, 1986), André Cools (België, 1991), Yitzchak Rabin (Israël, 1995) en Pim Fortuyn (Nederland, 2002).
De moord op aartshertog Frans Ferdinand van Oostenrijk-Este (Servië, 1914) vormde de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog.
Soms heeft een politieke moord een averechts effect. Twee voorbeelden: door de moord op Willem van Oranje in 1584 werd de Nederlandse Opstand tegen Filips II van Spanje niet gebroken. Integendeel: nu had men een martelaar. Als reactie op de moord op Pim Fortuyn brachten veel mensen een proteststem uit ten gunste van de Lijst Pim Fortuyn[bron?], terwijl de dader Fortuyn juist als een gevaar voor de samenleving zag.
Pogingen tot moord op een dictator kwamen veelvuldig voor, zoals bij Napoleon Bonaparte en Adolf Hitler, maar ook bij democratisch verkozen presidenten zoals Ronald Reagan van de Verenigde Staten of Hamid Karzai van Afganistan.
[bewerken] Dagelijks taalgebruik
In het dagelijks taalgebruik wordt het werkwoord vermoorden (het plegen van een moord) niet altijd op dezelfde manier gebruikt. Soms wordt het ook gebruikt in een context die volgens de juridische betekenis van het begrip moord strikt genomen niet juist is. Zo wordt ook het doden van dieren, zeker als dat op een brute of sadistische wijze geschiedt, vaak moord genoemd. Ook in uitdrukkingen als 'de vermoorde onschuld' bestaat uiteraard geen koppeling met het juridische begrip moord.
[bewerken] Zie ook
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Zie de categorie Murder van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
