Guatemala
| República de Guatemala | ||||
|
||||
 |
||||
| Basisgegevens | ||||
| Officiële landstaal | Spaans | |||
| Hoofdstad | Guatemala-Stad | |||
| Regeringsvorm | republiek | |||
| Staatshoofd | Álvaro Colom | |||
| Regeringsleider | Álvaro Colom | |||
| Religie | Rooms-katholicisme 55% Protestantisme 40% Mayareligies 1% |
|||
| Oppervlakte | 108.889 km² [1] (0,4% water) | |||
| Inwoners | 11.237.196 (2002)[2] 13.276.517 (2009)[3] (121,9/km² (2009)) |
|||
| Overige | ||||
| Volkslied | Guatemala Feliz | |||
| Munteenheid | quetzal (GTQ) |
|||
| UTC | -6 | |||
| Nationale feestdag | 15 september | |||
| Web | Code | Tel. | .gt | GTA | 502 | |||
| Topografie | ||||
 |
||||
|
||||
Guatemala, officieel de Republiek Guatemala (Spaans: República de Guatemala), is een land in Centraal-Amerika, grenzend aan Mexico, Belize, Honduras en El Salvador. Guatemala heeft een uitermate gevarieerd landschap. In het centrum en noordwesten van het land bevindt zich een hoogvlakte met berg- en vulkaantoppen tot boven 4000 meter hoogte. In departement Petén bevinden zich de beroemde Mayaruïnes van Tikal. De zuidelijke kuststreek en het westen van Guatemala zijn relatief vlak en worden intensief gebruikt voor het verbouwen van suikerriet, fruitteelt en veeteelt. De hoofdstad van het land is Guatemala-Stad, dat gelegen is in het departement Guatemala.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Van de vierde tot de elfde eeuw was Guatemala het kerngebied van de Mayabeschaving. In 1523 werd door de Spanjaarden onder leiding van Pedro de Alvarado aan de verovering van het gebied begonnen. Rond 1550 was dat grotendeels voltooid, maar het zou nog tot 1697 duren voor de laatste Mayastaat, Tayasal, viel. Guatemala werd ingedeeld bij het onderkoninkrijk Nieuw-Spanje, waarvan het een kapiteinsgeneraliteit vormde die heel Centraal-Amerika omvatte.
In 1821 werd het als deel van het Mexicaanse Keizerrijk onafhankelijk van Spanje, en twee jaar later scheidde het zich met een aantal andere Centraal-Amerikaanse landen af als de Verenigde Staten van Centraal-Amerika. Die federatie hield op te bestaan in 1840, waarna Guatemala een onafhankelijke republiek werd. Aanvankelijk had Guatemala overwegend conservatieve regeringen, wat met het aantreden van Justo Rufino Barrios in 1871 veranderde. Onder de liberale regering bloeide de economie op door de export van koffie, maar in 1885 kwam een einde aan Barrios' regering toen hij sneuvelde op veldtocht in El Salvador, dat hij had aangevallen in de hoop de Centraal-Amerikaanse eenheid te herstellen.
Rond de eeuwwisseling kreeg de heersende elite, met als beste voorbeeld de Amerikaanse United Fruit Company, steeds meer grond en macht in handen. In 1931 vestigde Jorge Ubico zijn dictatuur, die zich vooral kenmerkte door een paternalistisch beleid ter verbetering van het lot van de indiaanse bevolking. Nadat hij steeds autoritairder begon op te treden werd hij afgezet in 1944 na een bloedeloze volksopstand, die een korte periode van democratie en voorspoed inleidde, de 'tien jaren lente'. In 1951 werd de sociaaldemocraat Jacobo Arbenz Guzmán tot president gekozen. Hij startte landhervormingen, tot woede van het leger en de Verenigde Staten, die hem in 1954 omver wierpen. Daarop volgde een lange periode waarin dictaturen en min of meer democratische regeringen elkaar afwisselden. Vanaf de jaren zeventig ontaardde het geweld tot een bloedige burgeroorlog, waarvan vooral de indiaanse bevolking het slachtoffer werd. Het geweld culmineerde in de dictatuur van Efraín Ríos Montt, tijdens wiens regime een genocide op de Mayabevolking plaatsvond.
De democratie werd in 1986 hersteld. Tien jaar later werd de burgeroorlog beëindigd en keerde de vrede langzaam maar zeker weer terug. Sinds de terugkeer van de burgerregering is Guatemala overwegend door centrum-rechtse en rechts-populistische regeringen bestuurd, sinds 2008 is de president echter de centrumlinkse Álvaro Colom.
[bewerken] Demografie
[bewerken] Bevolking
Mestiezen en blanken nemen bijna zestig procent van de bevolking in, zij worden Ladino's genoemd. De overige veertig procent bestaat uit Indigenas, beter bekend als Indianen, waarvan het overgrote deel Maya. [4] De Mayavolkeren bestaan in Guatemala alleen al uit 23 verschillende groepen met onderling een andere taal. Andere indianenvolken zijn de Xinca en de Garifuna.
[bewerken] Taal
De officiële landstaal is het Spaans, maar een aanzienlijk deel van de bevolking spreekt Mayatalen voornamelijk K'iche', Kaqchikel, Q'eqchi en Mam. In sommige, meestal afgelegen delen, zijn delen van de Mayabevolking niet tweetalig.
