Kathedraal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Een kathedraal of dom is de kerk waar een bisschop zetelt. De benaming valt te herleiden tot ecclesia cathedralis, kerk van de zetel. Die zetel is letterlijk de zetel van de bisschop, die in het priesterkoor van de kerk staat opgesteld. Deze zetel heet in het Latijn cathedra. Door de ontkerkelijking zijn veel bisdommen opgeheven, maar de kerken waaraan de bisschoppen ervan verbonden waren, hebben vaak wel deze naam behouden in het spreekgebruik. Ook wordt het woord wel gebruikt voor elke grote kerk, of deze nu wel of niet aan een bisdom verbonden is (geweest).

De bisschopskerk is de belangrijkste kerk van het bisdom. Wanneer een kerk als kathedraal is gebouwd, uit dit zich vaak in de grootse bouw en versieringen. Soms heeft de kathedrale kerk ook de status van basiliek. In dat geval spreekt men van een kathedrale basiliek. Een voorbeeld is de Kathedrale Basiliek van Sint-Jan Evangelist in 's-Hertogenbosch.

Kathedralen komen dus voor binnen de kerkgenootschappen waar sprake is van een hiërarchische organisatie met bisdommen. Dit geldt onder meer voor de Rooms-katholieke Kerk, de Oudkatholieke Kerk, de Grieks-orthodoxe Kerk, de Russisch-orthodoxe Kerk, de Anglicaanse Kerk en de Lutherse Kerk. In sommige landen wordt het woord dom (van het Italiaanse: duomo) gebruikt voor een kathedraal. In de Oosters-orthodoxe Kerk wordt de kerk van een bisschop aangeduid als metropool. Het Russisch/Oekraïense woord sobor ("verzameling") wordt ook vaak gebruikt voor bisschoppelijke kerken, maar slaat ook op kerken van andersoortige geestelijken (zoals kloosterkerken).

Inhoud

[bewerken] Kathedralen in België

De Sint-Romboutskathedraal in Mechelen

Van de huidige rooms-katholieke kathedralen in België is alleen die van Doornik als zodanig gebouwd. De overige waren parochiekerken of collegiale kerken voordat ze tot kathedraal werden verheven.

De oorspronkelijke kathedraal van Luik, de Sint-Lambertuskathedraal, is tijdens de Franse Revolutie in 1794 afgebroken. Ook Tongeren heeft in de vierde eeuw korte tijd een kathedraal gehad, als voorloper van die van Luik.

De huidige negen rooms-katholieke kathedralen in België zijn:

Daarnaast bestaat er een Grieks-orthodoxe kathedraal:

Nog bestaande voormalige Belgische kathedralen, ook wel protokathedralen genoemd, zijn:

Verdwenen kathedralen zijn:

[bewerken] Kathedralen in Nederland

De Sint-Catharinakathedraal in Utrecht

Van de huidige rooms-katholieke kathedralen in Nederland is alleen die van Haarlem als zodanig gebouwd. De meeste andere kathedralen waren parochiekerken of collegiale kerken voordat ze tot kathedraal werden verheven. De enige andere nog bestaande kerk in Nederland die als rooms-katholieke kathedraal is gebouwd is de Dom in Utrecht. Tot 1559 was deze kerk zelfs de enige kathedraal in de Noordelijke Nederlanden. Zij is echter al sinds 1580 geen kathedraal meer. In Maastricht heeft van de vierde tot zevende eeuw ook de zetel van een bisschop gestaan, vermoedelijk in een voorganger van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek.

De huidige zeven rooms-katholieke kathedralen in Nederland zijn:

Daarnaast zijn er twee oudkatholieke kathedralen:

Nog bestaande voormalige Nederlandse kathedralen zijn:

Verdwenen kathedralen zijn:

[bewerken] Kathedralen in Duitsland

Dom van Keulen

[bewerken] Kathedralen in Engeland

Bisdommen van de Anglicaanse Kerk:
Bristol - Canterbury - Carlisle - Chester - Chichester - Coventry - Durham - Ely - Exeter – Gloucester – Hereford - Lichfield - Lincoln – Kathedraal van Liverpool – St Paul's Cathedral (Londen) – Londen (Southwark) – Manchester - Norwich – Oxford – Kathedraal van Peterborough – Ripon - Rochester – Salisbury – Southwark - St. Albans - Wells - Winchester – Worcester – York

Bisdommen van de Rooms-katholieke Kerk:
Kathedraal van Bristol - Kathedraal van Westminster

[bewerken] Kathedralen in Frankrijk

Kathedraal van Beauvais vanuit het oosten

Aix-en-Provence – Albi – Amiens – Angers – Angoulême – Auch – Autun – Auxerre – Avignon – Bayeux – Beauvais – Blois – Bourges – Chartres – Clermont-Ferrand – Grenoble - Laon – Limoges – Le Mans – Rijsel – Metz – Montpelier – Nancy – Noyon – Orléans – Parijs – Poitiers – Reims – Rouen – Sens – Sint-Omaars - Soissons – Straatsburg – Toul – Tours – Verdun

Soissons kathedrale Video.ogg
Kathedraal van Soissons


[bewerken] Kathedralen in Italië

[bewerken] Kathedralen in Rusland

Tot de belangrijkste kathedralen (sobora) van Rusland behoren:

[bewerken] Kathedralen in Spanje

Het schip van de kathedraal van Granada

[bewerken] Beroemde kathedralen in andere landen

Kathedraal van Fortaleza

[bewerken] Trivia

  • Het Antwerpse Centraal Station wordt ook wel aangeduid als de 'spoorwegkathedraal'.
  • Het Zoniënwoud met zijn eeuwenoude beukendreven noemt men wel eens de "beukenkathedraal".
  • Ook Felix Timmermans beschreef de vierdubbele rij olmen op de Lierse vest als kathedraal.
  • De Groene Kathedraal is een landschapskunstwerk in Zuidelijk Flevoland: een replica van de Kathedraal van Reims.
  • De monumentale kerken die steenkolenmaatschappijen in Belgisch-Limburg bouwden in de mijncités worden "mijnkathedralen" genoemd.
  • De afkorting D.O.M. boven deuren van sommige kathedralen, komt uit het Latijn en wil zeggen: De allerhoogste God gewijd. Het is van deze afkorting dat de eigennaam dom is gaan gelden voor het hele gebouw.

[bewerken] Zie ook

Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/Kathedraal"
Persoonlijke instellingen