[bewerken] Religie
De meest beleden godsdienst in Guatemala is het rooms-katholicisme, alhoewel het protestantisme de laatste decennia sterk in opkomst is. Meer dan een derde van de Guatemalteken is inmiddels protestant. Ongeveer 1% van de bevolking belijdt nog een oorspronkelijke indiaanse religie, hoewel de Maya's het katholicisme wel sterk vermengen met hun oorspronkelijke gebruiken.
[bewerken] Bestuurlijke indeling
 Zie Departementen van Guatemala voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Guatemala is onderverdeeld in 22 departementen:
- Alta Verapaz - Baja Verapaz - Chimaltenango - Chiquimula - El Progreso - Escuintla - Guatemala - Huehuetenango - Izabal - Jalapa - Jutiapa - Petén - Quetzaltenango - Quiché - Retalhuleu - Sacatepéquez - San Marcos - Santa Rosa - Sololá - Suchitepéquez - Totonicapán - Zacapa
[bewerken] Geografie
Guatemala ligt in Centraal-Amerika. In het zuiden grenst het aan de Grote Oceaan en in het noorden aan de Golf van Honduras. Het land is bergachtig, op de kustgebieden na. De noordelijke regio El Petén is een kalksteenplateau. Het grootste meer van het land is het Izabalmeer, dat in verbinding staat met de Golf van Honduras. Aan de andere kant van het land ligt het Meer van Atitlán, een door vulkanen omringd meer (caldera).
[bewerken] Klimaat
Het klimaat van Guatemala kent een nat seizoen (mei-november) en een droog seizoen (december-april). Alhoewel Guatemala in de tropische klimaatzone ligt en overwegend warm en zonnig weer kent, kunnen de plaatselijke weersomstandigheden hiervan flink afwijken, met name door de grote hoogteverschillen.
In Quetzaltenango (2200 meter hoogte) is nachtvorst niet ongebruikelijk in de maanden oktober - december, terwijl enkele tientallen kilometers naar het zuiden de temperatuur zelden onder 15 graden Celsius komt.
Doordat Guatemala vrij ver westelijk ligt ten opzichte van het Caraïbisch gebied, komen orkanen er nauwelijks voor. Maar in 1998 hebben orkaan Mitch en in 2005 orkaan Stan wel voor aanzienlijke schade en vele slachtoffers gezorgd.
[bewerken] Steden
Met ongeveer een miljoen (2,8 miljoen inclusief voorsteden) inwoners is Guatemala-Stad de grootste stad van het land. De daaropvolgende steden zijn Mixco, Villa Nueva, Petapa en San Juan Sacatepéquez. Deze steden liggen allemaal binnen de agglomeratie van Guatemala-Stad. Andere grote steden zijn Quetzaltenango, Escuintla, Chimaltenango, Chichicastenango en Huehuetenango. Toeristische steden zijn Antigua en Quetzaltenango.
[bewerken] Politiek
Guatemala is een republiek. De huidige grondwet dateert uit 1985. Aan het hoofd van het land staat de president van Guatemala (momenteel Álvaro Colom), die zowel staatshoofd als regeringsleider is. De president vormt het kabinet en mag ministers benoemen en ontslaan. Het land heeft een eenkamerstelsel, het parlement is het Congres van de Republiek bestaande uit 158 zetels. Om de vier jaar zijn er verkiezingen. Het land is een democratie al komen er nog wel mensenrechtenschendingen voor en is er veel corruptie. Politieke stabiliteit is nog altijd een probleem in het land, sinds het terugkeren van de burgerregering in de jaren '80 heeft geen enkele politieke partij twee achtereenvolgende verkiezingen gewonnen Op de Index van Menselijke Ontwikkeling scoort Guatemala op Haïti na het laagst van het Amerikaanse continent, en de misdaadcijfers zijn alleen in El Salvador hoger. Veel mensenrechtenschenders uit de verschillende militaire dictaturen die het land heeft gekend lopen nog op vrije voeten.
Guatemala is lid van onder andere de Organisatie van Amerikaanse Staten en de Verenigde Naties.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- (es) Congres van Guatemala
- (es) Regering van Guatemala
- Guatemala op Wikitravel
- (en) woordenboek k'iche'-engels
- (en) (...) ...meer externe links in de Open Directory
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Verenigde Naties 2004
- ↑ (en) Laatste census 24 november 2002 (via V.N.)
- ↑ (en) Niet officiële schatting CIA Factbook 1 juli 2009 (berekend door US Bureau of the Census)
- ↑ CIA - The World Factbook
 |
Voor meer mediabestanden zie de categorie Guatemala van Wikimedia Commons. |
| Landen in Noord-Amerika |
|---|
|
Antigua en Barbuda · Bahama's · Barbados · Belize · Canada · Costa Rica · Cuba · Dominica · Dominicaanse Republiek · El Salvador · Grenada · Guatemala · Haïti · Honduras · Jamaica · Mexico · Nicaragua · Panama · Saint Kitts en Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent en de Grenadines · Trinidad en Tobago · Verenigde Staten |
